PU LALDUHOMA HEKNA

Tunlai titi lar ber chu hripui leh Pu Lalduhoma MLA chungchang a ni awm e. Hripui hi chu chanchin thar luah rengtu a ni a, luah reng tur pawh a ni. Pu Lalduhoma chungchang hi ngaihven ve awm lo tak taka ngaih te hian an lo ngaihven viau mai a. Rin aiin mak ti tak tak an tam viauin a lang bawk. 

Khatia MLA sawm chuang zetin Pu Lalduhoma bantir tura ngenna lehkha, Assembly House Speaker hnena an thlen takah khan a boruak hi a lian angreng viau mai a. Hetiang deuhva inbeihna hi politics huangah chuan awm ve zauh zauh awm tak te pawh a ni a. No confidence motion te pawh put luh a lo ni tawh thin. Tun tumah chuan lehlam pawlin chan that phah nana an hman tehchiam tura rin loh thilah, pawi lianpui ni lova mipui ngaih chungchangah he thil hi a thleng ta tlat a. Helai tak hi a danglam deuhna chu a ni. He Pu Lalduhoma hekna hi thiltih awm tak niin lang se chu midang, ZPM MLA dangte pawh he hekna ngai tho hian hek ve awm tak, hek an ni leh ta tlat si lo hian Pu Lalduhoma boruak hi a tilian zual. 

He hekna hi politics dik tak ni te pawhin a lang. Ruling MLA ten hetia an han ti hrim hrim hi chu thil kalphung ve pakhat ni mai awm a ni a. Ruling leh Opposition te pawh kawng hrang hrangin an inbei a, House chhungah chuan nasa tak tak te pawhin an inbei thin. State dang leh Central  lama Parliament House-ah te pawh kut te pawh an lek uaih uaihin dawhkan te pawh an pal thlu rem rum fo mai. Keini State-ah erawh chuan thil hi a la thianghlim angreng a, chutianga vairam lama an tihdan te chu kan entawn lo mai ni lovin a thleng ve ngai lo tih theih a ni.

Kan State Assembly House hi a zahawm hle mai a, tun thlengin kan MLA te pawh mawi takin an la khawsa a. Tawngkam hman thuah te, House chhunga chetdan thuah te an Ruling leh eptu lam te pawh tunhma atangin an lo fakawm hle tawh thin. Tun tumah pawh tihdan tur dik takin Speaker hnenah dan hmanga Pu Lalduhoma hi bantir turin hekna hi tluangtlam takin an thehlut mai a ni a. Ruling Party MLA te hian a lang a pauva chet mawi lohna engmah an nei lo. Danin a phal huang chhunga an tih theih an ti a ni mai. Rilrua lo awm ve mai mai erawh chu hetia Pu Lalduhoma hektute hi MLA atana vawikhat tlinna theuh an ni a, an zingah Minister an awm lo vek bawk a. Veng leh veng intihbuainaah veng dang laka buaina siam tura tleirawl lungmawl deuh chin fuihpawrh te pawh a ang thei deuh reuh awm e. 

Engti tiha Pu Lalduhoma hi hek ta mai nge an nih ang tih thu hi ngaihtuah loh theih loh a ni. Amah ang chiah dang paruk hi an la awm a, chung mite chu an hek tel ve tlat lova. Amah Pu Lalduhoma chiah hek a ni ta a. Chuti a nih chuan MLA atana thlangtute inphatsanna hi a tha lo em mai a, hetiang dan bawhchhetute chu kan Assembly House zahawm takah thu ve tlak an ni love, tih thu ni thei chiahin a lang lo. Pu Lalduhoma bik hi kan tan a hnawksak tlat mai a dahbo a ngai a ni, tih lam thu a ang riau. Anti-defection law tundin tumna thil chu ni se MLA dang zawng zawng pawh hek ngei tur an ni ang. Mahse midang hek ta lo chuan amah Pu Lalduhoma bik chu a thawh khat nan Ruling MLA engemaw zatin an han hek phawt a. Chutah an hek hun laia awm remchang ve lo MLA dangin an han hek belh leh a. Midang ti hauh lovin Pu Lalduhoma bik chu an beihrawn ta ngat ngat mai a. Ruling Party boruakah hian MLA ve si, Pu Lalduhoma heknaa tel ve lo nih te hi thil hlauhawm engemaw tak awm theihna a nih mai a rinawm.  

He Pu Lalduhoma an hekna a kan Ruling MLA te behchhan dan ber hi chu Anti-Defection Law an tih, tu MLA pawhin anmahni thlangtute uiresan a, pawl dang zawm khapna dan a ni a. Tuemaw chu Congress ticketin a tling a, Congress party mi leh sa ten an thlang tling te te a, a in-candidate laia a awmna party chhuahsanin MNF a zawmsan ta daih a, a thlang tlingtu Congress party mi leh sa te chu hrilhai takin an awm ta a. Chu chu rinawm lohna thil a nih avangin chutianga uire khapna dan chu Anti-Defection Law an tih tak ber chu a ni. 2018 inthlan dawn khan ZPM party khan registration a tihfel hman loh avang leh (registration nei tur chuan) inthlan te han hmachhawn ve phawt te a ngaih avang khan ZPM candidate zawng zawng kha ZPM mi leh sa vek ni tehmeuh mah se Independent candidate vek an ni lo thei lova. Inthlan a zova ZPM-in registration te a’n tihfel ve takah chuan ZPM hminga in-candidate zawng zawng te pawh ZPM MLA an ni chhunzawm ta zel maiah kan lo ngai a. Mak angreng tak mai chu tuna Pu Lalduhoma hektu Party, MNF Party ngei hi kum 1987 inthlan khan hetiang chiah hian an lo sorkar tawh a ni. (Remna ziahfel hnu a inthlan a lo awm khan MNF Party khan Registration a la nei fel hman lova, MNF hminga campaign vek tho si khan Independent Candidate angin inthlan kha an chuh vek a. An lo tlin tam ber tak hlawmah chuan MNF Sorkar a lo ni chho ta mai a. Tumahin sawi buai enah an en lova, khawvel kalphung pakhat anga ngaih a ni.)

Pu Lalduhoma hi lo hek thlain MLA atangin lo chawlhtir ta se Ruling Party hian engnge an sorkarna chungchangah hian hlawkna an hmuh chuan ang MLA lah an ngah tawk a, an sorkarna lah sawinghin rual lohvin a nghetin a lang si. Chuti a nih chuan hetia an tih nachhan hi thildang a awm tur a ni. Kan hriat vek angin chawlhkar hnih khat liam ta maiah khan Mizoram Assembly session ni thum awh chu zawh a ni a. Chutah chuan thu pawimawh tak tak ngaihtuahin dan pangngaiin rorel a ni a. Chu rorelnaah chuan kan Chief Minister chuan mipui tiphu zawk thei tur thu, mau chungchangah sorkarin ‘risk’ a lak thu leh Peace Bonus te kha a phuahchawp thu a sawi ta mai a. Khang a thusawi kha Pu Lalduhoman Chief Minister hnena zawhna a zawh avanga a sawi pawh ni chiahin a lang lova. Mahse Pu Lalduhoma thusawi dan vel avanga kan Chief Minister khan sawi chhuah tul tlata a hriat tak avanga a sawi niin a lang thei a. Khang thu kha mipuiin mak an tih chhunzawm a, fiamthu thawh nan tea an hman zui tak chiam avangin Pu Lalduhoma hi hnawksak lehzuala hriatna a awm ni ta ngeiin a lang. Hei lo hi chu hetia han tih nachhan tur hi thildang a vang angreng khawp mai.  

Mipui tan chuan opposition chak deuh hi thlamuanpuiawm tak an nih lai leh Democracy kalhmangah Opposition venthawn ngai tak neih hi thil tha tak ni a a lan lai hian opposition lama a lu lawk deuh ber leh House tingaihnawmtu ber hetia an han ngaimawh ta em em mai hi a mak ve viau zawng a ni. An tanchhan ber, ‘thlangtu (voter) te uiresan’ tih lah hi a remchang chiahin a lang bawk si lova. 

Anti-Defection law hi an siam chhan anga Speaker hian a kengkawh dawn a nih chuan Pu Lalduhoma bantir hi a remchang chiah lovin a lang a. Mahse he hekna lo chhuah chhan leh a kalphung anga mipuiin kan ngaih han ngaihtuah hi chuan Speaker hian a hnawl dawn chuan pa awmkhauh fe a nih zawng a tul ngeiin a lang a. Lo hnawl ta sela chu kumkhuain a tha zawngin hming chu a chher ve ngei chuan a rinawm.