SEDP-ah sawrkar a hlawhchham
Tuna Mizoram sawrkara thuneihna keng mektu MNF party hi kum 2018 inthlanpuia an tlin chhan kha hlâwm lian deuh pathumah ka'n dah ve ngawt a; chu'ngte chu - an flagship programme SEDP hnuaia chhungkaw tin hnena Rs 3,00,000 sem an tiam vang, zu zawrh phalna dan tihtawp nghal an tiam (Congress sawrkarin zu zawrh a phal) vang leh, mipuiin Congress party an ning tawh a, a thlâk theitu tura mipuiin an ngaih vangte a ni.
Heng thil pathum zinga pahnihna - zu zawrh phalna dan hi chu MNF sawrkar hian an sawrkar ṭan hnu lawk, kum 2019 khan an titawp a, zu khapna dan The Mizoram Liquor Prohibition Act, 2019 an siam nghal mai a. Inthlan hmaa an thutiam an tihlawhtlin ṭhat ber pakhat a ni hial âwm e.
Mipuiin MNF party an sawrkartir chhan lian ber tia chhàl ngam, chhungkaw tin hnena Rs 3,00,000 sem an intiam erawh an tihlawhtling lo chiang hle thung. MNF hotute sawi dan leh media-a kan hmuh dan ang chuan, SEDP sum sem thawh khatnaah chhungkaw 60,000 hnenah first instalment Rs 25,000 zelin an sem tawh a, chu'ng mi 60,000-te hnenah chuan second instalment Rs 25,000 bawk an pe leh tawh a; a dawng hmasa mi 60,000-te chuan Rs 50,000 an dawng tawh tihna a ni.
A thawh hnihnaah chhungkaw 60,000 dang hnenah Rs 25,000 bawk an sem leh mek bawk a. Tuna a thawh hnihna an sem mek hi Mizoram inthlanpui puan hmaa an sem kim hman chuan mi 60,000 hnenah Rs 50,000 ṭheuh leh mi 60,000 dang hnenah Rs 25,000 ṭheuh an pe tihna a ni a; mi/chhungkua an pek zawng zawng chu 1,20,000 an ni ang.
Mi 60,000 hnenah Rs 50,000 ṭheuh leh mi dang 60,000 hnena Rs 25,000 ṭheuh sem hi belh khawm chuan a tam tham viau a, cheng nuai 45,000 (Rs 4,50,00,00,000) an sem tihna a ni. Heng bakah hian, sum faia sem ni lo, SEDP hnuai ni tho sia thil danga ṭanpuina inpekte pawh a awma sawi a ni bawk.
Kum 2018 inthlan dawna MNF party manifesto leh SEDP chungchang tarlanna bu-ah eng ang takin nge an ziah ka hre chiang lo. Hotupa ber Pu Zoramthanga erawh chuan chhungkaw tin hnenah Rs 3,00,000 sem a tiam ngei a, NLUP dawng tawh zawng zawng pawhin an dawn tur thu a sawi a ni. A sawi lai video pawh a khât tâwkin social media-ah hmuh tur a awm ṭhin hi.
A bu lama an ziah dan chu eng pawh ni se, pu berin chiang khel khawl takin a sawi a, khami hmang khan vote a zawng a ni. Mipui a hîpna tura a sawi, vote a zawnna a nih miau avagnin Rs 3,00,000 sem hi a intiam ngei a ni, kan ti thei ang.
Rs 3,00,000 sem intiam laia Rs 25,000 leh Rs 50,000 sema inpek hi an intiam zat aṭanga chhûtin, 8.33% leh 16.67% chauh a ni. Intiam zat pek chu sawi loh, a zatve tal pek pawh sawi loh, a zatve zatve leh (25%) pawh pe tling lo a, 16.67% chauh (chu pawh an pek zinga a zatve chauh, a zatve dang chu 8.33% chauh) inpek hi 'Chhân loh aiah Jacobi' tih ang chauh a ni a; 'Saṭahchhuak pek' an sawi pawh a ni pha âwm lo e.
MNF party mi tam tak hian Rs 3,00,000 sem intiama Rs 25,000 leh Rs 50,000 den dena sem hi infak nan tak an la hmang zui a! Eng rilru pûa infak thei ni tak ang maw? Kei, infakna atana hman chu sawi loh, zah rûk chem chemna tur zawk niin ka hria. A chhan chu - inthlana an tlin chhan pui ber pakhat, pek tur zat an tiam an pek tlin loh nasat êm avangin. Mahni party leh hotute fak luih ṭâlhna tur ni loin, tlâng tiat tiata hnâr hmuh lawrh lawrhna tur chi zawk a ni.
Inthlan dawna manifesto an siam te, tih tur an sawi leh tiamte hi sawrkar term khat (kum 5) atan a ni a, kum 5 chhunga an tih tur an intiamna a ni. Tuna kan sawrkar mek hian kum 5 chhunga an intiamna lian ber an tihlawhtling lo nasa hle. Ṭhenkhat chuan 'sawrkar term thara sem chhunzawm' te an sawi emaw ni? Term tharah hian an sawrkar leh kher ang em? Term tharah sawrkar leh ta teh rêng pawh ni se, term thar hi chu kum 2018 inthlan dawna an manifesto leh thutiamah khan an sawi kêp lo tlat; sawi kêp theih a ni lo.
MNF party kaihhruai Mizoram sawrkar hian thil ṭha tam tak an ti a, mipui lawmna eng emaw zat an siam. Khelmuala phûllem phah phei chu kan hnianghnâr ta hle; a lawmawm lam a ni. Mahse, a pawimawh zawk leh an sawrkar theih chhan pui ber pakhat - SEDP hnuaia chhungkaw tin hnena Rs 3,00,000 semah erawh chuan an hlawhchham chiang hle a ni lo'm ni?
- Zova Ṭumchhung