Written by
- Vanlalhuma Kawlni
A lem lemin hripui kan do em? SA HNU A RULCHUK TA TLAT Mipuite hi ‘halral thil hlan’ atan hman kan ni em?
Tun ṭum COVID hripui lengah hian Mithiamte chuan kumin tawp lam hian Mizoram ah mi 5000 velin hri kan kai thei (rough estimate) turah an ngai tih kan hre hlawm awm e. He thu sawi chhuah a nih lai hian Mizoramah hri kai 500 chuang awrh chauh kan la awm a, Civil/tualchhung mi (travel history nei lo) phei chu mi 40 awrh chauh an ni.
Kan hriat ṭheuh angin, State chhungah hun rei tak hri vei kan awm loh laiin, State dang aṭanga lo hawte aṭangin hri kai tlem azawng kan awm ve a, mahse hun rei tak mipui lamah a darh lo. Kan inveng thei mai dawn nia a lan hnuin para military force lamten Central leh State inkaihhruaina dan (SOP) an zawm ṭhat tawk loh vangin Civilians lamah hri hmahruai a pût ru zauhva, Contact tracing uluk taka tih a nih hnuin him thawkhat angin kan awm leh hman a, Lockdown pawh thlahdul chhunzawm a ni.
Hetih lai hian, Essential goods phurtu (truck drivers etc) te bungraw phura lo lut te, an bungraw unload hnua kir leh mai tura ngaih te chu kawngpui chhiat avangin Kolasib District chhungah ni tam an tangkhang tih hriat a ni ta a. Heng Truckers-te hi Kolasib DC remhriat zarah RAT test an ni ta a, an lo positive nasa hle tih hriatchhuah a ni ta. Hemi kaihhnawihah hian, hmun hrang hranga hnathawk (police duty/petrol pump duty etc.) ten kaichhawngin thlamuang taka mipui kan awm tawh chu kan buai thar leh ta a nih kha.
Hetih mek lai hian, Sawrkar chuan Mizoram Local body election chu 27/8/20 a neih turin, Dt 5/8/20 ah thuchhuah hmangin a puang ta thut mai a. He Local election puan ni hian, Mizorama hri kai mek chu 200 chuang hret kan awm a, a hnu lawk Dt 8/7/20-ah chuan, mi 588 a tling chho dawrh ta mai a, hetiang a nih chuan, inthlan rih lohva, VC/LC term pawh extend leh mai turin opposition party hote chuan sawrkar an ngen hlawm a. Hei mai bakah hian BJP MIZORAM PRADESH phei chuan Governor hnenah lehkha thehlutin hmalakpui turin an ngen zui bawk a, mahse heng ngenna zawng zawng hnawl hian Sawrkar chuan inthlan chu a kaltlangpui lui ta tho a ni.
Mizoram sawrkar hi kawng hrang hrangin a buai ru hle niin mipui lam hian hriatna an nei a, a chin chhuak erawh an hre phak lo thung. Rin dan ṭhenkhatah chuan, Dt 1/9/20 aṭanga State Assembly session neih hma (mualpho thut hma) ngeia VC/LC inthlan zawhtir ngei an duh nia ngaih a ni. He thilah hian, opposition party lam chuan, mipui himna aia party hamṭhatna ngai pawimawh a, an party an mualpho ai chuan, Mizo mipuite chu halral thil hlan atana hmang hreh lo ang hialin sawrkar chu an ngai a ni.
Sawrkar duhdan angin ruahmanna chu kalpui zel niin, positive pawh kan pung chho chak viau bawk. Inthlan hmain remchang lo takin lockdown puan lailawk a ngai a, Candidate-te pawh Aizawlah phei chuan an campaign thei ta meuh lo, chuti chung pawh chuan sawrkar chuan inthlan hun sawn hlat a tum ta chuang lova, inthlan dawn hnaihah veng/khaw buai zual 32 laiah chuan, eng dan emaw hmangin inthlan hun a sawn hla leh ang lawi a. Buaina erawhin ziaawm lam a pan thei ta chuang lo.
Inthlan hun sawn hlatsak vengte'n inthlan an nei chho leh tliar tliar a, hri erawh rin lawk ang ngeiin a pung ta tual tual mai. Veng ṭhenkhata Inthlan buaipuitute phei chu an vaia positive te an ni ta nawk mai. Tunhnai ni 4/5 chhung lek hian Positive mi 300 dawn lai awm chhovin, nimin leh vawiin (11/9/20) ZMC report-ah phei chuan, positive thar mi 141+20 =161 ngawt hmuhchhuah a ni ta mai hian ngaih chu a tiṭha lo tak zet a ni.
Mizoram hian India state dangte angin thawhchhuah mumal a nei lo tih kan hria, engkim hi Central sawrkar aṭanga kan dil leh kan hmuh a ni. Kan innghahna chu Central sawrkar a ni tiin kan CM paw'n a sawi ṭhin. Tuna kan state sawrkar awmdan nia lang ber chu... fapa in dang tawh, Pa chawmhlawm la ni chung a, a chawmtu chawimawi tum miah lo, sawisel reng, mahni tawka chapo tak ang hi ni berin a lang. Central sawrkar aṭanga budget a hmuhte chu, dik leh fel taka hmang mai lovin, a chi tur angtein mipui hnenah sawi a ni thûl a. State inrelbawlna tura Central min pek hi a chi tur a ni thei lo hrim hrim a, State inrelbawlna tur a ni.
Tuna hripui leng mek hi tumna tak tak nei tan chuan thunun theih tawh tur niin a lang opposition party-ten an puhna hi thil àwm ang tak nihna chen a nei ve tlat mai. Eng vanga LC/VC inthlan kha tilui tlat nge a nih? Sawrkar mualpho hlauhna leh mipui himna aia party hmangaih zawkna rawng a kai thei ve tlat mai. Central NDA zawmtu anga an insawi lai hian, BJP National President Shri JP Nadda hian a tichiang viau, "NE-ah Mizoram chauh kan sawrkar lohna a awm a, state dangah chuan, coaliation ang talin sawrkarnaah kan tel vek a ni," tih hian awmzia a nei tlat. Tuna MNF sawrkar hi bjp rim nam sawrkarah an pawm lo, tihna a ni.
MNF sawrkar hi, NDA aṭang hian an lo side line daih tawh tihna a nih hmel. Tun hnai maia BJP Gen Secretary i/c NE Shri Ram Madhav chuan, "Hun rei lo teah Mizoramah, bjp telna sawrkar a piang dawn," a tihte hian ngaihtuahna a tithui riau mai. MNF sawrkarin NDA a zawm dan hi a chiang viau tawh lova, he Covid pandemic hi a reh palh ang tihte hi an lo hlau ru viau zawk ang em? He hrileng hmang hian sawrkar hi a lo kal tawk tawk a, an inchhanchhuahna a lo ni ru reng zawk em ni dawn le? Hman ni deuh mai khan, State BJP President Pu Vanlalhmuaka'n he sawrkar hi hrileng chhawmdawlna vanga Treasury la khar lo hram hram an ni tih a sawi te khan dik rukna thui tak a lo nei reng a ni mai lo'ng maw?
Kan rama hrileng hi khuahkhirh theih ngei tura a lan tawh laiin, sawrkar hian tha thlah ru takin min dopui der mai maite a nih palh chuan, mipui hi min zah lo tak zet ang a, sumdawn nan min lo hmang ru reng a nih ngat phei chuan, ngaihdam an harsa ngawt ang. Hmana an lo tih tawh ṭhin ang a, independent sual emaw kan tih laia India nena inrem dan ringawt an lo buaipui tawh ṭhin dante kha rilruah a lo thar leh ṭhin a, he Overground politics ah hian min bum nawn leh mek a ni thei ang em??? Rinhlelh ava na tran deuh ve!
Tunah zet chuan, kan Sahliam ûm mek hian khawi lam nge a pan hriat a harsa ta, a hnun a rulchuk ta nak mai!
Ti chuan, mithiamten kumin kum tawp lama mi 5000 velin hri kan kai thei tura min chhût lâwksak zulzui hian, (Medical obligation) kan sawrkar hian hri hi amah inchhanhim nan min dopui der a nih leh nih loh hi ṭawngṭaina lama thil hre thei leh kan political Scientist-te hian han puang chiang thuai ula a va tihzia dawn em.