INDIA RAM CHHUNG HNAM HNUAIHNUNGTE HARSATNA
Sakhuana leh a kaihhnawih thilin India ram a tuam chhah hle a. Hindu-ho hi an sakhua-ah hian nghet hle mah se, tun hma lamah khan an thiangzauin an pawmzam hle ṭhin a, Hindu kulmuk awm ve bawk mah se, tun kum 20 chhung emaw vel aṭang hian an ngaihdan sawh sawn an tamin sakhuana an la urhsun thar ta a ni ber mai.
Hindu humhalhna dan
Hindu hnam hnuaihnung DALIT an tih mai ho hi Scheduled Caste an ni vek a. Heng hnam hnuaihnung Scheduled Caste te hian Hindu, Buddhism, Sikhism sakhua ni lo, Abrahamanic religion an tih mai Christian, Muslim sakhua-a an inleh chuan Scheduled Caste an nihna an chan/hloh (forfeit) tih Scheduled Caste Order 1950 ah chiang takin tar lan a nih avangin India Constitution in Scheduled Caste hamṭhatna zawng zawng a pekte chãn leh hloh tur hian sakhaw dang an vuan ngam meuh lo.
Scheduled Caste Order 1950 hi a tirah Hindu chauh a huam a, kum 1956 khan siamṭhat niin Sikh belh a ni a, 1990 ah en nawn a ni leh a, Buddhist belh a ni leh a.
Muslim leh Christian te harsatna
Dalit Muslim leh Christian te hian hemi avang hian harsatna an tawk nasa hle a. High Court, Supreme Court ah pawh hemi kaihhnawih thu buai hi tam tak a lut tawh a, Kum 1990 hnu lamah mai pawh an harsatna sukiang tur hian Central Sorkarin ruahmanna – Commission, Committee a din zur zut tawh a, mahse Scheduled Caste Order 1950 ṭhiah hi harsa an la ti vek a ni.
Muslim leh Christian te hian Hindu, Sikh, Buddhist sakhaw betute ang tho hian Hindu Dalit hoin an hnena an inlehin Scheduled Caste dinhmun luah zel hi an phut chu a ni.
Rawtna chak a tlang chuang lo
Kum 2011-ah khan National Commission for Scheduled Caste leh National Commission for Minorities te chuan Dalit Muslim leh Christian te chu Scheduled Caste status dinhmun pe turin a rawt a, he a recommendation hi affidavit in Supreme Court ah theh luh a ni. Hetiang hian rawtna chak tak awm ṭhin mah se, Scheduled Caste Order 1950 khawih chet hi Apex court hian a ngam lo a, Central Sorkar tu mah siam danglam ngam an la awm lo.
Danpui ang a ni lo
Preamble to the Constitution of India ah hian 'SOVEREIGN SOCIALIST SECULAR DEMOCRATIC REPUBLIC ' tih chuangin Fundamental Rights lamah freedom of religion te chuangin awm ngei tih hi mi tam berin kan hria a. Hetiang hi awm mah se, Scheduled Caste Order 1950 huaisar tak hian chung dan ṭha pui pui chu Hindu hnam hnuaihnung leh chi chhiate chu a dang bet tlat zel chu a la ni.
KG Balakrishnan Commission
October 6, 2022 khan Central Sorkar chuan notification chhuahin Scheduled Caste Order 1950 hi enṭha turin Commission member 3 awmna a ruat a, Supreme Court Chief Justice retired KG Balakrishnan (eminent jurist) chu Chairman a ni a, ani hi National Human Rights Commission chairman ṭang tawh, tawn hriat ngah tak a ni. Member dangte chu Dr Ravindra Kumar Jain IAS Rtd leh Prof Sushma Yadav, UGC member hlui te an ni. He Commission member te hi an tawn hriat leh thiamna lama chhuanawm tak vek an ni.
Balakrishnan Commission hian Dalit Muslim, Dalit Christian te dinhmun enfiah tura ruat a ni. Kum 2 chhunga report theh lut tura tih a ni.
Balakrishnan Commission ruat a nih hnu lawkah Hindu ho chuan ṭan an la nghal chat a. RSS hoin an hmunpui Nagpur-ah India ram University hrang hranga Hindu scholar te an kokhawm a, Scheduled Caste Order 1950 tih chak leh ṭhiah a nih loh dan tur chungchang chu an khel ber a ni lo thei lo.
Hindu mithiamte ngaihdan
Hindu mithiam (scholar) te thlir dan chuan 'Muslim leh Christian sakhua (Abrahamanic religion) ah hian chi inthliarna, chi chhia leh ṭha an awm ve tawh loh avangin dinhmun thuhmun leh inang vek an ni tawh,' tih hi a ni.
HEI VE THUNG HI
Central Sorkar-in hetiang bawka Commission leh Committee a lo din tawh tam takin rawtna ṭha tak tak an neih tawh ṭhin ang thoin, Balakrishnan Commission pawh hi a term hun chhung tawp hun leh ministry term a inpelhsawlh avangin an rawtnate chu zuzi leh thamral leh mai turin mi thiam tam tak chuan an ngai.
Source : PTI NEWS [ ptinews.com ], The Hindu, October 7, 2022
- Huna Kawlvawm