Written by
- K. Lalrinmawia

Mizoram leiba sawi mam tumna kha


'Pu Zorama sorkar hi leiba ngah ber a ni lo' tih Zobiakvela ziak kha ka lo chhiar ve a, a ziaktu khan a ṭan fung tur a dap kual nasa hle mai a, Mizoram sum leh pai dinhmun ṭhatzia sawi tur nei si loin tun hnaia Indian Express-in leiba ngah dan a ziahah Pu Zoramthanga enkawl sorkar, a enkawl Finance Department avanga India rama leiba ngah ber kan nih thu a rawn hnial a, a lehlam zawnga ngaih chuan a nuihzatthlak hial a ni.

Figure hrang hrang a rawn thur chhuak a, Mizoram leiba ngah ber loh dan a ziah kha mipui bum tumna lian tak, tunlaia lehkhabu zuara vak kual hoin "A man zat chu Rs 950 a ni a, offer awm laiin Rs 300-in in la thei ang," tiha a man ni lo zawk sawi hmasaka a man ngaia lawm taka inleitirna hi a ang a, scam ti pawhin kan sawi thei ang.

Mizorama party worker pakhatin (MNF a nih ka ring ngawt a, a thu ziah dan kha) Reserve Bank of India data dah chhuah a rintlak loh thu lo sawi hi chu tun hmaa 'Thlam bâng nghenga Nehru-a rel' an tih kha ka hre chhuak. Pawisa chungchanga RBI data ring lotu chuan pawisa chet vêl dan, leiba chhût dan, GSDP awmzia a man fuh lo a nih hmel zawk a, pute sum pûk leh leiba sawi mam tum avang hian Mizoramah pawisa a tam phah lo a, sorkar hnathawkin a hunah hlawh an lâk phah lo a, ruling party worker ngei pawh 'Bill Tang' tia an hawi tûm bur avang hian pawisa a awm lo, leiba kan ngah tih hi tu mahin min zawt lo mah se, kan chhanna neihsa a ni.

'State lianin an ba tam, a te deuhin kan ba tlem' tihte hi inbumna thu hla a ni. Liana chuan Rs 10,000 hlawhin Rs 8,000 leiba a nei, a leiba zat hi pawisa chuan Rs 8,000 a ni. An kawm thlang pa Mawia chuan Rs 2,00,000 hlawhin Rs 10,000 a ba ve bawk a, a pawisa faia ba hnem zawk chu Mawia a ni ngei mai a, nimahsela miin leiba ngah an tih zawk chu Liana a ni tho ang. Pawisa che vêl hi ṭan lam neia insawi mam tum chuan tu tu emaw chu kan bum thei ang, nimahsela kan pawisa a pun phah loha kan leiba zat a ngai reng. Hmarchhak kil aṭanga leiba chhut dana RBI aia thil hre chianga insawi hi a mak khawp mai.

7th Pay lak chungchang a rawn ziah chauh hi sawi ve leh ta ila. Mizorama sawrkar hnathawkten 7th Pay anga hlawh an la hi chief minister Pu Zoramthanga fakna chi a niin ka hre lo. Congress sorkar hun tawp lam, August 16, 2018 khan 7th Pay hi hman theih turin thuchhuah a awm tawh.

Thuziaktu khan, "Kan ṭhenawm State–Assam leh Tripura-ten 7th Pay a pek theih loh laiin, Mizoram sorkar hnathawkte'n 7th Pay an enjoy thei hi an lawmpuiawm," a rawn ti bawk a, i han sawi fiah teh ang. Tripura leh Assam hi chu Central Pay anga kal ve lovin State Pay an nei hrang thlap zawk. Tunah hian Tripura State chuan 7th Central Pay Commission zulzuiin a Tripura State Pay Matrix 2018 an siam thlap a, October 1, 2018 aṭanga hman ṭan turin he pay thar hmanna tur hi October 11, 2018 khan notification an ti chhuak tawh (vide No. F. 7(2)–FIN(PC)/2018/ Dated, the 11th 0ctober, 2018). Tripura hian Mizoram aiin kum khat aia hmain (1.4.2017) Central 7th Pay pattern ang hian an hlawh an lo inpe tawh zawk a ni. Kan sawi fiah zel duh chuan 7th Pay luh nana factor hman central-ah 2.57 a nih laiin 2.25-in bul an ṭan zet a. Mahse, thuchhuah siam ṭha lehin October 1, 2018 aṭangin central factor hman 2.57 an hmang zui veleh ta tho a ni – Tripura sorkar hnathawk hlawh hi keini aiin a sang hma a nih chu.

Assam chuan Central 7th Pay ang an hmang ve lo a, a hranpain 7th Assam Revised Pay Structure an hmang mek thung. 7th Assam Pay & Productivity Pay Commission recommend angin April 1, 2016 aṭangin an hmang ṭan daih tawh zawk a ni.

Mizoram hi chuan Pay Commission kan nei hran lo va, Central kal dan angin kan kal zel ṭhin a, Central Pay Commission kan ṭawm vang a ni zawk lo maw?

Tin, Indian Express meuhin kan leiba ngah berzia a ziak a, thiam leh thiam lova data lakhawma RBI data aia rintlak ni awma kan leiba sawi mawi hi chu tih loh atana ṭha a ni. Leiba kan sawi mam zel chuan pawisa tal pung se, a ṭul chuan kan la sawi zui zel dawn a nia.

- K. Lalrinmawia