MAMIT KAN VANGLAI - XI

Mamit Kan Vanglai X-na Tar Lungleng tihah khan Mamit dai vel kan chettlat dan ka rawn sawi ṭan nual tawh a, i'n chhunzawm leh dawn teh ang aw!

Thla hnih hnu maiah hian ram roreltu tur kan thlang mai dawn a, thu benglut leh thu ṭha tak tak hriat tur leh chhiar tur a tam a, “Kan ṭha ber,” “Chutiang khatiang chuan Zoram hmasawnna tur leh retheite khai chhuah nan hma kan la ang,” “Kalphung thar chu chutiang chu a ni,” “Ṭhat loh theih lohna bawm,” “Pathian leh kan ram tan titute kan ni,” tih thu lam sawi ngaihthlak leh chhiarte hahchawlhnan leh thawk han lak nan ni thei se.

Kan han sawi leh tur hi tun hun atan chuan thil awihawm leh ni thei a ni dawn em ni? a tih theih awm e. Mahse Reality Action (Adventure) a ni a. Tun hma kum sawmnga hunlaia kan ram ngawpui leh a chhehvel awm dan leh nungchate tam dan te pawh a ngaihruat theih awm e, tunah chuan kan in bul leh dai bul Huan, Phuihnam rah hmin, Kelbuh leh Thingfanghma hmin chena min tlanpuitu thin Tlaiberh, Tuklo leh Vate tak ngial pawh hmuh tur a awm ta lo.

Kum 1975 favang lai a ni a, ni khat chu, Phaizau Tuikuk nu ho Mamit supply buhfai lei tur lokal ho zingah nu pakhat Vahui rawn zuar hi ka hmu hlauh mai a, ka leisak pah chuan, “I Vahui rawn ken hi tu man nge? Khawi lai hmuna an man nge?” tih dilchhut angreng takin ka lo zawt a. Huilena an man a nih thu leh an manna hmunlai thlengin min hrilh a. Tut lui Vaak Lipui chung zawn; Tinghmun ram kawn phei tih an sawi chuan, Tut lui hnar lam hnahkhar tlan leh Vaak Lipui chung kham rep al tlan te inkal pawhna kawn remchang tak a ni tih ka hre mai a. Hun remchang neih veleh a Huilen zar thei mai tur chuan ka len pawh ka thawm ṭha ta sauh sauh a, tu nge zarpui ah ka sawm ang tih ka ngaihtuah zui a.

Tuk khat chu, ka ṭhenawmpa Lianchhunga a lo lenglut hlauh a. Huilen zarpuiah ka lo sawm chawt a, ani hi Pasalṭha, sa te pawh kap thei tak a ni, a lo remchang hlauh mai a, a tukah chuan Huilen zar tur chuan kan inbuatsaih ta. Ani'n silai ulhbun mal a rawn hawl chhuak a, zan hnih riak tur buhfai leh ṭul ang angte nen bawr angreng takin Phaizau lam pan chuan kan chhuak ta a.

Kan Huilen zarna tur hmun tak hi ral aṭanga inkawhhmuh ngawt kan nih avangin, a kawng kan la hre lo nen; Phaizau kan thlengthla chu ṭhenawmpa Pu Bawma inah kawng chinte zawt pahin kan chawlthla zawk a, min hrilh thei fumfe an awm loh avang chuan tlai lama zar hman ngei tum chuan kan chhuak leh a, chawhnu her a ni tawh. Tut lui chu remchang laiah kan kàn phei a, tlang dunglam en zàwn pah chuan mau hmunah kan lut chho ta ngawt a, kawrte rum zet hi kan zawh chho ta zel a. Nghalrual kan ṭhawng darh ta huk mai a, a rawn háwk dur dur mai a, mak tak maiin a tam zawk an tlan liam hnu chuan a pui khan min fiah a tum nge ni! Kan lam hawi khan a rawn háwk ta dur dur mai, Lianchhunga chuan, "Ti khan lo awm la; ka va veh ang e," tiin a pan phei ta, rei lo te hnuah Silai a ri ta, ka pawh phei ve nghal vat a, Nghalpui sum(5) zet chu a lo thal dèr a.

Nghalpui kap e ti lo chuan, kan tum ber Huilen kan zar hman ta lo chu pawi ka ti ang reng a, engtin nge kan sa kah chu kan tih ang tiin kan thlèk dun ta ran mai a. A zàwnnate siamin zàwn kan han tum sateh; kan bawngbawr, kawng sah chawp ngai nen kan zàwn zo dèr mai si lo. Kan kalna lam kawrte ruamah kan hnuk thla, kan lumpui thûl. Kawrte kamah hian chhawlchhin mai ila, khaw thim hmain Phaizau thlen thlak tum mai ila tia kan ruahman lai chuan, kan chhak lamah mihring thawm kan hre ta, kan hawi chho chu Takam tlangval pahnih ramvak haw lam chu niin, kan ko thla a, phur zetin min zawnsak ta a. Kan Sanghal kahna chhak lawk kha kawng ṭum bel tak chu niin, kan han thleng pha lo deuh chauh a lo ni. Phaizauah Pu Bawma inah kan thlen a, kan riak ta a.

Zing kan tho chu he lai hmun thleng tawha Huilen zar loa haw leh mai chu ka hreh deuh a, kan hlawhtling thawkhat a lawm maw le, tih tawh awm tak a nih vei nen! Tukṭhuan kan ei kham, beisei hauh loin ka ṭhianpa Runa Nûl hmun kal tum chu a lo thleng hlauh mai a. Nûl hmun lama kal ta lo chuan Huilen zar tur chuan kan kal dun ta. Sanghal sate chu Lianchhunga rualin Tuikuk nu ka phurh chhohtir ta. Kawng chin kan hre tawh bawk a, kan len zarna tur hmun chu kan thleng chho ta mai a, mau hmun a ni a, khàn khat chauh an sat kua a, a khàn kher mai. Riahbuk kan sual zung zung a, tlai dar thum (3) aṭangin len zarin ka ṭhu ṭan ta a, ṭhianpa Runa’n eirawngbawl pahin bawmrang a lo tah thung a.

Minute 5 hnu, Panama Sikret tlawn khat pawh ka la zu zo hman lo, Huipui pangain thawk leh khatah an rawn su a le, ka phu nasa teh asin. Ka tung fel leh hman chiah tihin ka hnung lam aṭangin Bullut 4 (Pali) in ka chhip rawn thawi fua khawpa hniamah Hui dawla man tawkin an rawn su leh chu ka káng dawrh a, ṭuan a ṭha viau nain an rawn liam runpui lai chuan ṭhianpa Runa’n min rawn puih chang a awm ṭhin. Man apiang bawmrang (Arbawm) ah kan thun zel a. Tlai ni tlak hma deuhin thlang fé aṭang hian Vahai pali (4) hi an rawn inzui chho a, Sava dang angin direct-in an rawn nawk (thlawk) lo a, vawi hnih an rawn chawlh chhoh hnu chuan an rawn su ta le! An inzui avangin pathum (3) ka huilut a, pakhat erawh ka khàwmlut hman ta lo hlauh.

A tuk zing dar nga aṭangin kan zar ṭan leh a, chhun lamah kan chawl a, tlai lam dar thum aṭangin kan zar ṭan leh a, kan zar hmasak ber ang em chuan kan buai lo nain, khawhar hman loin min nawk reng tho mai. Haw dawn tûk thlengin kan va zar a, kan la man ve nual tho.

Kan Huilen zar tluka hlawhtling leh man tam hi sawi tur awm tak maw? A hmuna tuk leh zana kan ei bakah Vahui 75, Bullut 4, Vahai 3 bakah Ṭhuro, Mimsirikut leh Vate eng emaw zat kan man a. Pathian hnenah lawmthu sawi leh ngaihdam dila Bethel-na te kan nei a. "Lalpa i pawi kan sawi a nih chuan min ngaidam ang che. Hmanah Israel fate pawh thlalerah an tan Vahmim leh Mana te pawh i pek kha, tunah hian keini pawh kan ei atan, Vahui, Bullut leh Vahai te min pe a, kan lawm khawp mai,” tiin kan ṭawngṭai a ni. Kan ṭhian dunin hlim takin iptepuia kan ah bak Arbawm (Bawmrang) in kan zawn chho a, tu hnenah mah hralh leh thehthang loin in kan thlen a ni. Ka ṭhianpa Runliana (Runa) hi tunah kum 80 ral kai tawhin Mamit Hmunsam vengah a la dam a, ṭhenrual pawlin pawnlam erawh a chhuak vak tawh lo.

Tun huna khawthlang lama zin chhuah nikhuate hian, heng hmun Mamit Kan Vanglai huna kan ram vah ṭhinna ramte hi ka thlir vawng vawng ṭhin a, ṭhenrual hluite hmuh tur awm tawh lo nen ka hawi kual ruai ruai a, lung erawh a leng a ni, Tar Lungleng tih takah.

- LALHMANGAIHA SAILO
Holy Cross Bakery, Ph : 9436360275