Written by
K Zothanpara
Inthlan vanga sum hloh a nasa
Local council leh village council inthlan kha awm lo se, Covid-19 hi a darh zau tial tial tho ngei ang; Covid-19 a darh hlauhin thla ruk vel chhung biak-inah kan inkhawm lo ta a, mahse, hripui chu a darh tial tial tho ang bawk hian.
Chuti si, eng vangin nge tun thlenga kan la inkhawm loh reng? Chhanna - hripui darh zau zel tur laka invênna leh mipui him zawkna atan. Eng vangin nge mi tam takin (political party ṭhenkhat pawhin) inthlan kha a la hun lo an tih? Chhanna - hripui darh zau zel tur laka invênna leh mipui him zawkna atan bawk a ni.
Mahse, sorkar chuan tun thlenga inkhawm a la phal loh laiin, inkhawm ai maha inthununna awm loa mipui punkhawmna LC/VC inthlan chu a buatsaih tlang lui ta tho a; Aizawl khawpui chu kan buai zo ta a nih hi!
Covid-19 hripui léng vangin nun phung pangngaiin a kal theih loh tih kan hre tlang vek mai. Thla ruk vel chu kan inkhawm thei lo tawh a, sorkar office pawh dan pangngai ang takin an kal thei lo a, anmahni dàwrtu turte an làwm hek lo. Kawng tinréngah kan buai a ni. Hripuiin min tihbuai hnehzia ngaihtuahin, Mizorama kan dinhmun mek avangin November 2021 thleng la pawhsei theih VC/LC inthlan neih hi thil pawimawh tàwp khâwk emaw, tihmâkmawh emaw a ni bik lo kan ti thei ang.
Chief Minister leh mi ṭhenkhat chuan, kan hma lam hun hriat a ni lo a, nakin zelah hripui hi tun aia nasa zawk pawhin a lên theih avangin tuna inthlan mai hi a ṭha, tih lam hawi zawngin thu an sawi ṭhin. Ni e, kan hma lam hun kan hre lo; hripui hi a zual sauh dawn nge, reh lam a pan dawn kan hre lo. Chuvang tak chuan, kum khat chuang VC term pawhsei theih a la ni bawk a, nakkum lamah chuan hripui a ziaawm tawh beisei chunga nghah phawt mai hi thil ṭha zawk a ni. Covid-19 damdawi pawh hmuh chhuah hman a nih beisei ila, thil àwm lo a ni lo ang. VC term pawhsei theih hun a tàwp dawn rât thlenga hripui a reh lo a nih chuan, loh theih lohin inthlan a ngai ta tihna a ni ang a, kan inthlang lui mai ta lâwng.
August 27 / September 4-a inthlan erawh kha chu 'Tih loh theih loh' a la ni lo.
VC/LC inthlan kaihhnawih vanga Covid-19 nasa taka darh zual tain a nghawng hi kan ngaihtuah chiang ngai em? Ngaihtuah chian poh leh a thinrimthlak zual asin. Sum záwng pawhin nasa takin mipui leh sorkar a insênso phah a, hna thawh theih loh vanga mipui sum hloh lah a nasa.
Inthlan leh kaihhnawih vang liau liauin mi tam takin Covid-19 an kai a, chumiin a nghawng a natzia chu Aizawl mipui chuan kan hre tláng vek âwm e. Tuna kan buai mekna hi a namailo hle. Sorkarin partial lockdown puang lo pawh ni se, inthlan kaihhnawiha hripui kaite vangin chhungkaw tam tak páwna chhuak thei lo leh hna thawk thei loin an inkhung a ngai tih kan hria. Lockdown puan a ṭula ngaih a ni a, sorkarin chawlhkar khat awh turin a puang ta rêng a nih hi.
Mipui sum hloh a tam
Chawlhkar khat lockdown chhunga eizawnna hna thawk thei lote sum hloh tur zat hi ngaihtuah chian chuan a rapthlak. Chhungkaw sang tam tak, ni khat hna thawh loh pawha in chhung khur khawsak rêlnaa harsatna tâwk nghal mai thei an awm ang, chu'ng mite chu an khawngaihthlak asin.
Sorkar hnathawkte leh private firm ngêlnghet deuha thawkte chuan lockdown chhung pawhin an hlawh pangngai reng an la ang; chutiang ni ve lo chu Aizawlah hian an tam lutuk. LC inthlan buaipuina lama hripui kai an tam avanga a darh zau zel tur vênna atana lockdown puan chhung hian Aizawla sumdawnna lirthei zawng zawngin hna an thawk thei lo, sum tam tak an hloh. Aizawl páwn lama sumdawnna lirthei, a bikin mihring phur chi zawng zawng Aizawlah an luh theih loh avangin an tlân lo; an sum hloh a tam hle ang. Ni tina inhlawhfa mi tam tak an awm, chu'ng mite sum lak luh tur chu chawlhkar khat chhûng a tâwp a, an sum hloh belhkhawm chu a tam tham hle bawk ang.
Sorkar sum hloh lam
Mizoram Health department-in RT-PCR hmanga swab test man a bithliah chu sample pakhatah Rs. 4,500 a ni. Swab sample neituin a chawi emaw, sorkarin a thlâwnin a endiksak emaw, a man ṭhenkhat a la emaw pawh ni se, Rs. 4,500 hi rate sang ber a nih avangin, swab sample pakhat endik nan hmanraw hrang hrang Rs. 4,500 man hman a ni ṭhinah ngai ta ila.
August 24, 2020-a election training-a tel zinga mi eng emaw zatte swab sample chu August 24 aṭanga chhiara a ni 16-na, September 8-ah lâk a ni a, September 9-ah ZMC-ah RT-PCR hmanga endik niin, a tûk, September 10 zingah result a chhuak. August 24-a election traininga tel zinga swab test-te chuan Covid-19 an vei deuh vek a ni. Hri an kài ṭanna nia ngaih ní, August 24 leh swab sample lak ní, September 8 inkarah ní a tla tam ang reng khawp mai a, a inkar a zau avangin a kaihhnawih a tam phah a, mipuiah a nghawng a nat phah niin a lang.
September 10-a result chhuakah Covid-19 vei hmuh chhuah an tam avangin a hnu lamah pawh swab test tur nasa takin a pun phah a nih hmel a. Inthlana duty-te'n an kài chhàwn theih âwma ngaihte chu test chhoh mek zel a ni. Aizawl district bikah chuan, September 11-ah sample 1,095, September 12-ah sample 755 leh September 13-ah sample 884 endik niin, ni thum chhunga endik hi sample 2,734 a ni.
Aizawl district-a ni thum chhunga sample 2,734 endikna atana sorkarin sum a sèn chu Rs. 1,23,03,000 tihna a ni a (sample pakhat Rs. 4,500 hisâpin). Hengte hi LC inthlan kaihhnawih contact tracing ni vek lo mah se, a tam ber chu inthlan kaihhnawih a ni a; ni thum chhung leka LC inthlan kaihhnawiha hripui veiin a nghawng chhuah, sorkar sum sèn hi a tam viau asin. LC inthlan kaihhnawih kal zela swab test ngai mi tam tak an la awm belh zel dawnin a lang a, sorkar sum sên pawh a la tam zual zel ngei ang.
Tlángkawmna
Mi tam takin, 'Hripui léng chungchanga kan dinhmun thlirin, LC/VC a la hun lo e, kum khat chuang pawhsei theih a la ni tho bawk a, inthlan hi chu i sawn hla rih ang u,' an ti lawm lawm chungin, sorkar chuan thurâwn ngai pawimawh duh loin, inthlan a kaltlangpui ta a. Inthlan a hun lohzia leh a fuh lohzia chu kan tawng chho mek a ni lo'm ni? Sorkar a buai phah em em a, frontline worker-te an hah phah em em a, sorkarin sum nasa takin a sên phah. Hei hi chu sorkar huang chhung bik deuh a ni a, a la zia deuh zawk. Mipui vantlang nasa takin kan buai phah a, mi tam takin eizawnna hna an thawk thei lo a, khawsak harsat phah an tam hle, mipui sum hloh a tam em em bawk.
Chuvangin, sorkarin hun lo lutuka thil a tih vanga mipui buaina leh tawrhna zozai avang hian, Mizoram sorkar hian mipui lakah thuphá a chawi tur niin ka hria! Inthlan buatsaih chungchangah hian sorkar hotute chuan State Election Commission an mawhpuh pawh a awm thei. A tak taka mawhphurtu erawh chu state sorkar a ni a, SEC chu inthlan buatsaihtu mai a ni - state sorkar thu loin thil a ti tak tak lo.