Politics thu inlumlet
Mizoramah hian politics inlumlet kan hre ṭhin a, tunlai hian politics ri ret ret chu Congress hian thawhpui atan MPC an sawm tih hriat a ni. ZPM leh HPC chu thawk dun turin an indawr tih hriat a ni. MNF leh BJP hi chu thawk dunsâ Mizorama lemchang taka inhal anga lang der an ni. Party tinah seat chang leh chang lo seat inchuh buai lut leh chhuak an awm mek bawk a ni.
Congress leh MPC inzawm?
MPC hi tun hmaa PC kha ni tawh lovin PRISM aṭanga chhuak tawh ZPM lama lut lo mi tlem te kaihhruai niin, Pu Ṭhenphunga fapa Pu Lalhmangaiha a chawl tawh bawk a ni. MPC hian a khát tawkin inthlan chu bial ṭhenkhatah an chuh ve zauh zauh tawh a, mahse mipuiin an theihnghilh ve tawh a, tun hmaa PC kha an nih tawh loh avangin ṭhangthar Politics kalkawng zawng mi ṭhenkhatin awih nun tuma an beihnaah zawmpui tur an dap kual a, Congress nen an inzawm a rinawm ta hle a ni.
Congress hian inthai thar tumin Pu Lal Thanhawla hnuhma nawh reh a, Congress Thar din an thupui a, chutih rual chuan Congress member tam zawk hi Pu Hawla Congress kha an nih si avangin Pu Hawla chu ṭha thei lo, a chhuah ruala Ṭhat Loh Theih Lohna Bawm siam a nih avang hian Pu Hawla hun lai kha chuan Congress an chhia a, tu emaw ni a lo lan rualin Congress member ngai thote kha ṭha ta em em leh, ṭha lo thei tawh lo anga inchhuah tumna a awm ta a ni.
Congress hi member an ngah tih ṭhin a ni a, Mizoram kai hruai rei ber an nih avangin member hi an ngah tur a ni ang. Chutih lai karah chuan MLA 32 neih hnua MLA 5 chiah nei an nih tak avang hian Congress member hi tlinpui tham an ni bik lo va, neutral-in an vote apiang hi an tling tihna a ni. Congress MLA neihna hi Tuipang, Lawngtlai West, Tlabung, Thorang, Hachhek Bial niin ramri dep leh hmun hla an ni hlawm a, Tuikuk leh Chakma tamna bial a ni deuh fur a, Member ngah an tih hi Mizo hlang awmna lamah chuan tlinna turin an tam tawk lo, neutral puih ngai tho an ni. Congress hian hei hi hriain eng tin emaw Mizo hlang awmna lamah MLA an neih leh theih beiseiin thawhpui an zawng a, MPC hi an dawr a, MPC hruaitu zinga mi 2 vel hi seat pek an tum a, Congress hian ZPM aṭanga lak luh mi 2 vel seat pek an tum bawk.
Congress lam hian Ex Minister leh Ex MLA zingah heng mite hi seat pek an tum lo tih a ni – Pu John Rotluangliana, Pu Chalrosanga (Mavala), Pu Lalrobiaka. Seat chang lote hi Pu KS Thanga ang khan Congress aṭangin an chhuak ve ang em? tih zawhna a awm bawk a ni. Hei bakah hian an hruaitu zingah Pu R Vanlalvena, Pu Lalrinmawia, Pu John Siamkunga, Pu T Sangkunga te hian, "Tun ṭum chu mi dang kan kian," tiin tlin beisei loh kuma awl an thlang an ti.
Congress hian Pu Zama, Joseph Construction neitu chu kum eng emaw zat Mamit Bial a chei hnuah hnawlin ZPM lama seat chang lo Pu Remruatpuia an dah dawn an ti, Pu Zama hian Congress a chhuahsan dawn em? Hachhek bialah Ex Minister leh Congress pa hlun Pu John Rotluangliana paih chhuakin ZPM lama bial chang lo Pu Lalhmingthanga dah an tum a, Pu John-a naute an lung a awi thei lo tih a ni. Pu PC Tlansanga, Pu Hriata Chhangte, Pu Vanlalruata te chu candidate lo tur tiin sawi a ni bawk. Treasurer aṭanga a bàn hnua GS atana an ruatna hnawltu Pu Zodintluanga hi a bang dawn nge, kum 2024 Congress President inthlan a nghak dâwn? tih hi hriat a chakawm hle a ni. Hetiang boruak karah hian Congress hi chu an inthup tlat thei hi an puitlinna a ni a, an chhungkaw buai hi a hun hmain a leak out ve zung zung lo hi party discipline ṭhatzia tilangtu a ni.
MNF chhungkua insingsa
MNF hi Ruling Party an ni a, NDA-ah awmin BJP thawhpuitu an ni. MNF MP pahnih pu K Vanlalvena leh Pu Lalrinsanga te hi Parliament-ah ruling ṭhutnaah an ṭhu, BJP lamṭang BJP zawmpui an ni. Mizoram media hriatah BJP thil tih ṭhenkhat an do thu hi lang mah se, mahni awm rengna do thu a awm lo a, chhuahsan ngam law law se opposition ṭhutnaah ṭhu ngam se, mipui chuan kan thlawp ang. Mizoram social media lama chhuah tawk thu rum tak tak sawi ṭhin kan MP te hian BJP rorelna a duh loh chuan chhuak hmak mai rawh se. BJP ṭhutnaa ṭhu kúk chunga Mizoram Social media play hi tih loh atana ṭha a ni.
MNF hian Candidate an rem chho mek. Uluk takin an ngaihtuah a, ZPM an inpuan hma avangin chu mi mil chuan an insiam rem chho mek. Nomination Committee neih hma daihin Pu Zoramthanga chuan Pu J Malsawma Vanchhawng chu Serchhip Candidate atan a lo puang hmiah tawh, pui mep mep tak a ni. Seat dang an la ngaihtuah laiin MNF President nena zin ngun ber Pu Robert Romawia Chu Hachhek bial candidate a nih thu an han puang leh pawp a, MNF-ah hian a lo 'Special' hle tih a lang. Minister chak bera an chhal chu a tlanchhe ta luai luai a, a kalsan Aizawl East II bialah a partner hlun Pu R Lalzirliana dah turin a dil a, Pu Zira pawh East II Candidate lêna a lên hnuah Nomination Committee Member dang aṭanga nawrna vangin Pi B Lalawmpuii chu dah an tum. Pi Awmpuii hi General Ward aṭanga Counselor tling thei ngat a ni, candidate an pe hi a awm a, Chhinga Veng mi tho a nihna erawh hmeichhe counselor zinga ṭha ber neitu; Armed Veng leh Armed Veng South hian an pawm loh chuan neutral vote an hmuh tlem a hlauhawm a, Chhinga Veng mi bawk MLA neih hi an duh tawh loh chuan bial mawng lamah vote hmuh a harsa ang.
Councilor zinga ṭhenkhatin seat an chan laiin Pu David Zohmangaiha chu Aizawl South I enkawl turin an hrilh a, Press Conference hmanga a lo intih lar chhoh hnuah Pu K Vena an rawn dah ta thut mai a, Pu Davida hian bial a lo vil ve zuk si a, Pu K Vena a luh leh bawk chuan a tling emaw tling lo emaw, Pu Davida tan kum 2028-ah pawh South I chan beisei a bo ta. Pu Kroshnehzova chu MZP hruaitu hluiin Ṭawi bial an dilpui hnuah chang tura inngaiin a zin chho zuk zuk reng a, mahse Pu Rinenga Sailo an dah nghet dawn tih a nih avangin MZP lobby a hlawhtling lo niin a lang. Zemabawk Local Council inthlan avanga derthawnga inhria Pu Zorama bial hnihna zawn mek a ni an ti bawk. Dr R Lalthangliana leh a kid hlui Dr Vanlalṭanpuia Bial an inthleng dawn tih a awm a, Dr Ṭanpuia hi Michael Chhakchhuak chuan a lo chuhpui ve reng bawk. Aizawl North II lamah candidate tur mi panga vel an sawm hlawhtlin loh hnuah MNF hian mi hmelhriat hlawh vak lo; Ramhlun Venglai lam aṭangin dah an tum a, heng hi an puan chian hmain a leak out tawh an ti.
Pu Lalchamliana hi chawl ta se, Hrangturzo lamah Pu Harry Khiangte a ding dawn an tih hi chu belhchian dawl lem lo thuthang a nih hmel a, Pu Chama chawlh tur confirm a la ni lo va, a aiawh tur pawh an la tichiang lo, inbeisei pahnih pathum awm te hi Bial mipuiin an duh lo tihte a awm bawk. MNF MLA zinga che ṭha Pu Lalrinliana, Kolasib hi a dinhmun a ṭha tawh lo a, ZPM ṭhang mek avangin an buai tawh khawp mai tih a ni.
MNF hi an buaina lâk chhuah a nih lai hian MLA ngahsa, pawisa ngah bawk, mi leh sa ngah bawk an nih avang hian inthlan dawn boruakah chuan tawh khirh tur an ni. Pu Zoramthanga hi sel sel mah se, tunah chuan MNF himna a ni, a awm loh chuan an buai ang.
ZPM hian an tisual em?
ZPM hian inti fing tak in MLA candidate tur hma fahran in an puang a, an tifuh loin kan lo hria a, an tifuh leh siin kan lo hre leh a, an tifuh lo leh si em ni le? ZPM hian candidate hi eng vang pawhin siksawi se, tlanchhia an ang tawh a, an buai emaw buai lo emaw mipui chuan buai kan ti tho tho.
ZPM hian HPC nen inremna an siam ru tawh an ti a, HPC hi political party ni si mipuiin kan hriat lar loh an ni a, hei hi chakpuina tham a ni kher lo a nih pawhin boruak siamna atan chuan an ṭha ve tho ang a, vote a ken tel leh tel loh hi inthlana pawimawh ber a nih avangin vote a ken tel loh chuan a ho viau ang.
ZPM hian Lunglei leh Zemabawk inthlan zawh khan ruling party emaw an inti hman a, an duh duh ti thei anga an inngai kha an tlak hniam phah kan ti lo thei lo. Candidate tura an sawmte pawh kha Bial Viltu lo ti thawt thawt lo se a chhungah insiam rem hmasa se ṭha tur a ni a, boruak lian tak nei chungin lungawi lo an insiam hnem hle a ni. Lungawi kim hi Politics-ah chuan thil theih loh a ni, titau lut leh chhuak an awm reng dawn. Titau insiam tam lutuk hi chu a pawi a, 2018 khan Congress khan Pu Lalzirliana leh Pu Lalrinliana kha chân lo se MLA 10 an lak phak a rinawm. ZPM hi bial tam tak la ngei hei tura rin kha tunah chuan 'An ruling zo meuh ang maw?' tih enin an en tawh.
ZPM Candidate tura puan Pu Jimmy Laltlanmawia chu a damloh avangin ding tlang thei lo a ni ta a, hun rei tak hial lo che tawh Pu Jimmy hi kal natna avangin Candidate zui thei dinhmunah a ding lo an ti a, a lainatawm hle. A thlaktu Pu Lalthanfela hi ZPM pawn lamah chuan hriat hlawh vak lo tak a nih laiin ZPM lam chuan an hotu zinga taima leh rinawm tak, pa ṭha a nih thu an sawi thung a, thla 4 chhung velin Serlui Bialah a ṭan a ngai dawn a ni.
Dr B Lalramzaua hi a kum a upa mah mah lo maw, tia an sawi chung pawha Champhai North lama ZPM-in an rin ngam tlat kha a ni a, mimal harsatna avangin inhnuhdawh dilna lehkha a thehlut tiin an sawi a, ṭhenkhat chuan ama hrisel lohna bakah a nupui natna khirh tak neihte an sawi bawk. Dr Ramzauva hian chawlh dilna a thehlut tak tak a nih chuan thil pangngai taka inthlak a ni a, a thlaktu Pu Ginzalala hi Engineer hna thiam tak, Politics lama hun rei tak lo awm tawh a ni a, Champhai North lamah thla li a la neih hi a hman thiam leh thiam lovah a innghat ang.
ZPM hian beih rawn an tawk a, chu chu lo do let mai thiam lovin anmahni leh anmahni an inringhlel tawn a, mi thusawi apiang an awih a ni. ZPM bawk hian ZPM sawiselna thu dik leh dik mang lote hi a forward kual a, puitling lo zia a ni.
ZPM vanneihna chu ZPM ṭhat em vang lam ni loin, ZPM ni lo MNF leh Congress rorelna a ṭhat loh avangin mipuiin ZPM-ah beiseina an nei laklawh tawh hi a ni. ZPM hian anmahni theihna emaw ti lo se, tlawm taka awmin inthlan hma chu ṭang mar se rorelna chang thei an ni.
- Lalawmpuia