KAN RAM HRUAITUTE THUSAWI NUIH LIAMPUI HUN A NI TAWH LO

Democracy ramah hian mipui kan pawimawh a, inthlan apianga vote thlak hi khua leh tui ṭha nihna a ni bawk. Kan aiawha ram hruaitu tur kan thlanchhuahte avanga Mizoram hi tun dinhmun thleng a ni. Kan tun dinhmunah hian kan lungawi em? Kan nui dur dur a, a chang leh kan in phún lungawi leh mai mai ṭhin zawk em ni? Tu thiam loh nge? Mipuite hian inenfiah hmasak kan mamawh ta ber a ni lo maw?

Democracy ram dang han thlir ila, hming hmer chuan kan sawi sêng lo hial zawk âwm e. An ram hruaitu tura an thlanchhuah te thu intiam, an intiam ang ngeia an tih hlawhtlin lohva ram mipuite chêt nat ṭhinzia kan hre hlawmin ka ring. Mahni nun hial thâpa khawlaia Police (sorkara hlawh la) nena an in tàwn chang a va tam em! An ram ṭhatna tur atan chuan an nunna hial pawh an hlan phal ṭhin zawk asin. Hengho hi mi mâwl satliah an lo ni ngai miah lo nia maw le. A bik takin ka ṭhalai puite hian bengsika kan ngaihtuah ve a hun tawh tak zet e.

Ka article hmasaa ka ziah tawh ang khan 2018 MLA Election hmaa Pu Zorama leh Pu Thangtea te thusawi, a nihna ang anga ka rawn ziah chhawn leh ka rawn chhui lêt ang te kha kan ti vek thei lo a nih pawhin tumah ka puhmawh lo e. Mahse, ka sawi duh laimu ber chu hei hi a ni. "Kan ram hruaitu tura kan thlanchhuahte thusawi nuih liampui mai mai lovin, khêng let ngam ila. Mahni thutiam, a tam zawka ding ngai lo tih kan hriat chian tawh te phei hi chu thlang nawn tawh lo ngam ang u," tih hi a ni. 

Tun ṭum, September ni 1-3 chhung Sixth Assembly Session 2020 kha ngaithla lo pawh kan la awm mai thei e. "Peace Bonus hi ka phuahchawp a ni” tih leh Rua/ Mau phun tura a sawi Brandisii leh Latiflorus hi National Bamboo Mission list-a awm lo, “Sorkar hian risk kan la ang e, lo engto suh se," tih Pu Zoramthanga Chief Minister zahawm takin a sawi kha fiamthu nuihpui mai mai tura post a awm ṭeuh mai; a thusawi nuih changa chang ṭhin tan chuan a âwm viau bawk. Mahse, kei chu ka nuih a za ve tlat lo. Mizoram mipuite/ ṭhalaite hi kan harh chhuah a hun tawh tak zet a ni. 

An sawi mawi thiam avanga thil ṭha tak anga lang, IAS te pawhina an hna bansan an duh phah hialna tura a sawi chu 'risk' tur a lo la ni chauh mai. Heti mai maia Mizoram mipuite min bum nasatzia ka ngaihtuah hian ka nuih a za ve thei lo a ni. Mizoram ṭhalai intêlkhawm te hian CM hi bâng tura nawr a, punkhawm hial tak asin ka nâp. Mahse, Mizoram Unlock 3.0 1, D (2) in Section 144 CrPC hmangin vantlang hmunah mi 5 aia tam punkhawm a phal rih si lo a. 

Ṭhalai tam zawkin ‘Poli­tics hi ka tui ve lo, ka line tur a ni lo’ kan tih rual hian Mizoram ṭhalaite/ mipuite hi Politics-a mi pawimawh ber kan ni lawi si a. Kan ram hruaitu tur mi ṭha thlang chhuak theitu kan ni a; kan vote hlu tak hmanga duhthlanna kan siamah kan fimkhur tlân a ṭul tawh hlein ka hria a ni. Politician tam takte thil ṭha lo tih tawh kan thlir lêt a, an thutiam angin an che em? 'Ka ti ang', an tih ti zel chi an ni em? tih hi kan chhut ngun a ngai tak meuh meuh a ni. Dawt sawi ching leh mahni suangtuahna hmanga thusawi ching te, mahni thutiam anga chêng nuai thum (3 lakhs) pawh min pe leh thei si lo te vote reng hi kan bat pawh a ni lo e. 

Mithar ni si lo a, Party thar din ngawt te pawh mipuite rin hlawh lohna a ni leh zel a, a hmaa an awmna hmuna an nihnaa lungawi lo, nihna inchuh leh indipna avanga pawl thar din ta mai mai ṭhin niin an lang bawk. Mi pangngai chin chuan Kohhran lian aṭanga Kohhran tê zawka insawn te rilru put hmang tur chu kan hrethiam mai âwm e. 

Chuti ang zelin, Mizo­ramah Party hrang hrang Congress, MNF, MPC, BJP, PRISM, ZPM leh ZNP te an awm a. A pâwl zawnga thlir phei chuan Mizoramah Congress leh MNF tan lo chuan sorkar siam theihna chance hi a la awm loin ka hria. Veng/ khaw tina unit neih a, Mizoram puma ṭanrual ngai thil a nih avangin. Tun dinhmunah unit nei lo tan chuan thil a la harsa viau niin a lang.

Mahse, a tawp bera ka sawi duh chu "Coalition Politics in Mizoram" tih hi kan kalpui a ṭul tain ka hria. Coalition tih chu 'infin si lova ṭanhona' tih a ni mai a. Mizoramin hma a sâwn zel theihna tura kan Mizoram Politics boruak hrang hrangah infin si lova kan ṭanho a, theihtawp kan chhuah chuan kan neih chhun kan 'ram leh hnam' hi kan siamṭha ang a, kan din thar leh thei ngeiin ka ring tlat a ni. 

Sorkar mêk MNF an awm a, sorkar chak nei tur chuan opposition ṭha a awm a ngai. Opposition Party chak leh ṭha nei turin mipuite nena thawk hovin, hawh u, fiamthu anga kan ngaih, kan ram tichhe mêktute thusawiah hian nui liam mai mai lovin, thinrim a, kan puanven te sâwi chhing a, ram nuam siam thar turin inbuatsaih ang u.