Written by
- Vanlalhuma Kawlni
Ramhlun South

Thusawi thiam aiin A TAK RAM KAN MAMAWH ZAWK

Tuna Mizoram sawrkar hi Kum 2018 Gen Election ah khan, eng vanga hneh taka tling nge a nih tih chhanna hi mi zawng zawng chhanna inang vek lo mah se, a chhan nia lang chu hetiang hian a sawi theih awm e.

1. Hleih nei taka sawrkarna chelhtu Congress sawrkar mipuiin an ning.

2. Sawrkar hruaitu ber (CM) in, phungthlu lo taka ṭawngkam a hman rahchhuah a ni

3. Mi retheite khai chhuahna tur niawm taka an sawi NLUP chu party mite deuh chauh an pek vang (Synod Social Front zirchianna in 80% chuang Congress mi an ni tih a puang)

4. Bial 34-a MLA nei mek an nih vangin, an MLA neihna bial tinah NLUP sum cheng nuai 200 (bial vil nan) dahin, a bak bial 6 ah nuai 250 ṭheuh dah niin sawi a awm a. Mizoram record siama a zawna vawi thum sawrkarna siam an tumna chu Sum thiltihtheihna hmachhuan anga puhna an chhiatpui.

5. Congress duhkhawp lohna lian mek karah ZPM-te duh aiin an vuaicha a, Congress sawrkar nawn leh hlauh vangin, mipuiin MNF an vote rawn.

Heng point 5 bakah hian, MNF party hian cheng nuai 3 sem leh kawngpui chhawng te tiamin, kuthnathawktu chhung tinten an hnathawh rah an seng hma zawng, thla tin Cheng 4000/- (Sawrkar hnathawk MR rate) an dawn tur thu an sawi a. Mahni Lo ngeia hnathawk an ni chunga hetiang thil an hmu tur hi a hlimawm dawn em avangin, Mosia awm tura A hringtu Nu, hlawh neia rawih ang mai a ni dawn tiin a tlang an kawm nghe nghe a nih kha. Sawrkarna chang rei ber Congress party khan Thu chuan mipui a hmangaih hle mai. Khawizu leh hnute tuia luang rama min siam te, hleih nei lo sawrkar (Huapzo) siam leh retheihna umbo a, leirem rahtir vek min tiam a nih kha.

Hetiang a ni chung hian, kut hnathawktute thar chhuah chu 'In thlai thar lei hi kan bâ lo' min tih khum leh lawi si! Kum 1990+ chho velah te phei kha chuan, Sawhthing a ṭawih dur dur a, sum tam tak senga paih fai leh a ngai hial. Heng bakah hian Saitual bawr vela Tung an chinte pawh a rah hralhna awm leh lovin thing anchhedawng hming vuah a ni hial. NLUP chu a hlawhchham hle niin, mi ṭhenkhatin an sawi chu hetiang hian sawrkar hotupa chuan a chhang leh lawi a. NLUP chu mi retheiten an dinchhuahpui ta lo a nih pawhin, thingtlang mi retheiten Chawlhni tuka Sa KG an lo lei a, an nupuite'n pawnfen thar an lo lei a nih pawhin, hlawhtlingah keini chuan kan inngai tho, te an ti kawi ta mai mai a nih kha!

Democracy ramah chuan, Election manifesto tihpuitlin hi sawrkar ṭha tehna pawimawh ber a ni ṭhin. Manifesto hi intiamna anga ngaih a nih rualin, kan ramah chuan Kan inziah ṭhatsiak a, mipui bum nan leh renchem taka Development kalpuina hmanrua leh, hmabak nei ut chunga Inthlan leha min vawrh tling lehtu atan, thiam takin kan ruahman a ni ber mai. Kan sawi tak hi Congress chauh pawh ni lo, tuna kan sawrkar hrawn mek kal dan pawh a ni tho. Congress khan Dan zah der anga langin, a palzût tho va, MNF erawh chuan a pawngsual a tihtheih awm e.

Sum harsat thuah hian Congress pawh khan Central lama an sawrkar lai pawh khan an pumpelh bik lo va, Congress Sawrkar hmasa zawka Finance Minister khan kan state sum harsatna hian, thin hnuna chemte zuma tin reng ang mai a ni tiin a lo sawi tawh a, a chhan pawh kan nawmchen rah a ni a ti nghe nghe.Congress term hnuhnung bera Finance Minister (Ṭhat loh theih lohna Bawm neitu) hian fak a hlawh viau mai.

Education a chan lai khan, SSA sum ti-lapse hial khawpa puhnaah 50–50 in chalrem a ni a, World class Education sawiin, a zuzi hle bawk. CSS Hindi Teacher ho kha a hringtu che u kan nih angin kan thlahthlam dawn lo che u, a tih laiin an mai par thlawn dial tih kan hre bawk awm e.
MNF kum sawm sawrkar kihhnawk thian anga insawiin, kum thum hnuah NLUP sem turin an tintuah chauhte kha a nuihzatthlak, an Campaign laia Budget sum tam tawhzia sawi chunga an sawrkar tûk aṭanga sem nghal thei tur ang riaka an insawi nen chuan inpersan tak a ni.

BAT TAM CHU CHANGKANNA

He thu hi tuna Sawrkar hotupa hi chuan sawi ve chiah lo mah se, a thusawi tinrengah hian sum lam thil a tam hle a, mipui tam zawk nuih bawm pawh a hawlh keh viau mai. Tunhnai maia Mizoram Health Care Scheme hnuaia Leiba Vaibelchhe 70 vel lai rulh theih loh awm chungchanga sawrkar hmalak dante pawh hi ngaih a ngam zàn lo deuh. He Scheme-a inziak lut tur hian ₹ 1000/- 500/-etc chawi a ngai a, he scheme-a inziaklut tam dan ang zel hian sawrkar hian a dolet ve tur niawm tak a ni. Hemi piahlamah hian nikum mai khan, kum 2008 kuma MNF sawrkarin Asian Developement Bank aṭanga Vaibelchhe 200 a puk (MHCS atan tho) chu khawih chet miah lohin a pung nen a lo la awm kim ṭhap a, a pung ringawt pawh 60 Crores dawn lai niin an sawi kha a ni a, tuna Vaibelchhe 70 vel lek rul thei lova sawrkar ve riang ruang han awm ngawt mai hi hriatthiam a har viau mai.

Sawrkar hmasa khan RBI hriatthiam theih chin hnuai lamah Mizoram sum bawm kha a manage a nih hmel a, fakawm viau angin tunhnu hian kan sawi nain, khatih hun laia Mizoram chhung kawng chhiatziate leh CM meuhin kawng chhia a hmuh loh thu a sawite khan nuih a tiza viau mai. Hmasawnna hna thawk lova NLUP sem leh inthlan dawna Party Workers tana Contract sem vak a, (development Holiday) siam hlauh site khan mipui tawrhna a thlen nasa hle tih hai rual a ni lo.

Nikum lama sawi tawh, tun thlenga la hlawhtling lo kan sawrkar leiba rulh tum dan leh sum puk tum dan hi an sawi ang a nih chuan a ṭha thlawt ang. SEDP beisei lova mimal anga pûk theih tur hian Central sawrkar hi dawr thluk a chakawm takzet a ni. Vaibelchhe 1000 pûk a, 280 vel chauh rulh ngai ang chite kha kum khat dawn ral hnu pawhin a rim a râ a la awm lo hi, inbumna nge mumang zawk? He sum pûk hmang hian kan Health Care leiba hi (September) thla hian rulh hman kan tum a nih hmel a. Mahse hmanni lawka Health Minister-in Assembly Session-a a sawi dan kha chuan beisei a bo; Sum puk dan tur Condition (an sawi) hi chu a tak thleng se chuan, khawvelah a aia ṭha a awm thei dawn em ni? Phungpuinu Sekibuhchhuak ai pawhin a duhawm hial ang chu. Mahse, he pawisa pûk tum hi Lunglei RTPCR building sak nana DONER/NEC lama project thehluh ang chauh ni lo hram se, tuna kan budget-a Developement thawhna awm miah lo chung a; SEDP sum hmanga hna lian leh langsar pui pui thawh a ni deuh reng site ngaihtuah hi chuan tuna kan sawrkar hi chu, ram mipui huapzo ni lo, party sawrkar dik tak niin a lang. Central sawrkar malsawmna (Free ration) thlenga an kutkawih anga sawi hreh lo an ni. Kumin inthlan dawnah chuan Party flagship programme aṭanga hnathawhho list an rawn tlar dul ngei ang tih a rinawm hle.

Kan sum indaih lohna phuhruk nana Bat tur dang zawn belh zel hi kan theihtawk leh innghahna a nih si chuan, mipui lam chuan kan aiawh an nih miau avangin kan thlir liam phawt a ngai si a, chutih rual chuan, bat tam chu changkanna tih min la sawi khum ve lo hi lawm khat chuan i lawm phawt mai teh ang u hmiang.

- Vanlalhuma Kawlni, Ramhlun South