Written by
- Mahmuaka Chhakchhuak
KAN ZE PHAWRH LANGTU COVID
Kum 2019 tawp lam aṭangin khawvelin he Covid hrik hi a mikhual ṭan chauh nain tunah meuh chuan khawvel pum tibuaitu a ni ta. Sawi dan chi hrang hrang a awm a, ṭhenkhatte chuan China siamchhuah ni tein an sawi a, Khawvel ram ropui America meuh pawhin a ring viau bawk a ni awm e. Ṭhenkhat thung chuan Pathian hremna angahte an ngai bawk a, khawvel mihringte kan sual tawh em vangin Pathianin min hrem niin an sawi a. Ṭhenkhat leh te chuan thil thleng pangngai, khawvela lo awm ve rengah te an ngai bawk a. Keini lo sawifiah thiam theih a ni lo a, keini lo hrilfiah thiam chi rual erawh a ni si lo. Chiang taka kan hriat theih awmchhun chu China aṭanga rawn darh ṭan a ni tih chauh hi a ni rih a, khawvel hmun dangah a darh zau zel a, vawiinah chuan kan tuallai a rawn thleng ta a nih hi. Mi tam takin an thihpui tawh a, nitinin kai thar an awm zelin thih phah an awm zel bawk a, kan tuar a, kan rum a, kan mangang ta a ni. Ram ropui ang buai a, ram rethei an hlim bik chuang lo a, mi lian leh te ber thlengin kan phek buai ta luai luai a, ram dang aia kan vanneihna erawh kan ram chhungah he hripui leng vanga thihna la thleng lo hi a ni chauh ta. Eng tikah nge he hri vanga thihna hi a thlen dawn tih lah chu vana kan Pa chauhin a hre thung si a, hlauthawng takin kan awm chawrh chawrh ringawt a, kan thiam dan danin kan inveng ringawt a, kan invenna lah chu a der dêp ang reng fu lawi bawk si.
Kan ram a rawn lut a, kan khawtlangah a rawn thleng a, kan tuallaia hmun a chanve tawh tlat vangin kan invenna hmanraw beitham tak nen chuan fimkhur takin kan awm reng a ngai a, chutihlai reng chuan rin lohna lamah kai thar an lo awm leh thut thut ṭhin bawk si. Kan Aizawl khawpui ber lah chu tunhma kha chuan khawpui chhung leh dai vel zawng zawng tih theihin hlimhlawpna hmun a nih ṭhin nen tunah chuan a rûmin a rûm tlawk tlawk a ni ber a, zan khat thilthuin inralrinna dar an khawng ri thut thut ṭhin bawk a.
Biakbuk meuh pawh luah lum hleih theih a ni lo hial a, sakhaw rawngbawltute meuh pawhin min thlamuan thei ta meuh lo zawng a nih tak hi. Kum upa leh kum lama naupang zawkte dinhmun a derthawng zawka hriat vangin In chhung lumah kan tawmimtir ngun deuh a, a ṭhalai zawkte erawh fimkhur tak chungin pawn kan chhuak ta zauh zauh a. Ei leh bar zawnna hmun pan loh theih a ni bawk si lo. A ṭhen tan phei chuan ei bel ber leih buak a ngaih phah hial a, ṭhahnemngai takin han tilui hram hram zel pawh ni se mi dang tana ban ngam rual loh turin kan ral lian - hri leng ber chu mita hmuh tham loh a nih ang takin khawi nge a awm a, khawi nge a bihruk tih kan hriat tlat si loh vangin kan chenpuite tih chauh loh chu kan hlau ta vek si a nih hi. Chhung leh khat mai bakah ṭhianṭhate ngei ngei pawh thinlungin duhsak em em mah ila kan inchhunga zan khat emaw chauh pawh rawn riak turin kan remti ta meuh lote hi he hri vang vek hi a ni si a.
Chutiang a nih mek laiin kan zo nun zemawi tak ṭhin chu he hri vang hian phawrh lanin a lo awm a, hetiang khawp hian Mizo nun hi a lo duhawm a ni maw tih vawng vawng turin mita hmuh theih leh benga hriat khawpa ringin vawiinah a la thleng si. Chungte chu an thawm hriat a nuam a, anmahni va hre chiah lo pawh ni ila awmhmunah ‘Anni hi chuan Mizo nih an va tinuam tak em, anni ang hi kan khawtlangah hian mi dang han awm ve se la a va nuam dawn tak em aw!’ te kan han ti ringawt a, an hming kan sawi bang thei lo a ni. Puang chhuakin au chhuak kher lo mah ila chawimawina no kan hlan a, zo nun ze mawi chhawm nung zel turin kan lo duh em em a ni. Nimahsela, chutiang ni lo zawngin he hri hian kan Mizo khawtlangah nunphung a rawn hai lang bawk a. Dawra thil zawrh man tih to phah an awm a, Mizo leh Mizo karah pawh nimin aia hlép tam tum ta zawk kan awm bawk a. Silchar aṭanga hnathawk tur vai a ruka rawn luhtir tum kan awm bawkin, sorkar hnathawk zingah pawh thawk loa hlawh chauh duhte pawh kan awm zel bawk a. Biakbuk enkawltu (Chowkider) tan ngei pawh khawhar vawng vawngna tham zetin kan nunphung tihdanglamin a awm ta hial a.
Langsar taka mi dang ṭanpuina hlan kan awm bawk a, pawl hming tih lansarhna atana sum leh pai tam tham tak pawh seng hreh hauh lo te, chanchinbu pheka lang ve ngei tura ei leh in tur semte pawh kan awm zel bawk a nih hi. Mahni hnuaia thawkte ei leh in tur pawh pek theih loh reng laia langsar taka mi dang ṭanpuite pawh he hri vang zet hi chuan kan lo awm ta hial a nih hi. Tun hma lamah kha chuan a ṭul chang chauhin hmaikawr kan vuah a ni a, tunah chuan kan duh emaw duh lo emaw loh theih lohin hmaikawr vuah a ngai a, hmaikawr vuah lo chu hrem theih tih hialte a ni. Hetianga ṭangkai taka hmaikawr kan hmang ang chiahin hri leng pawh hi kan politician te chuan hmaikawrah an hmang leh ta zel a, mipui bumna atan kan lo hmang ta a nih hi. Langsar takin sum leh pai an thawh a, a hman lehna lam erawh kan hre leh mumal thei meuh lo thung ṭhin. A changin rang takin roreltuin ro a rel a, a changin a ngawi leh tlat thung a, hmun ṭhenkhatah ṭanpuina an hnianghnar viau laiin hmun ṭhenkhat thung chu an ro tlawk tlawk a, ṭawngkam hmanga sawi fel mai tum tawk lah kan awm reng bawk a nih hi. Zep theih engmah awm loin a lian ber aṭanga a te ber thlengin kan inpuang zel bawk si a. He hri zet hi chu a ngeiawm a, a thinrimthlak a, a huatthlalaawm tak zet a nih hi. Min kiansan hun hi kan hre bawk si lo a, kan mithiamte lahin zual zel zawk turin an la sawi rih a ni awm a, heti hrim hrim chuan kan pawnlang nun mai bakah kan chhungril nun thlengin min la phawrh fai leng lo ang tih a sawi theih ta hauh loh mai le.