Written by
- Sanghluna Khiangte
CCC atana khawtlang/kohhran hmunhma hman chungchang
Mizoramah Covid-19 vei an tam tial tial a, Aizawlah phei chuan a hluar ta hle. Hri vei an tam tak viau avang hian sawrkar pawhin a enkawlna hmun chungchangah ngaihtuah thar a nei mek niin an sawi a. Kohhran leh YMA hmunhmate pawh covid care centre (CCC) atan a beisei leh ta meka sawi a ni. Hripui kai, enkawl lai mek an tam viau a, loh theih lohnain a nang a nih chuan, thil ṭha takte pawh a nih a rinawm.
Phai aṭanga kan unau, kan Mizopuite sing chuang teh meuh an rawn haw khan, khung hranna hmun turah sawrkar hmunhmain a daih lo a, kohhran, YMA leh khawtlang hmun/hall-te ṭhahnem tak hman a ni a, Aizawlah phei chuan veng tin deuh thawhah community quarantine centre a awm a nih kha. Khawtlang, kohhran leh NGO-te inphalna leh ṭhahnemngaihna a ropui hle.
Phai aṭanga rawn haw, quarantine centre leh community quarantine centre-a awmte tan Mizoram sawrkar chuan an ei/in senso atan mi pakhatah ni khat atan Rs. 300 a ruahman a; ei leh in man atan ringawt pawh sawrkar sum a kal nasat dawn avangin, mipui leh pawl hrang hrangte'n CM Relief Fund-ah Covid-19 dona atan bik sum an chhun luh ruih ruih phah ta a ni mahna.
QC leh CQC-a awmte ei leh in man sawrkarin ni khatah mi pakhat tan Rs. 300 zelin a tumsak kan tih lai hian, khatih lai khan sawrkar hian CQC awmna venga kohhran leh NGO-te kha ei leh in man tumtir a lo tum ru reng em ni aw, tih ngaihtuah theih tak a ni.
CQC siam a nih tirh lama CQC-a awmte ei leh in chungchanga DC-te'n local task force-te hnenah lehkha an thawnah, CQF-a awmte ei leh in chu kohhran/khawtlang/chhungkua/mimal/tlawmngai pawlte'n an tumsak a nih chuan thil lawmawm tak a nih tur thu a chuang a, "Amaherawhchu, LTF/VTF-te kaltlanga ruahmanna siam a ni ang. Ei leh in tumsaktu nei remchang lo an awm a nih chuan, LTF/VTF-te'n an bialtu Incident Commander/Zonal Officer hnenah hriattir tur a ni ang," tih a ni (Vanglaini June 13, 2020).
Chutih laiin, Synod Moderator chuan, sorkarin Mizoram Synod-a kohhran hmunhmate CQC atana hman a dilna lehkhaah khung hrante ei leh in chungchang sawi lan a awm loh thu a sawi a. Aizawla veng pakhat LTF hruaitu pawhin, an CQC-a awmte ei leh in tumsak thei lo chu sorkar (DC office)-a hriattir tura tih an nih thu a sawi a, "... DC nen ṭawngkaa kan inbiaknaah chuan tun dinhmunah chuan sorkarin sum a neih loh thu a sawi," a ti bawk a (Vanglaini June 13, 2020).
Sawrkarin CCC atan kohhran leh YMA hmunhmate a beisei leh ta hi thil âwm lo a ni lo a, chutih rualin, CQC-a thil awm tawhte ngaihtuahin, fimkhur zual erawh a ṭul. Khawtlang leh kohhran hmunte CCC atan hman ni ta se, Covid-19 veite enkawlna senso chungchangah condition mumal tak awm hmasa thei se. Sawrkarin a tumsak vek dawn a ni emaw, kohhran/khawtlang/pawl/mimal sum thawh khawm a beisei leh dawn a ni emaw, sawi chiang se. Thu chiang tak, langtlang tak, zêp leh thup ṭhen awm loa thil sawiho a nih hnuah CCC atan hman an remti a nih chuan a ṭha em em a ni.
CCC atana khawtlang leh kohhran hmun beisei a ni hi sawrkarin hmun a neihte'n a dâwl zawh loh rin vang a ni chiah em, tih pawh ngaihtuah tham a ni. Sum lamah an phâng deuha an hriat vang a ni zawk ang em? Chutiang a nih chuan, sawi chian a ṭha khawp ang. Sawrkar hmunhmate'n a daih tak zet em, tih pawh ngaihtuah tham a ni. Khaw tinah leh veng tin deuh thawah zirna hmun (sikul, etc.) a awm a; chu'ng zinga tam tak chu hmunhma ṭha tak takte a ni hlawm. Chu'ngte chu sawrkar hian CCC atana hman tumin a ngaihtuah tawh em? Zirna hmunte leh sawrkar hmun dang, tuna luahlum loh tam tak awmte hi CCC atan hman ni ta se, a enkawltu atana pawh tur zirtirtu lah an tam narawh.
A hrim hrimah, CCC hi enkawltu doctor, nurse, health worker, etc. an awm zel a ngai a ni âwm a. Hmun tam taka CCC enkawl tur hian medical mite an indaih reng em? Health Minister hian sorkarah healthcare worker an indaih loh thu leh thawk tura inpe (volunteer) thei an mamawh ṭeuh thu, tun hnaiah a sawi. Thawktu chu an indaih tawh tihna em ni? Thawktu indaih tawk lohnate ngaihtuahin, mi len tamna ni si lo CCC neih tam hrim hrim aiin, CCC pakhata mi an awm theihna turte hi ngaihtuaha neih tum a ṭha zawk lo'ng maw?
Tunah hian kohhran tam takah chuan zing inkhawm neih a ni mek tawh a, chuvang chuan kohhran hmun tak tak chu CCC atan a remchang lo thei ang. Tin, hma lam hun hriat a ni lo; a êng zawnga thlirin, October, November velah chuan Nilaini zanah tal inkhawm ṭan theih tawh pawh a ni mai thei a; mahse, kohhran hmun CCC atan hman a nih si chuan, kohhran programme a tikhawlhkham ve thei tlat. Kohhran mipuiin inkhawm theih an nghakhlel tawh nasa mai si. Chuvangin, kohhran leh khawtlang pawhin ngun lehzuala an ngaihtuah a ngai ang.
Eng pawh ni se, Mizoram sawrkar hian CCC atan khawtlang kohhran hmunte a hman tak tak hma hian, educational institution leh sawrkar building dangte hi hman han tum ngawrh lehzual phawt se. A tum tak tak a nih phawt chuan, a theih ang; ṭum khata Covid-19 vei enkawl tam ber laia beisei zat mi 2,500 lenna leh enkawl theihna hmun chu a awm thei ngeiin a rinawm.
Han sawi kai zawk ila, Covid-19 vei zingah sawrkar hotu lian, Minister leh MLA ṭhenkhat chhungkuaa mite leh sawrkara hotu lian lamte an tel ta a; damdawi in/CCC/DCHC-a indah kher lo a, mahni ina inenkawl (home isolation) chungchang pawh kan hotute'n an sawi khawm thâwm kan hre ta. A thâwm kan hriat aṭanga ni 2/1 chhung lekin an tipuitling nghal thei mai bawk a! A lawmawm nge lawmawm lo, a ṭha nge ṭha lo, tih erawh ka hre ve lo!! A kaihhnawih theih thil erawh a tam viau mai thei e.