Rilru Ropui

“Eng nge ka ei ang ka in ang tih-ah ka buai lo,

Mahriak tea tu hriatpui loh hlimna nun,

Eng pawh lo thleng se lawm takin ka dawngsawng ṭhin,

Khawvel hmuhah riang mah ila,

Chung Khuanu nena leng dunin

tu dang kan ngai lo,

Sirva hram thiam hram ri leh

lui luang ri mawiten min awi,

Vaivuta siam vaivuta kir leh mai tur hian,

Eng nge maw lungkham tur ka neih le!”

- (Ka Pa Khum – SaiWanah)

A hla thu ka en a, ka en ka en a, ka en nawn leh ṭhin. A hla ka ngaithla a, ka ngaithla ka ngaithla a, ka ngaithla nawn leh ṭhin. Literary degree leh lei thiamna chhe té pawh chhuan tur nei lo mah ila, he hla hi ka belh chak ve tlat.

He hla thu leh Pa Khuma nundan leh nunphung tur mitthlain ka suangtuah a. Pa Khuma bula awm ang maiin ka inngai a. A nun hahdamna kha ka zuk nei ve ngawt thei lo tih ka hriat thiam hnu phei chuan, ka lung ni lo lek lek hial a. Pa Khuma ang renga nun awhawm, ka la tawn loh Isua, a duh loh dana ka awm chang pawha mi phatsan ngai lotu, Isua nen ang khat riauva hriatna hial min neihtirtu a nih vangte pawh a ni mahna.

A titi kotlangah dak pha nihte pawh ka chak, a kamliam han ngaihthlak a, a thusawi ṭawmpuitu nihte pawh ka chak a ni. Mahse, thu dik chiang bal erawh a thinlung chhung kan zuk ṭawmpui a nih paw`n, a takin hringnunah Pa Khuma angin kan nun chhuahpui thei ngai dawn lo hi a ni.

Hetiang rilru ropui neitu Pa Khuma hi Isua ang thoin ka la tawng lo va. Tawn kher pawh ṭul ka ti lo. Ral hla tak aṭanga hringnun zirlai min zirtir hi keini ang duang tan chuan rohlu a tling a, nun ze mawi zirchhuahna tham a ni a, thu uarah min ngai lo ula, chawi ei tuina thamte pawh a ni.

Mi dang hriatpui reng reng loh hlimna thuruk sawi tur hre loin, a mihringpui tam zawkin tual kan cháiin tual kan lengza dial dial a. Thawven tuma nawmsak kan zawnna lamah thawpiknain min chhem nasa hle. Kan chunga thil thleng hre thiam loin tui baw hnu ruh leh kan tum chamchi a. Mi dang mit hmuha mawi kan zawnna lamah mit-meng chungin khua kan hmu lo va. Khawvel hmuhah riang nih duh si loin hringnun riang tak neiin tih loh loh tur kan tih phah ṭhin – chumi lo lanna chu tunlai ṭhalaite nunzia leh chet ziaah hian a ni.

Pa Khuma nun erawh lungawinain a hrinchhuah chawlhna nuam tak a ni thung a. A chenna hmun leh mual chu khawvela hmun nuam ber ber a ni lo, mahse chu hmunah chuan a lungawi tlat a – chutiang mi a nih vang chuan rilru ropui a ni. Khuarel thil, a dera lawmtu, a mihringpuite ang lo takin Pa Khuma erawh chuan a takin a láwm a, a takin a nunpui a, eizawnna, hausakna thu ah chhuan tur engmah a nei lo. Mahse a dinhmunah chuan a lungawi thiam tlat a – chutiang mi a nih vang chuan rilru ropui a ni. Siamtu’n min din chhan leh min din dan te, vaivuta siam mai kha vaivuta zawp ral leh mai tur kan nih a hrechiangin, lei ropuina eng teh ualah a ngai lo – chutiang mi a nih vang pawh chuan rilru ropui a ni.

Khawvel thilah chuan dinhmun sang tak chèlhtute paw’n mahni dinhmun phèt thla theitu leh, mahni dinhmun aia mi dang lànsarh zawkna tur hi a tua-te paw’n an duh kher lo mai thei. Chutiang mi chuan Pa Khuma rilru an rîlruk phak lo.

Thîl ṭha leh hmasawn duh mi chuan mahni chanvo leh nihna an hria a. Hmasawn duhna thinlung an pu a, anmahni kawng ṭheuhah theihtawpte pawh anchhuah ṭhin. Chutiang zînga mi chu Pa Khuma hi a ni.

Vaivuta siam, vaivuta kîr leh mai tur siin Pa Khuma rilru ep chiaha nunga lungkham kan ngah lutuk te, mi dang pawngpawrh tur kan ngai thei lo em em te, mahni dinhmuna lungawi tum lova lung lohna tur zawnga kan phe dawr dawr te, kan ngaihtheih lohte teitêt kan pawisa miah lo te hi Setana duh dan hlir a ni mai lo’ng maw(?) – Pa Khuma ve thung chuan chutiang hun leh hmunah pawh, “Vaivuta siam vaivuta kir leh mai tur hian, eng nge maw lungkham tur ka neih le!” tiin beisei bo khawvel hi beisei tur khawvelah a chantir leh ṭhin. A rilru a va’n ropui teh reng!

Pa Khuma rilru ang rilrûk pha hi Mizo hnam hero ni se la. Pa Khuma suangtuah thil ni loin, Pa Khuma suangtuahna anga khuarèl khawhawi man pha hi Mizo hnam hero ni se. Pa Khuma anga mahni dinhmuna lungawi thiam, mahni theihna zawna theihtawp chhuah ṭhin hi Mizo hnam hero ni bawk se la, Mizoram hian chhe té tal paw'n a hnemhnanpui tur!

- Lalsiamkima Samte