SHERLOCK HOLMES

Tlem lai khan mi tuten emaw Sherlock Holmes thawnthu ka kut chhuak ve te hi Youtube lamah an lo chhiar tih midangin min hrilh a. Ti tawh lo tura kan hrilh hnuah ti tawh lo angin engemawchen an han awm a, mahse tunhnaiah an rawn tharthawh leh tih hriat a ni a. Chu chauh ni lovin ka lehlinna behchhanin tawngkam khawilai lai emaw tidanglam zeuh zeuhin an lehlin ang tein chantir an tum a. A ngeiawm ve thei viau nain kawng lehlamah chuan Sherlock Holmes thawnthu ngaihnawmzia leh miten an hlutzia lanna a ni ve thei. An tih hmasak chuan anmahni biak pawhna phone number te kan nei thei mai a, mahse chutianga kan neih hleih theih loh hnuah chuan Facebook kaltlangin ti tawh lo turin kan inhrilh a. ‘Mizo Sherlock Holmes’ ti a an dah thin chu ‘Zolock Holmes’ tiin an han dah phawt a, chumi pawh chu la him tawk lovin an hria ni tur a ni, ‘Mizo Bright Site’ tiin an dah lehzel ni awm tak a nia. Kan inhrilh lawk tawh angin September ni 9, 2020 khan Police lamah FIR kan thehlut ta a ni.  

Facebook lama kan thu post atangin mipui hi chu kan lo la thain thil tha kan la duh tih a lang a, a lawmawm hle bawk a. Keimah mimal min duhsaktu leh min tantute chungah lawmthu sawi ka duh a. Chutih laiin keini aia thil zir chiang leh chinchang hria an lo awm zel mai te hi Mizote tan a hlu hlein ka hria. 

Thangthar thenkhat hi chu an thil hriat a tlem ve khawp a. Hriat tlem hi chu naupang nihphung a ni nain naupang zingah chhiar tam leh tawng tam tak tak an awm a, chung mite chu an zahawm khawp mai. Chutih laiin chhiar tam si lo, tawng (experience) tam bawk si lo, aia upa zahna leh midang zahderna bosal tak tak, mahni awmna hmun hmun atanga social media a duh duh sawi ve kan awm nual. Mahse hre tlem bawk hian zahawmna hlutzia te, inngaihtlawmna zahawmzia te hi an hre lo chhunzawm zel tur chu a ni bawk si. Copyright kalhmang leh ilo hre hauh lo leh ngaihtuah tak tak hauh si lova chaltlai tak taka mahni awmhmun atanga midang chhuahchhal pawp pawp tawk kan tam. An hminglem invuah phena biru chung hian anni chuan an duh duh an chhaih ang a, midangin an zawn chhuah duh tak tak loh leh an zawn chhuah thiam loh te pawh an ring a ni ta ve ang. Chu chu social media kan tih ze pakhat a ni. 

Keini aia hre zawk leh taima zawk (Lalrammuana Sailo & Dr Maria Lalrinmawii)  ten Vanglaini chanchinbuah te Copyright leh a kalphung te chiang takin an rawn ziak tawh a, a lawmawm takzet mai. Mahse Kim Jong Trump (inti duh tlat) te leh David Laldanfela (ni awm tak) te ang, mahni mobile phone phena bihruk kumkhua theih inring ni awm fahrana kutzungpui hmanga hawihhawmna tel hauh lova mi perh ching, a chin chhuaka thu leh hla ngaihven leh tak tak peih si lo te ang chu hrilhfiah buaithlak ve tak an ni. 

Sherlock Holmes thawnthu Youtube channel a chhiar chungchanga a lungawithlak lohna bul ber chu an chhiar thiam lo lutuk hi a ni. Mizo tawng kalhmang leh a dik zawk zawng peih hauh lo leh ngaihven peih hauh lo, (thu leh hla) literature ngaihawmna leh ropuina lam ngaihsak miah lovin pasaltha thawnthu an han chhiar thin te pawh awmhmun atangin kan lo ngaimawh ru em em a. A ngaihthlak pawh kan ngaithla peih lova, thuthmunah kan lo chek vawng vawng a. Ngaihthlak duh loh lamah te kan lo ramtang ringawt a. Chutah Sherlock Holmes, kan thiam tawpa uluk a kan lehlin ve leh kan tihsual palh te pawh pawiti em em a kan thlir vawng vawng laiin min dil hauh lova an han chhiar ringawt mai chu keini ang tan chuan phal chi awzawng a ni lo. Tu te kan fiamna emaw ang mai a, ‘A hmel saw sakei huat zawng tak a ni ang,’ kan tih angrengin Sherlock Holmes ni lo, kan tel ve hlek lohna thawnthu an chhiar pawhin thin a tihrim sa nak alaia Sherlock Holmes lehzel an han khawih chingpen tur chu ngaihngam har tak a ni. Tih tak takin chhiar se, thinrim awka leh aw zaidam te, palian aw leh aw fiak te, hmanhmawh tawngkam leh hmeichhe tawngkam te thliarin a thluk dik takin chhiar se thil awmdan a dang mahna. Chhiar thiam si lo, sum duh ve si, hawihhawm bawk si lova chhiar atan chuan Sherlock Holmes thawnthu te hi chu kei chuan ka phal lo a ni. 

Thenkhat (LMP Tlau) te angin, ‘A lehlin phalna pawh nei lovin i letling a, i phalna lova an chhiar chu engatinge i huat bik Pawisa tam tak i hui tawh alawm,’ ti angreng a min han chhuahchhal ngat mai phei chu an tunlai tawng takin ‘A ngaihna a awm lo,’ ve ngawt mai. Copyright awmzia an hre lo phawt a. Chutah pawisa ringawt an rilruah a awm leh a. Kan phal loh chhan hi pawisa ngawr ngawr emaw te an han ti lehzel hi chu a hahthlak ngawt mai. Chu chauh ni lovin hawihhawmna  awm lovin,  sum duh vang ngawr ngawrin an lo chhiar ringawt a, a enga khaw kha hre ziktluak si lovin (naupang te te ni awm tak takin) tawngkam feikibar deuh deuhin pawi khawih ta zawk hlauh angin min chhuah an han tum a. A thinnatthlak duh ve viau. A then lahin, ‘A bu an lei tawh te chuan an duh dan danin an ti ang chu. An lei tawh a nia, va sawisel tur a awm hlei nem,’ an ti ang he haw a. Vawksa leh bawngsa lei te nen an tehkhin rawl vei nen. 

Youtube a kan thawnthu chhiar thenkhat hian pawi a khawih hlein hriatna ka nei a. Mizo tawng chhiar thiam fumfe lovin an chhiar a, chu chauh ni lovin tawnghmang dik lo an hmang nasa a. Hei hian thangthar rilru a bawhbuai dawnin ka hre thin. Ka hriatsual loh chuan pasaltha thawnthu emaw ni pakhatah, ‘Mahruai’ tih ang lam chi, tunhnua thangtharin an chin chhuah inkoh duatna te hi an rawlh a. Mizo Academy of Letters emaw, Mizo Writers Association emaw, Language Board lam emaw hi tun thleng chuan an la inrawlh lo niin ka hria a. Tumahin engmah an sawi lem lova. Chumi karah chuan Mizo tawng humhalh duhna te, tawnghmang dik hman tumna te nei hauh lovin, kan thu leh hla khawvel tihbawrhbanna lam a nih leh nih loh lam te ngaihtuah hlek lovin tute emaw hi chu an tal bawrh bawrh a. Hei hi chu kan ngaihtuah ngun a ngai viauin a lang.