Written by
- Dr. H.Liangthangpuia
State Nodal Officer, National Tobacco Control Programme, Mizoram

I Meizuk I bansan chuan

1.    Meizuk bansantute tan hian chawplehchilhin an taksa leh an hma hun thui tak thlengin an hriselna kawngah hlawkna a awm thei a ni –
    •    Minute 20 hnuah lungphu leh BP a tlahniam
    •    Darkar 12 hnuah thisen a túr chhe awm zat a tlahniam
    •    Meizuk bansan hnu kar 2 aṭanga kar 12-ah thisen kal vel a ṭha chhoin chuap a chak chho
    •    Thla 1 aṭanga thla 9 inkar chhungin khuh leh thâwk lama harsatna a kiang ṭan
    •    Kum 1 hnuah chuan lung natna benvawn neih theihna chu Meizu lai aiin a chanvein a tlahniam
    •    kum 5 aṭanga kum 15-naah stroke neih thut theihna chu Meizu lo angin a tlahniam
    •    Kum 10 hnuah chuan Meizu mek aiin chuap cancer vei theihna chu a chanvein a tlahniam a, ka (mouth), hrawk, chaw kawng, phing, chhul leh ril bawh cancer theihna pawh a tlahniam
    •    Kum 15 hnuah chuan lung natna benvawn neih theihna chu meizu ngai miah lo angin a pangngai thei
2.    Eng ang kum pawhin meizuk avanga hrisel lohna a neih hnua meizuk a bansan chuan hriselna kawngah hlawkna tam tak a la hmu thei tho a ni, chungte chu –
    •    Kum 30 mi velah chuan kum 10 vel laiin a dam hun chhung a pawtsei thei a ni.
    •    Kum 40 mi velah chuan kum 9 vel laiin a dam hun chhung a pawtsei thei a ni.
    •    Kum 50 mi velah chuan kum 6 vel laiin a dam hun chhung a pawtsei thei a ni.
    •    Kum 60 mi velah pawh kum 3 vel laiin a dam hun chhung a pawtsei thei a ni.
    •    Nunna chan mai hlauhawm khawp natna neih pawhin meizuk a bansan chuan rang takin hlawkna a hmu thei a, heart attack nei pawhin meizuk a bansan chuan 50% in heart attack a neih leh theihna a tlahniam thei a ni.
3.    Meizuk bansan hian natna dang secondhand smoke-in naupang hnena a thlen theih thawk lama harsatna (e.g, Asthma) leh beng natnate a tihniam thei bawk a ni. 
4.    Meizuk bansan hian Pa theih lohna (impotence) te, naupai harsatna te, nau pian hun hmaa nau piang, nau piang zâng lutuk leh nau chhiatna thlengin a ti tlahniam thei a ni.

    Meizuk emaw sahdah etc., bansan duh tan district hospital hrang hrang bakah Mizoram State Cancer Institute-ah te Tobacco Cessation Clinic (TCC) a awm a, hetah hian meizu emaw sahdah, tuibur etc. nghei duhte an lo ṭanpui thei reng a ni.