Written by
- Dr Zodinpuia Pachuau
MIZORAM COVID-19 THLIRNA
13.9.20 (03:00 AM)
March ni 26, 2020 a positive pakhat kan neih bak kha, June ni 1, 2020 thleng - thla hnih chhung khan Covid-19 avanga vei thar Mizoramah kan nei miah lo va. Theihtawpin kan medical lamte'n an enkawl a, an sawi thawm riva ka lo hriat leh danah chuan, khang hun laia khawvel hmun hrang hranga he hri avanga thi tam tak dinhmunah kan positive neih chhun kha a awm a ni awm a. ZMC-a hri vei enkawl ngai kan neih chhun a nih bakah uluk taka medical lamin an mal khalhna te, Pathian zahngaihna vang liau liaua a chhe ber kan thleng ta lo niawm a ni.
India state danga tangkhangte an rawn haw ṭan a, June ni 2, 2020 ah positive kan neih belh leh chauh khan, positive 12 in min belhchhah a ni. June thla chhung khan positive 155 kan neih belh a ni. July thla kan hman ral meuh kha chuan positive 252 in min belhchhah tak avangin, July thla tawpah khan hri kai 408 (Pu Hruaia telin) kan nei hman tawh a. Positive kan neih tirh atanga chhut a, a karah thla hnih ngawt nei lova kan awm hnu, June thla leh July thla a khiti zat kan neih belh takah chuan, Sorkar tanpuiin LTF QF ahte pawh tangkhang rawn hawte enkawl nimahse, vanneihthlak takin kan positive neihte atangin hri inkaichhawng emaw inkaidarh a awm em em lo niin a hriat.
August thla kan hman ṭan tirh phat, August ni 2, 2020 ah positive 58 kan nei nghal ṭhawt a, mi 21-76 inkar ni khata vei thar ṭum kua (9) ngawt August thla chhung khan kan nei a. Heng ṭum kua tih loh hi chu nitin 2-20 inkar vei thar kan nei chho ta bawk a ni. Tichuan August thla kan hman ral meuh kha chuan hri vei thar 603-in min belh ta der a, Covid-19 hri vei zawng zawng pawh 1,011 a ni ta hial a ni (June thlaah hri vei thar 155 kan neih belh a, July thlaah 252, August thlaah 603). August thlaah hian positive contact tracing aṭanga hri kai positive leh chhawng kan awm ṭan der tawh a, mahse local transmission ang tak tak chuan ngaih a la ni lo deuh avangin Stage-1 ah kan la awm anga ngaih a ni. Mahse, Mizoram VC/LC inthlan August ni 26, 2020 leh a hma deuha election officials ten training an lo neih tawh aṭanga Positive contact awm contact tracing chuan August ni 26, 2020 – September ni 11, 2020 thlengin, inthlan leh inthlan kaihhnawih avangin 368 hri kai thar kan nei hman a, he ni 17 chhung chauh hian hri vei thar chu hri kai tawh zawng zawng (as on 11.9.20) aṭangin 27.19% a tling hman a ni.
September thla chhung bikah hian, September ni 11, 2020 thleng (ni 11 chhung) in 342 kai thar kan nei hman a. June thla aṭanga tanin Covid-19 vei thar kan neih dan ni 11 thleng zel thlatin kan en chuan, June thla chhungin ni 11 thleng khan 92 vei thar kan nei a, July thla chhungin ni 11 thlengin 72, August thla chhungin ni 11 thleng 201 niin September thlaah chuan 342 kan neih belh hman tawh a ni. Covid-19 hri kai thar kan neih chhoh danah hian, a trend a awm vak lo nachungin, June thla aṭanga positive case kan neih dan en hi chuan kan pun chhoh vel zel paih lamah, tun hnaia election leh election kaihhnawih aṭanga hri veiin vei ve lo a kaichhawn chak dan en hi chuan local transmission chu a awm ngei tawha hriat a nih avangin, kan Covid-19 dinhmun pawh AMC area chu stage-2 anga ngaih a ni ta reng a ni. September thla a ral meuh hi chuan eng zah takin emaw vei thar ang tih chu kan lo thlir phawt a ngai dawn a. Kan inrin loh laiin community transmission, stage-3 kan thleng thut ang tih chu a hlauhthawnawm ṭan dan a awm mai awm e.
Mizoram kan la vanneih em emna chu, Covid-19 avang hian thi kan la awm ve tlat lo hi a ni. Tin, kan recovery rate pawh duhthusam a la ni a, amaherawhchu September thla chhung hian kan dinhmun hi a ṭhat loh chhoh zel chuan, kan recovery rate pawh a tlahniam sawtin a rinawm a. Tin, kan tun dinhmunah chuan Covid-19 positive inenkawlna kan neih ZMC-ah kan indaih tawh loh avangin sorkar-in QF a siam hmun dangah kan indah ṭante pawh a ngaih takna hian, hma kan lak zelna turah thutlukna tha kan siamthiam a ngai viau dawn a ni.
Nitina kai thar average-a lakin June thla chhung khan nitin 5.2 kai thar awm ang kan ni a, July thlaah 8.12, August thlaah 19.5 leh September (till 11.9.20) thlaah 31.09 a ni. June thla atanga September (till 11.9.20) thlenga kan pun dan chu, June-ah 8.13% - July-ah 12.70% - August-ah 30.51% - September-ah (till 11.9.20) 48.64% a ni a, June thla bawk atanga September (till 11.9.20) thleng hri vei thar punna inthlauh dan chu June - July ah 4.57% in kan pung a, July – August ah 17.81% in kan pung a, tin, August – September (till 11.9.20) ah 18.13% in kan pung chho mek a ni. September ni 11 thleng chiah statistic kan neih hi September thla tluan hian tidanglam tawh lo mah ila, tuna data aṭanga Covid-19 vei thar kan pun zelna hi a danglam tawh dawn chuang lova, chutichung chuan September thla kan ṭan chhoh anga thla tluana vei thar kan neih erawh chuan, kan pung nasa hle dawn tihna a ni ang.
Mithiamte sawi ṭhin angin, hri inkaidarh chak tak lo lambun (breaking the chain of spreading) dan awmchhun leh chhiarkawp hmanga tehnain graph a siam exponential timar (to flatten the curve) theitu chu Total Lockdown an ti a. Kan Covid-19 graph hi a chho chak viau mai a, Stage-2 ah hian kan awm tawh anga inngaihna a lo awm ta nen, Stage-3 kan thlen lohna tur leh inenkawl ngaihna kan hriat tawh loh hun a lo thlen thut lohnan chuan kan mamawh ber pawh a ni thei. Engpawhnise, kan tun dinhmun aia chhe hret chu kan inenkawlna leh enkawltute pawhin min daih lo thuai mai angem tih rilruah a cham lo thei lova. A chhe ber ngaihtuah chang chuan, chumi hun kan inkap kai palh a nih chuan Covid-19 avanga thi kan la nei lo kan tih mek pawh hi thawnthu hluiah kan chantir hlauh thei a ni. Volunteer kan mamawh inhmuh zawh loh hunte pawh a thleng palh thei a, beiseina sang tak kan la neih lai hian beidawnna ruama kan inbarhluh luih a ṭul kher awm lo ve.