Written by
- C. Lalengkima
Vaivakawn
DIGITAL PAYMENT LEH MIZOTE
Hmanni chu essay competition-ah lawmman ka la ve hlauh mai a. A pawisa dawn tur chu, pawisa faia min pe lovin bank account-ah thun tur an ti a. Lawmman la ve e ti lo chuan a pawisa fai tel lovin, Certificate nen chauh kan hawng ta rih a. Sorkar kalphung thar a ni an tih bakah hripui leng karah, pawisa ah pawh hri inkaidarh theih a nih avangin, online payment-a tih chu a buaithlak deuh na in a ṭha hle in ka hria a. India ram hian digital hmanga thiltih kal pui tur an tihna hi a rei tawh viau nachung hian, a taka digital a thiltih hi kan la thiam hleithei lo chu a ni ber a. A bik takin digital payment/online payment ngat phei hi chu kan uar lo hle mai a. Mizote pawh hian changkanna lam hi hawi nasa viau mah ila, heti lam hian kan harh vak lo niin ka hre ve ṭhin.
Kum 2016 a pawisa an tih thih vak ṭum pawh khan digital payment lam kan la uar lo bawk a, kan buai hlawm viau mai a nih kha. Kha tih lai tak khan Shillong khawpuiah kan pa nen kan cham lai a ni a, pawisa nawi kan ngah tawk lo bawk a, kan neih sa pawh kan hmang ṭha ngam lo nen, taxi pawh kan la ngam tawh lova, ka ni thlan awmna kan tlawh tum pawh kan zawng hmu zo lo ṭhak mai a, a zia lo teh asin aw. Khang hun lai te khan digital payment hi uar ta ila, kan buai awm tawp si lova. Kha mi avanga ram pum kan buai hnu khan digital payment lamah kan harh thar ve deuh ka beisei viau na in, kan harh thar ta lo chuang lo a nih rih hi maw.
Tunah pawh hian kum tam a liam a, Digital India pawh nasa lehzual kal pui niin digital payment na tur apps pawh an siam chhuak hnem ta hle mai. Tunah hian bank malin an siam bakah online payment na tur apps awlsam te te, hriatthiam leh hman nuam tak tak a chhuak ṭeuh chung hian, online payment chu kan la ti hleithei meuh lo chu a nih hi maw. Tun hnaiah hripui avangin kan buai viau a, pawisa khawih pawh a him lohzia kan sawi kan sawi tak na in, digital payment chu kan la uar peih tawk lo hle mai. Dawr changkang leh lian deuhah pawh online a payment siamna QR code, scan tur pawh an la dah mang lova. Pawisa chu hlau chung chungin kan dawng a, hlau chung chungin kan in kir a. Tunah pawh hian kan harh chhuak dawn chuang lo emaw ni dawn le ka ti.
Tunah pawh hian digital payment ti tlem te kan awmna in hripui in min nawr bet lo phei se chu mi tam tak hi chuan online payment kan ti kher awm love. Bank account nei ve si, smart phone hum reng chung hian a hmang ṭangkaina lamah hian kan hawihar lova, a hmang thei lahin hman kan tum vak bawk lo niin a lang. Tui bill pe tur te, electric bill pe tur te hian ni sengsa hnuaiah kan intlar put put a, social distance pawh siam hlei thei lovin, kan in nek nulh nulh chu a ni ber e. Awlsamna leh hmangchang hi hria ila, tun ai hian kan hahdam zawk ngei ang mawle.
Online payment hi engemaw han tihsual chu a awm theih teh meuh a, mahse, hma sawn chho ve zel a, kan zia chho viau ta mai. A bik takin vai ho in online payment kan hlauhna chhan tur bera an sawi, bank account a pawisa lut vak vak hi income tax lamin an chhui zui a hlauhawm ti dawn ila, Mizorama Mizote hian income tax pawh kan pe lova, GST leh bank account te lah hi inzawmna a nei teh vak lo a ni awm a, Mizo tan chuan digital payment han pek hlauhna leh hreh viau na chhan tur hi a vang viau chuan ka hre ṭhin. Heti chung hian a sum khawih chetna tam berah hian a pawisa fai bawk hi kan la thlang ber fo chu a nih hi maw!
He ti hian ka ngaituah ve mai mai ṭhin. Tun ai hian digital payment te hi uar thei ta ila. Tlema nikhua leh thil hrethiam thei deuh te phei hi chuan digital payment hi ti vek thei ta ila a van tha dawn em. Heng chawhmeh zawrhna aṭanga dawr changkang tak thleng hian in digital payment hi uar ta ila, chu chuan kawng tam takin min pui ang a, tha leh zung senna tam tak a bo thei dawn a ni. Pawisa lem leh pawisa chhia tih vel pawh kan buaina tam tak hi a kiam ang a. Pawisa ken loh palh leh remchan loh chungchangah pawh kan fihlim zawk ngei in a rinawm a ni.
Sorkar lam pawh hian digital payment lam sawi mawi te hi a beidawng ta deuh emaw ni aw ka ti. Tun ang hunah te hian digital payment lam te hi nasa leh zuala inzirtir hun tak a ni. Sorkar lam pawh hian chhiah pek leh sorkara sum chhun luh turah pawh hian digital payment lam hi uar thar se la, kawng tam takin hma kan sawn ngei a rinawm. Chutih rual erawh chuan fimkhur hle erawh a ngai dawn a. Thil chu hman a awlsam poh leh hman sual a awl ve thung a ni tih hriain, fimkhurna lam erawh kan inzirtir uar a ṭul hle awm e.
Sorkar ang pawhin nasa leh zuala inzirtir, in hrilh hriat te pawh hi nei ila, tun ai hian hma kan sawn ngei a rinawm.