KAN RAM ṬHAN MAWH BÂWK!

Thu hma: Pâwlkût thlâ ni 23, 2019 nilaini khân Aizawl leh Mizoram hmun hrang hrangah kawngzawh ropui tak huaihawt a ni a. MZP leh NESO bul tumin CAB 2016 Rajya Sabha-a pass luih tum duh lohna kawngzawh a ni. Chumi ni chu India zalênna sualtu ropui tak Netaji Subhash Chandra Bose-a piancham vawi 122-na chiah a ni. Chu kawngzawh chu 'Hnam Chhanna Kawngzawh' tih niin chawhma lam dar 11-ah ṭan a ni a, thlasik lâi mah ni se chhûn pachangah chuan degree 28.2° lâi a ni a, thlantui biangah a luang châwl lo. Chuti ang khaw lum leh ni sen sa hnuaiah chuan zirlâite'n kawng kan zawh a ni.

Keinî pawh kan college zirlâi hruaitute'n (zirlâi dik taktê'n) hming an lam dâwn a, hming lam lâia thlen hman loh chu thil hlauhawm tak a ni. Lei châwina a ni a, zirlâi thawh chhuah la nei lo tân chuan chêng zahnih-khat pawh a tam hlê si a.

Tûkṭhuan ei khamah hman­hmawh bak lêngin Zarkawt kâwn lam kan pan phei a. Ka ṭhianpa Lalmuansanga Khenglawt nên chuan tlâi hlau takin kan kal vat vat a. Bus-ah chuan kan tum zet a, Bus-te chu fân thei an nih si loh avângin Maian têl khat lek pawh han hnawh belh ngamna chi an ni tawh lo. Hnâwmtinphurinu aiin an bâwr daih zawk! Taxi-a han chuan lah chu Taxi khalhtu ṭhenkhatin an nambar hriat zât chhiar mai an chîn avângin han phar ngawt ngam a ni lo bawk. Tichuan, kê ngawtin kan kal ta a, tûn angin kê-a kalna tûrte kha la ṭha tâwk rih hek lo, lîrthei chak ber chi emaw tih mai tûr a an tlawh lirhte chuan min tâi thuak thuak mai. Sorkar chu lîrthei khalh phalna pêk chhuah kawngah a ngaih a samin a fîmkhur tâwk lo a ni. Mipui himnain a tuar fo tak mai.

Ka ṭhiana nên chuan CAB 2016 chungchâng chu khûnkhân takin kan sawi dûn a. A ṭhatna lai tam takte, a fuh ziate, a 

ṭhat tâwk lohna laite leh siam danglam ngâi nia kan hriat laite chu kan sawi tui hle. Kan kâi chho zel a, hemi ni-a kan thil tih tur 'Hnam Chhanna Kawngzawh' hnatlâng chu kan sawi kâi ta a. Hemi hmâ kâr mai, 19 Pâwlkût thlâ, 2019 khân West Bengal khawpui Kolkatta-ah 'United India' mega rally neih a ni a, he kawngzawhna-a Pu Duhoma thusawi chungchângte kan sawi bawk. Pu Duhoma hian BJP leh a sangâwizâwnpuite chu kan zalênna leh dikna chanvo zawng zawng min rahbehsakah a puh hial a nih kha. Pu Duhoma thusawi chungchânga rilrua thil lo lût chu thil dang daih, ṭawng thiam ṭûlzia a ni. Kan ram hruaitute leh kan zirlâi hruaitute zîngah ṭawng thiam lo fê fê kan nei fo va; chu'ng mîte tân chuan hmasâwnna tûr thil tak chu han sawi kuak ve chi zia zâng a ni lo va, sorkar laipui zu dâwr leh han nawr chiam theih pawh a ni ve lo.

Hemi nia kan kawngzawh tûr pawh hian buai rûkna a nei a, chu pawh chu kan ṭawng thiam tâwk loh vâng a ni. Zirlâi, kawngzawh tûra kal tam takte chuan kan kawngzawh thu-ah chuan ngaihdân an nei lo a, CAB 2016 chu eng chiah nge a nih pawh an hre lo! Sapṭawng an thiam loh vângin an chhiar châk lo a, an hre lo a ni. Chu chu thil ngaihmawhawm tâwp a ni a; mahse, zirlâi hruaitute chuan mênah an thlâk lo. An zîngah pawh a ngaihna awm lo an tam mai si. Kan ram zirna dinhmun a târ lang chiang hle. A chhe lâwt lak a ni. Rizal ṭha leh mark hmuh tam ringawt chu eng a nih loh zia a lang chiang a, sorkar mualphona nasa tak a ni. A mi chhawr kristian sâng rual, kohhran sande sikul thlenga zirtîrtu ni te chuan an hna an tlin loin an thawk chhe hle a, an kawrap zia a lang.

Kan kawngzawh ṭanna tûr kan thlen phei chuan zirlâi tam tak an lo tlim hmur tawh a. Lungkham nei hmêl an pu lo chang ni lo in kan lungâwi lohna thu-ah chuan ngaihdân emaw sawi tûr emaw an neih meuh lo. Kan duh loh chu eng nge a nih hre hek lo! 'Rom-a i awm chuan Rom mî angin che rawh' tih thufingin Mizote nunah awmzia a nei tam lo a, lungâwi lohna lantîr tum ṭhalâi rual tam takte chuan hlimhlawpah ngâiin nuam an ti letling hle. Khawhar ina khi vur vur tûr chi kan tam.

Zirlâi lung fing chin, a fîmna leh a vawhna hmu thiam a, a chhia leh a ṭha thliar thiam chin an awm nual. Zirlâi lung fing chin chuan ngaihdân nghet tak an nei fur a. Kawngzawh thlâwp lêm lo pawh an awm. Hnam chhan hnatlâng tih a nih avângin an hnam chhan nân chuan an duh dân kalh pawh ni se an zawm ta zâwk a ni. CAB 2016 chu ṭha an tiin an duh emaw an duh lo emaw pawh ni se, chumi thu-a ngaihdân nghet an nei chuan mi puitling an ni tih a lantîr a, ding leh vei thliar thiam lote nên chuan khâikhin chi an ni lo. Ngaihdân mumal nei, nakina kan ram hruaitu tlâk an ni.

Chûngho zîngah chuan kan kawngzawh chu hnam thil ai maha pawlitik thila inbeihna, hnam leh sakhuana hmanruaa hmanga zirlâi rilru thianghlim takte hruai kawina ni zâwk âwma sawi an awm! Mak ka ti deuh a, zirlâi pakhat chuan 'kan ramah hi chuan dikna kâwra hmangin sualna khurpui liluh nân an hmang' tiin a sawi nghe nghe a. Zirlâi hruaitute chuan ram emaw hnam emaw an hmangaih tak tak lo, pawlitik an khêl duh a, zirlâi pâwl chu an kâilâwn hmasa mai a ni tih thute an sawi nak nak lai chuan ka kalsan ta hlawm a.

Zirlâi kawng zawh chu sâng chuang daih kan ni a, tam viauin kan inhre nghe nghe. A hmâ kara Kolkatta khawpuia mi nuai 40 vêl zetin kawng an zawh nên chuan kan inthlau hle! A nambar zâwng chauhin a ni lo va kan rilru pawh a inang lo viauin a lang. Engpawh huama thawk chhuak an ni a, keinî chu eng lo zuam loh vânga che chhuak kan ni. Lei châwi hlauh leh hming dah ngaih vânga kal kan tam. 'Hnam Chhanna Kawngzawh' tia hnam hminga koh ni lo phei ila chuan khati zât kan kal lo ang.

Zirlâite hi hetiang thila koh chawp ngâi lo, a ṭûl chuan a che chhuak hmasa ber tûr kan ni. Mahse, kaih kal chawp kan ngâi tlat! A chhan a awm a, hriat nuam a ni lo. Kan hruaitute lakah kan beidawng a, kan ring zo lo in an kaihhruaina hnuaia han chêt vêl kha kan châk lo a ni. Kan lo chhuan leh dah sân ve êm êm ṭhin kan hruaitute'n an pawlitik ngâwi dawh nân chauh min lo hman ṭhîn zia kan hre chiang tawh êm a, kan phûr lo a ni. Kan demawm loh. Tûn hmâ aṭanga chutianga zirlâi pâwl lo hmang tawhtute chu kan dem a, kan huain kan ten a, tûna an nihnaah pawh kan ngâisâng loin kan awt hek lo. 'Kan ram ṭhan mawh bâwk'-ah kan puh hmiah mai.

Zirlâi pawh ni hlei lote'n khawi lai zirna inah emaw a hmingin an inziak lût a, hruaitu nih tumin an bei a. Zirlâi an ni tawh si lo, zirlâite mamawh an hre hrethiam pha lo fo. Zir lâi thil ni loah zirlâite min ko khâwm fo. Zirlâi tak tak an nih loh avângin zir zawh pawh an tum lêm lo a ni ang sorkar in hna dîl thei chin tûr kum a bituk pel dâwn thleng rawk a zirlâi la ni pawh an awm! Kan hmâ khua an tiêng mawlh lo. Chuti ang kumah chuan hna leh eizawnna mumal tak neih a hun tawh.

Pawlitik kâilâwna kan hman vâng a ni ngêi ang, inthlanah pawh poly-tricks a in rawlh nasa an ti! Thingtlâng lam aṭanga inthlang tûra lo kalte chu Hotel changkângah an thleng a, anmahni sumin a pha lo.

Zirlâi dik takte'n he kan pâwl hi an hruai hun kan nghâkhlel tawh hlê. State dangah pawh an ti tih vânga kristian rama tih ve rengah kan duh lo. Hetiang zât zât kum ni tawh chunga zirlâi la ni te kaihhruaina hnuaiah zirlâite tân hmasâwn ngaihna a awm lo. Vânglâi hun zawnga lehkha zir mai, eng mah zir chhuak leh si lo, remchâng awm veleh a pawlitik khêl tûra inring, "Kohhran Upa pawh KṭP/ṭKP-a chhum hmin nge nge kan ti alâwm," tia zirlâi pâwl chu pawlitik khelh kawnga ngâite hi kan chhang-kham tawh a, an bân hun hi zirlâi tak takte'n kan suangtuah ṭhîn.

Hetiang rênga kan kal chuan zirlâi dik tak chauh awmna tur pâwl a piang thuai ang tih a hlauhawm. Chu pâwl chu kan lâwm dâwn si a. Hruaitu nih kan châk ngang a nih chuan sipai bângte ang hian "Ex-students' Union" te din ni ta mai zâwk se, ṭhangtharte'n kan dem nêp deuhin a rinawm.