KAN POLITICIAN-TE U
Inthlan kum kan thleng a, thla tlem te chauhin inthlanna tur min dál ta. Party hrang hrang aṭangin campaign thawm leh member-a inlawmluh thawm chi hrang hrang kan hre chho ta mawlh mawlh a. Engkim kalsan huama kan ram leh hnam hmangaih avanga mualpho leh, mite sawisel pawh huama rawn zuang chhuak kan politician-te u, nangmahniah hian kan ram leh hnam hmakhua a awm tih kan hria a. Kan ram leh hnam kaihruai tur hian kan ring tawk a che u. He ram zimte, a chhunga chêng mi tlem te te hi khawizu leh hnute tuia luang ramah min hruai thei ngei ang tih kan la ring fan a, chuvangin kumin inthlan tur atana mipui hnena in rawn inzawrh leh hunah; heng hi min lo hriatsak turin mipui aiawhin kan ngen a che u.
1. Dâwt ngialngan lutuk chu min fah tawh suh u. Politics hi dâwt sawina bâwm a ni lo va, thianghlim taka mahni inphata mipui rawng bawlna dawhsan a ni zawk. Ṭhangtharte hian thu vuvûk leh thu tak tak hi kan thliar hrang thiam ve tawh a, politics dawhsan a nih avanga thu belhchian dawl lo leh dik tâwk lo, mipui rilru hruai sual theihna lam sawi chiam chiam hi kan ngaisâng teh vak tawh lo. Dâwt leh thu belhchian dâwllo hmanga mipui hi bum tlak kan ni tawh lo va, kan rilru puthmang thlengin a piangsual zo tawh a. Politics thli chhia hian chhungkua min ṭhendarh a, ṭhian ṭha min inhmelmaktir a, vantlang nun thlengin inthliarna min neihtir a, mipui hi bum nawn fo tlak pawh kan ni tawh lo ve.
2. Duh duh sawi thei turin zalenna in nei a, mahse fimkhur ang che u! A chhan chu in thusawi hi reh leh ngai tawh lo tura record a, vawnṭhat vek a ni tawh! In sawi sual leh thâwk lákna thlengin an record vek tawh! Chuvangin mipui hmaa in thusawi turah fimkhur ṭhin ula, hmanlai ang khan sawi zawh ruala boruaka thamral leh mai mai ang a ni tawh lo va, a video, a ziak, a sawina hmun, ni leh thla nen lam engkim record vek a ni tawh a. Englai pawhin phawrh chhuah theihin kan kutphahah hian a awm vek tawh a ni. Kum 2018 campaing laia in thusawite kha kan la dah ṭha khiau asin. Chungte chu a taka tihhlawhtlin a ni ta em tihte hi kan lo en zui ve a, mipui hi kan fing ta thut a ni lo va, tunlai khawvel technology hmasawnna hian min hrût tel ve a, in duh emaw duh lo emaw, vantlang leh mipui hmaa in inzawrhna te, in manifesto bu zawng zawngte hi mawngêk hrûk nan kan hmang mai mai tawh bik lo tih hriain, in thusawi leh mipui hmaa in inzawrhnaah fimkhur hram hram ang che u. Tunlai khawvel, vawi khat tihsual zeuha zankhat thilthua khawvel pum hmaa mualpho thut thut theihna khawvelah hian nun leh thiltih hi fimkhur a ngai ta ngawt mai.
3. In tih theih ngei tur chauh mipui hi min hrilh tawh ula, in duhthusam leh suangtuahna ni lovin. In tih theih chin min tiam ula, chumi in tihlawhlting kan hmuh phawt chuan kan vote nawn leh ang che u. Inthlan campaign laiin mipui rilru hmin loh hlauhvin in tih theih loh tur thleng thlengin min fah vak vak a, in tih leh si loh hian kan rilru a beidawng daih zawk. Tlêm te pawh ni se, in tihhlawhtlin theih ngei tur chauh sawiin chu chu ti mai ula, mipui hian kan ring zawk ang che u.
4. Kristian ram kan ni a, kan Kristianna hi kan politics khawvelah pawh hian danglam suh se. Kristiante tih atana mawi lo hmanga in inbei kan hmuh hian kan sakhua thlengin miin min nuihzat a, kohhran mi in nihna thlengin mipuiin kan teh che u a, politics khawvelah hian kohhran mi tih awma mawi lo a awm a nih chuan a dik lo tihna a ni ngei ang. Kohhran leh politics hi insual tur ni lovin kalkawp tur a ni si a. Kan politics boruak chhe tak hmanga kan inbeihna thawm hian nasa takin kan rinna thlengin a sawi nghing a, Kristian ram, Kristian state intih hi politics tualzawlah chuan kan zak ta zeuh zeuh fo asin. Kan thlang vaiho, Kristiante Pathian reng reng hre ve lo leh mi lem beho hnathawh dan fak fo hi tlâwmthlak kan ti ve a, Kristian tlangval hnathawh dan India ram Parliament chhûnga aupui tlak a nih hun hi nghakhlel takin an thlir mek a ni. Kan politics khelh dan hi Pathian thu nen inmil zel rawh se.
5. Mipui hmaa rinawm zawk leh thlan nahawm zawk nih inchuha in inbeihnaah hian mimal chanchin leh thlahte thlenga inchhuisak vak vak te, thu mu hnu kaihthawh fo te, an chanchin ṭha lo lai lawrkhawm a, invawm nana hmante hi hnam dangin lo ching mah se, keini Mizo society-ah chuan kan la tlem em a, mi leh sa kan la inhrechiang em a, mimal chanchin leh party dang sawiselna ringawt hmanga politics khelh hi mipui hian kan ngaithla kham tawh a. Mihring tu mah hi famkim kan awm lo va, ṭhatna leh ṭhat lohna lai in nei vek tih hi kan hrethiam e. Ram leh hnam tana hnathawh in tum dan hi sawi mai ula. Chumi hmang chuan mipuiin thutlûkna kan lo siam dawn nia.
6. In tlin theihna leh in chakna thahrui tak tak chu mipui hi kan ni. Chuvangin rorêlna ṭhutthlenga in ṭhut avang mai hian mipui hi theihnghilh zui lo hram ang che u. Rorelna ṭhutthlenga ṭhuttirtu che u mipui hi paihthla leh theitu che u an ni tih hi in hriat tawh hnu tho mah ni se, kan han sawi nawn leh duh a ni.
Kan ram leh hnam tana in thawhrimna leh inpekna hi mipuiten kan theihnghilh ngai lo vang. Ram leh hnam hmangaihna hmig vuaha therhlo leh eng emaw uma mahni hamhaina tur in zawng a nih erawh chuan, mipui hian kan theihnghilh chuang lo vang.
- Rev PC Nghaklianmawia