Kut thinga inchibai insûm hun hriat a ngai

Kut thinga inchibai a hlu: Kut thinga inchibai hi hm>lhriatte nena kan inpawhna kawng awlsam leh pawimawh tak, hm>l inhmu fote k^rah pawh inpawhna tithar ṭhintu, k^r hlaa awmte leh inhmu kh^t tawh inhmute t^n inlawmna s^ng leh langs^r ber tling a nih rualin la inhm>lhriat ngai lote tan pawh inhm>lhriatna kawnga bul ṭanna hmanraw pawimawh tak a ni a. Hmun leh hmunah pawh hm>l inhmuh ngawt piah lamah kut thinga inchibai ngei hian min hn<khnai sawt ṭhin a; khawtl^ng, ram pum huap leh sakhaw thila thiltih pui nikhuaah pawh inchibai chu a tikimtu leh a tl^ngkawmna a nih ngei ṭhin hi.

Puipun nikhua - chhiatni leh ṭhatni-ah te hmelhriat leh ṭhian hluite nen inhmuin kan inchibai a, hunpui - Krismas/Kum thar - ah te pawh inbiakpawhna hmanga induhsakna thu inthawn aiin kut thinga chibai inb<k ngei hi a l^wmawm lehzual a ni. Pastor siniar Rev. Thangpuiliana, Cháltláng hi inchibai ngaipawimawh mi leh mite chibai b<k peih >m >m mai a ni a, ‘inchibai hi a hek lo va, ui lovin uar z^wk t<r a ni’ a ti
ṭhin a; a dik hle a ni. A thuhrimin Mizote hian hetiang lo hi chibai inb<k d^n kawng dang kan nei chiah lo a ni ^wm hle mai.

Kut thinga inchibai ins<m a ṭ<l hun a awm: Mahse hetia kut invuana chibai inb<k hi a pawimawh >m >m laiin t<nlai hian chibai b<k ‘ins<m ṭ<l hun’ a awm ta tlat mai - chu chu ruai ṭheh d^wnah hian a ni! Ruai ṭheh t<ra kan kut fai taka kan sil zawha chaw kan dawh lai v>l hi ‘chibai b<k ins<m hun’ pawimawh tak a ni tih kan hriat a ṭha hle mai. Kut kan sil fai hnua mi kan chibai chuan kan kut sil fai sa kha a bawlhhlawh leh d^wn tihna a ni a, kan intlarna hmun ‘hlu’ tak kha kut sil nawn t<ra chhuahsan a rem tawh si lo va; kut ‘b^l’ chunga chaw ei a ngai fo a ni!

Ruai ṭhehnaah kum 30/40 liam tawha hmanrua kan la neih ṭhat hmaa fatute’n an kut l^wnga chaw leh sa an khawih bawrh bawrh mai kha ten lo t<ra inzirtirna ṭawngkam ‘fatu kut an ten ngai lo’ an tih ṭhin te chu kan kalsan tawh a. Mahni inah ngat chuan tumahin kut sil fai hnuah chaw b^rna t<r lamin engmah kan khawih ngai tawh lo va, chawhmeh suahna fian ilo pawh a tl^ngpuiin kut veilamin kan khawih vek ṭhin a ni a; mahni ina kan tihd^n phung ṭha tak kalsana v^ntl^ng ruai k$lnaa ch>t m^wl riau hi a ropui lo hle a ni.

Inchibai loh hun t<ra inchibai a him lo: Min rawn chibaitu kh^n a kut kha lo sil fai ve tawh pawh ni se a him chuang ^wm lo ve. Ahmei a pa hian kan kut te hi a b^l ru thei viau tawh mai a, nula/ nu hm>l fel, inchei nalh tak pawh tuib<r <m pai r< ṭ^t leh mi hmuh loh laia ka chh<nga sahdah hmuam d^k tawh paih t<r kawm chhuaka pen per zoh zoh hi an ṭhahnem hle tawh a; paho lah kuhva ei sen s>ng s<ng, kut zungchal hman thiam lam ngeia chinai kai luai mai hi an tam bawk a. Chutiang ang v>l kut leh chaw b^rna t<ra kut sil fai sa han inchibai chu chaw b^r zuipui tl^k a ni lul d^wn em ni le?

Naupang kea kal thei t$r aṭanga puitling thlenga kut b^l chunga chaw ei mai mai kal p>l tawh Mizote zingah hian mahni in lama kan ch$n ngai tawh miah loh, tl^ng ruai k$l t^k av^nga kut b^l chunga chaw ei pawisak loh tlat hi a inhmeh hlawl lo a ni. Chuv^ngin, ruai ṭhehna hmunah r>ng r>ng mi kan chibai duh a nih pawhin an kut thing kher lovin hm>l lan d^na inchibai hi i ch$ng thar teh ang u khai! Kut thinga chibai lo thei lo va kan inngai a nih chuan chaw ei kham hnu, kut berh sil fai vek hnuah inchibai ṭhin ni z^wk se a ṭha ang e.

Faina hi hris>lna bulpui a ni: Kan taksa hris>lna leh chakna atana pawimawh ber ei leh in kan kaa barhtu kut fai leh thianghlim a pawimawh >m av^ngin Khawv>l huap Kut Silfai Ni hial siamin mipui mimir bakah sikul naupangte chu kut silfai d^n zirtir an ni bawk a, a l^wmawm khawp mai.

Kut hi thil thianghlim chauh khawih nan kan hmang lo va, mawng >k sil nan pawh kan hman ni tin av^ngin kut sil fai pawimawhzia hi chu uar taka inzirtir a ngai hle r>ng a ni. Kan ei leh in t<r chu thianghlim tak, natna hrik tel miah lo pawh ni se a khawih leh barhtu kut a bawlhhlawh tlat chuan chu ei t<r chu a lo tibawlhhlawh ta ṭhin a ni.

Chaw ei d^wna kut sil fai a pawimawh >m av^ng hian ruai ṭhehna hmun r>ng r>ngah ruai k$ltute tan kut silna ṭha tak a awm ngei a ngai a ni tih hi hriat a ṭha khawp mai. Faina kawnga theiht^wpa inuluk chungin kut sil fai hnua chibai ka dawn tlat av^ng leh kut silna t<r awm fumf> loh av^ngin hmun hnih aia tl>m lovah kut sil fai hmasa miah lovin ruai chaw ka ei tawh a, a tih chi loh hle a; Pathian z^rah thil ṭha lo ka kai phah lo hlauh a ni!

Ruai ṭhehnaa kan inchibai theih n^n: Kut silna hmunhma fel tak a awm a nih pawhin ruai siamtu - fatu emaw Caterer emaw- te’n dawhk^nah chaw eina thirfian (tablespoon) chhawp tel ngei se, kut sil ngai lo va fiana chaw kan ei theih chuan a chunga rawtna ‘inchibai ins<m’ pawh khi buaipui a ngai lo vang chu! Chumi rual chuan chaw ei khama kamṭhuah nan tui thianghlim, hmuam tawh sa chh^k buai lohva lem ngh^l theih leh chaw pai ṭawihna puib^wmtu ni bawk kha a <min chhawp tel ni se; hetiang tui <m t> (300ml.) hi Aiz^wlah hian December 2015 thlat$rah khan <m khat Rs.7.50p-in ka lei.

Hetianga kan tih ngat chuan kan thupui ‘kut thinga inchibai ins<m hun hriat a ngai’ tih leh chumi sawi fiah nana ‘ruai
ṭheh t<ra intlar hnuah tumah kut thingin chibai inb<k loh ni se’ tih chu kan theihnghilhzui ang a, kan ngaihs^n >m >m v^ntl^ng ruai ṭhehnaah nasa takin hma kan s^wn ang tih a beiseiawm hle a ni.

- Dr. Malsawma,

Cháltláng Vénglai