Written by
- Biakthansanga
PEACE BONUS BAWK
Tunlai hian, kum tam tak kal tawh a, kan hmuh leh kan hman zawh tawh, Peace Bonus her lum a; sawihnawm dan zawng an rawn awm hnuhnawh a. Thu dik leh dik tawk lo hmanga thil sawi kual a tam awm mang e tih thu-ah, sawrkar document aṭanga a lan dan sawi ve ṭhain ka hria.
Kum 1997 lai vel a, Congress sawrkara Finance Minister Pu J. Lalsangzuala (L) Budget Speech kan en let chuan, khatihlai khan sum leh paiah harsatna namenlo Mizoramin a tawh thu sawiin, “Leiba ṭhingtu Damocle-a ngunhnam chuan ka nghawngah min chuktuah rengin ka hria a, kan sum dinhmun siam ṭha tur hian, inzai tenau mai ni lo zaipui (Major Operation) kan mamawh a ni,” ti hialin a sawi a ni.
A hnu lawk, kum 1998 inthlanah, Pu Sangzuala sawi, sum dinhmun harsa chu rochunin MNF a rawn sawrkar ta a. Khatih laia CM Pu Zoramthanga chuan leiba rulh nan, Peace Bonus tih hming phuahin, Centre-ah sum a dil ta a. Central Sawrkar Official ṭhenkhat phei chuan, Peace Bonus hming hmanga sum a hmuh theih an beisei loh thu Pu Rama chu an hrilh hial a ni.
Mahse, khatihlaia PM Vajpayee kha, Pu Rama khan a hmin ta tlat a. A dil zat crore 175 aia tam crore 182.45 chu, Non-Plan Grant Major head 3609 hnuaiah ṭum hnih pêkin an pe ta zawk a ni. Peace Bonus sum centre-in a rawn pêk thawhhnihna-ah hian, “PM-in Mizoram tana Peace Bonus pek tura a tih chu tihhlawhtlin a ni ta,” (Thus, PM’s anouncement regarding ‘Peace Bonus to Mizoram stands fully implemented) tih ziak a ni nghe nghe.
Pu Zoramthanga Project hming phuahchawp hmanga Mizoramin Peace Bonus khati zat a hmuh kha thikin, Sikkim CM Pawan Kumar Chamling pawhin, Peace Bonus crore 1,000 a dil ve a. Mahse centre-in a ngaihsak ta lo tih leh a lungawi loh thu pawh, The Hindu chanchinbu-ah, 12th June 2010 khan ziah a nih kha. Ram hruaitu ni tlak tak tak tan chuan, Central Scheme awmsa zawm ngawt beisei lo va, hming phuahchawpa Project siam leh nawr chhuah theih hi thil pawimawh hmasa a ni.
Hemi kawngah hian kan ram hruaitu leh hruai tumte chu an inpuahchah nasat a ngai hle mai. Mi nawr chhuah sa sawihnawm thiam ngawt hi ram hruaitu hna a ni lo a, kan State mamawh dan mila ruahmanna phuahchawp thiam leh nawr chhuak tura taimak hi a pawimawh ber zawk chu a ni ngei ang.
Peace Bonus, Central Scheme-a awm ngai lo, Hel nena inremna State dangah pawh an la pek ngai loh hi, kum 2000 March ni 3-a, Additional Secretary (Expenditure) Ministry of Finance kaihhruai, Group of Offcers’ meeting chuan Mizoram hnena pek turin a recommend a. Hei hi kum 2000 January 21-22 chhunga hmarchhak CM leh Governor-te ṭhutkhawmnaa PM Vajpayee-a lo puan tawh bawhzuina a nih thu pawh tarlan a ni.
Engkima intodelh sa State kan nih ngawt loh chuan, kan hruaitu ni mekte leh ni thei mai turte hian, kan mamawh mila project an phuahchawp thiam a, an nawr chhuah thiam a pawimawh hle a. Hetiang ti thei an awm chuan, in thikna chi leh in sawihnawmna chi ni lovin, intihhmuh zawk turah ngai ila a va ṭha dawn em.