Written by
- Huna Kawlvawm

INDIA STATE ZINGAH PUNJAB MIZORAM TE CHU LEIBA NEI TAM AN NI, DELHI CHU LEIBA NEI TLEM A NI


Indian Express chanchinbu-in India ram state leh Union Territory 31 te sum leh pai dinhmun a zir chian dan chuan, Punjab leh Mizoram chu GSDP aṭanga chhûta leiba nei tam an nih laiin, Delhi chu leiba nei tlem a ni thung.

India ram state ṭhenkhatte hi leiba an neih tur zat SGDP-Debt ratio FRBM Act-in financial year thar (2024-25) atan a bituksak 20% aia leiba nei tam zawk leh, 20% state GDP a ti hniam hman lo tur state an awm.

Leiba nei tam Punjab, Mizoram leh Nagaland te leibat zat hi SGDP aṭanga tehin 50% an pel a ni.

SGDP 20% khûm lo tur tih laia bawhchhe nasa ber (worst offender) chu Mizoram niin Punjab-in a dawt a. Mizoram lei bat/sum puk zat hi FY23 ah Debt-GDP 53.1% a ni, Punjab Debt- GDP 47.6 % a ni bawk.

National Capital Territory (NCT) Delhi leiba neih zat Debt-GSDP ratio aṭanga tehin 2.2% a ni.

Assam 27.5 %, Telangana 28.2%, Chhattisgarh27.1%, Madhya Pradesh 28.9, Haryana 28.95% te hi phalsak zat (mandated limit) an khum bawk.

Gujarat 19.5%, Odisha 15.75% Maharashtra 19.0% te hian GSDP aṭanga teha 20% hnuaiah an leiba an la dah thei a, thil siam chhuahna lian an neih ṭhat vang leh chhiah khawn theihna hnar an neih ṭhat vang a ni.

FRBM Act, 2003 hi kum 2018 ah siam ṭhat a ni a, he dan ang chuan India sorkar leiba hi GDP 60% a tih hniam tum a ni a, Central Sorkar GDP aṭanga tehin 40 % hnuai lamah leh State SGDP aṭanga teha 20% hnuai lamah te leiba tih hniam tur a ni.

FRBM Act, 2023 :

Fiscal Responsibly and Budget Management (FRBM) Bill hi kum 2000 khan Prime Minister AB Vajpayee hun laiin Parliament ah put luh a ni a, kum 2003 ah pass a ni a. Kum 2018 ah en nawn a, siam ṭhat a ni. A tum chu financial discipline ṭha tak neih a, mipui sum lang tlang taka enkawl, mipui leiba (fiscal deficits) tih tlem te a ni.

NE STATE TE LEIBA DINHMUN

Mizoram 53%

Nagaland 44%

Meghalaya 43%

Arunachal Pradesh 40%

Manipur 38%

Tripura 35%

Sikkim 31%

Assam 28%

Mizoram state hi FRBM Act bawhchhe nasa ber a nih hi eng vang nge ni ang?

Indian Express, August 01, 2023


- Huna Kawlvawm