Kan thuthlung
Bhagavad Gita (Hindu lekhabu thianghlim) thu hi Sanskrit aṭanga English-a an leh hi lo en ila:
"Whenever righteousness wanes and unrighteousness increases I send myself forth. For the protection of the good and for the destruction of evil, and for the establishment of righteousness, I come into being age after age," tih a ni a.
Mizo ṭawng chuan, "Dikna pal zut a nih hunah leh dik lohna a chungnun hunah chuan keimah ka rawn intir ṭhin. Mi dikte humhim tur leh sualna tichimit turin, rorelna dik tung ding turin, hun kar bi phuar lohvin ka lo lang nawn fo ṭhin," tihna a ni deuh ber ang chu. Hindu ho lekhabu thianghlim ngei hmangte hian an thinlung a ṭha lamah chawk tho ila, Hindutva te hi kan tinep deuh thei mahna. Rilru lam sanna hian kan nun pum a kaihruai hian a hriat si a.
Tunlai boruak avanga Mizoram lama meiteite kutthlak duhna rilru lo put ve ngawtte hi anmahni ang rilru puah kan inhnuk hniam tihna a ni dawn a. Mizo Kristian rilru sukthlek leh thu pawmte (Kristian philosophy) nen a inhmeh lo hle ang. Mizote chakna hi kan hnam tam vang a ni ngai lo tih a chiang a, kan rilru sanna (high moral values) kan neih vang a nih piah lamah hnam chak lo, chhan ngai kan nih vanga hriat loh lam aṭanga min thawhsak ṭhin, Awmpuitu mak tak kan neih ṭhin vang niin a lang.
Vai kan tih; Hindu ho zingah ngei pawh uluk taka thil ngaihtuah chi an tam a, chi inthliarna hmanga politics-a hamṭhatna zawn duh lo khu a tam zawk an ni a. Hengte hi hnam tlem zawkte chhantu leh hmanrua atan, hriat loh lam aṭanga Puitu hian a rawn hmang ṭhin emaw ni tih theih a ni. Min khawngaihtute mit tikham zawnga chet lo thawh hi a fuh ber lo mai thei. Puih phua an awm phawt chuan, chak lohna te, neksawrna te karah Kristian chu an duah hluah ṭhin an tih kha, history aṭangin a dik ṭhin hlein a hriat.
Mahse he chak lohna a tih chak kan nihna hi hre lova kan thuthlung kan kalsan chuan, puitu nei lovin kan chau der ang tih a hlauhawm. Ṭhenkhat tih anga an hnampui ni lote nghaisak leh khawvel hmaa hnam rapawm ni ve tho anga kan inlan loh hi a pawimawh hle ang. Anni chu sakhaw dang vuan, zirtirna dang pawm leh thinlung kaihruaitu dang nei an ni a, keini erawh tlawmna ngai sang, chak lohna a chakna hmu ṭhin leh Puitu ko chhuak ṭhin hnam kan nih avangin kan inang lo va, anni leh keini rilru danglamna hi kan din chhuahna tur a nih a rinawm.
Kan Bible hian rilru lam sanna a dah pawimawhzia hria ila, tisa chet chhuahna chu rilru lamin a kaihruai a, kan thinlung hruaitu hriatchhuah leh ṭhin hi a pawimawh hle a ni. Johana 14:26 hi lo en ila: "Awmpuitu, Thlarau Thianghlim, ka hminga Pain a rawn tirh tûr chuan engkim a zirtîr ang che u, in hnêna ka sawi zawng zawng pawh a hriat chhuahtîr leh ang che u," tih hi. Kan kal sual lohna tur leh Puitu a rawn lan theihna turin, kan nihna inhrechhuak ṭhin tur leh, rilru danglam bik pu tura min fuihna niin a lang.
Kan chheh vel buaina karah buai ve lova kan la awm chhante hi chhui nachang hria ila, hnam sipaiten an thisen an lo hlanna leh Mizo mipuite tawrhna nasa tak avanga tuna ralmuang taka leng thei kan nih hi hre reng ila a va duhawm em. Inhumhimna bang ṭha tak min lo saksaktute thisen luang leh an tawrhnate namnul lovin, tuna kan neih mek ralmuanna man tamzia hi hre rengin, kan kulhpui neih chhun tinghing lo zawng zelin kan rilru lamah tal i sang ang u hmiang.
- Frankie Zonunmawia