Written by
- LalrammuanaSailo Kolasib Vengthar
ZIRCHIANNA TEL LOVA VAWKSA MAN BITHLIAH
July ni 3, 2020 a Kolasib Bawrhsap Dr. H. Lalthlangliana hova DC Office Chamber-a ṭhukhawm chuan sa rate hrang hrang bithliahin vawksa rate pawh Rs 350 turin an rel a [No.J.31015/1/2019-DC(K)]. Hetiang hian District hrang hrangah pawh sa man hi bithliah a ni fur hlawm a. Kolasib-a sa man bithliah a nih chungchanga RTI-a ka zawhna July ni 8, 2020 a ka thehluh, DC office lamin min chhannate chu a buluk angreng hle. Vawk vulha eizawngte leh vawk vulhtute hmuhsitna te pawh nia ka hriat avangin leh vawk vulh chhungkua aṭanga seilian ka nih bawk avangin hemi chungchang hi tarlan ṭulin ka hria a ni.
Vawksa man siam dan
A hmasain sa man bithliah tura koh khawm leh tel zingah DC te, Sa Zuar Association te, Consumer Union te, NGO, khawtlang hruaitute leh sawrkar aiawh te an tel a. RTI chhannaa a lan danin eizawn nana hmangtu leh ran vulhtute ber biak rawn an ni ve lo. Biak rawn an nih ve loh chhan an tarlanah ‘District Administrator-in biakrawn ṭul a tih te a kova. Biak rawn an nih kher chhan tur a awm lo’ tih a ni. A intham loh thlak hle a ni.
Sa man bithliah danah hian zirchianna a awm lo a. Vawk vulhtute hlawk leh hlawk loh te, an sum lakluh tur awmang te chhut puina a awm lo hi a mak hle a ni. RTI zawhna vawksa man kg khat zela Rs 350 a bithliah a nih hian vawk vulhtuten kg khat zelah cheng engzat nge hlawkna an nei theia chhut pui a nih’ tih zawhna chu ‘Hei hi meeting koh chhan a ni lo’ tih chu an chhanna a ni.
Tin, sa man bithliahtute hian Kolasib-a vawk awm zat leh vawk vulhtu zat leh vawk vulhtute sum lak luh tur lam an ngaihtuah tel lo hrim hrimin a hriat. Meeting hi vawk vulhtute ‘hlawk lohna chhut tura koh a ni lo’ tih chu DC office lam chhan dan a ni. Hei hi sawrkar thuneitute ngaihdan a nih ṭhin avangin kuthnathawktute leh ran vulha eizawngte dinhmun a nghet thei ṭhin lo a ni. Ran vulhtute tan chuan a lungngaihthlak hle a ni.
Vawksa-ah demand leh supply a inmil lo
DC office lamin RTI zawhna an chhan danin sa man bithliah chhan chu ‘demand leh supply inmil tawka price control a nih theih nan’ tih a ni a. Mahse thil man bithliah hian demand leh supply a inmil tawka a kal tur a tikhawlo zawkin a hriat. Hemi chungchang hi chhiar chiang duh chuan internet lamah ‘Price ceiling’ chungchang chhiar tur a tam. Tun dinhmuna sa man Rs 350 tih hian vawk vulhtu tam takin hlawka an hriat loh avangin a talh tur ang chia vawk vulh a tlem a, chu chuan vawksa lei duh tam tak an awm laiin sa lei tur a tivang thung a. Demand a san laiin supply lamin a rawn nawr let thei chuang lo a ni. A chhan chu sawrkarin a man a khuahkhirh tlat avangin a hlawk tawk lo a ni ang.
Burma ramah hmun ṭhenkhatah chuan mahni vawk ngei pawh nise a talhtu tur bik lo chuan vawk talh ve ngawt phal a nih loh avangin mi tam tak tan vawk vulh hah man a awm lo a. Vawk man Burma pawisaa cheng nuai thum vel an hmuh theihna turah cheng nuai khat leh sing nga vel bakin a lei theituten an lei sak duh lo a. Hei hian a nghawng chhuah chu a ruka vawk talh a ni. Mizoram lama an rawn tawlh luh ṭhin chhan pawh hi a ni mahna.
Kolasib DC hova vawksa man Rs 350 tura bituk a nih hma hian sa man hi tual chhungah Rs 400 a ni tawh. Tun dinhmunah vawk note pakhat man hi Rs 6000 a nibawk. Vawk puitling pakhat hi 90kg angin chawk rual ta ila, vawk pakhatah Rs 31,500 vel la lut thei kan ni. Hetah hian a note man Rs 6000 leh a talhna senso Rs 2000 vel paih leh kum khat chhung vela a chaw man leh a in siamna tha zawng zawng chhut tel a ngai bawk. Hei bakah hian a khat tawkin vawk pul hri lengin vawk a suat reng a, vawk vulhtu thin phu a rang duh em em a ni.
Sawrkar lamin eizawnna tak tak atana vawk vulhte hi chu an vawk, vawk pul hriin a nuai palh pawha chhiatrupna an tawh loh nan insurance tih theih dan kawng dapsak se a duhawm hle. Heng hi kan tun dinhmun a nih avangin vawksa man hi bithliah ni loin zalen takin demand leh supply milin che ve mai se, vawksaah kan intodelh rang zawk ngei ang.
Tlipna
Kolasib DC Office lam hian thuchhuah an siam aṭanga thla hnih hnu, September ni 8, 2020-ah thuchhuah thar siam lehin vawksa (a sa pangngai) man hi kg khat zelah Rs 400 ni turin a tisang leh tawh a [No.J.31015/1/2019-DC(K)dt 8th September 2020]. RTI zawhnaah vawk vulhtu zat chhinchhiah an nih loh thu sawi a nihlaiin August ni 4, 2020 a DC hova ṭhukhawm chuan Kolasib District-ah vawk 23,469 awm mek ang leh chu chu Mizoram puma vawk awm za zela 8.8 ang vel a nih thu an sawi thei leh si a ni [DIPR No 4747/2020-2021]. Eng pawh chu ni se hetia vawksa man a en nawn leh duh hrim hrim pawh hi a lawmawm e.
Zirchianna awm loa thil man khuahkhirh hi ban san tawh ila. Thil zawng zawng kan hre vek thei lo a, mahse a hriate kan be rawnin kan zirchiang hmasa thei a. Mi eizawnna khawih thil a nih phei chuan eizawn nana hmangtute dinhmun chu kan chhut ve ngei tur a ni.