INTHLAN ZAWH TITI

Kan inthlang zo a, thawk kan la thei ta. Inthlan hi chu a mak angreng khawp a, inthlan hma zawng hi chuan, 'Inthlang phawt mai ila...' kan ti kan ti a. Kan han inthlang zo chiah a, result hriat a chakawm leh et et a. Result kan han hre chiah a, Ministry siam dan tur kan ngaihtuah leh ut ut a. Ministry a lo piang chiah a, an hmalakna hmasa hriat a chakawm a, chutiang zel chuan nghakhlel reng rengin kan awm a. Zawi zawiin kan sorkar chu ngaihdan kan nei chho hret hret a. A chang chuan kum nga te a'n ral phawt loh chuan 'An la ti dawn a ni ang e,' tiin kan duhthu an sam lohna lai te pawh kan ngaidam a, hun kan pe ṭhin. Mahse, term khat an han hmang zo va, a dawt lehah kan beisei ang kan hmuh loh chuan sorkar chu nin namen lovin kan ning tawh ṭhin a. A thlaktu tur lam fel leh fel loh kan ngaihtuah chiah tawh lo va, thlak ngei ngei kan duh a, a thlak theitu apiang kan vote tawh ṭhin. Hei hi kan awmdan tlangpui, mi tinin kan hriat sa vek a ni. Mahse he kan awm dan hi awm dan pangngai tak, tihdan dang awm mang lo a ni.

Tun sorkarah hian a hma ang lo deuhvin mipui hian rilru kan nei ta tlatin a lang. Tunhmaa term hnihna an hman thleng dawhthei taka nghaktute khan kan nghak zo ta chiah lo niin a lang. Tunhma kha chuan term khat an han hman zawh hian Opposition lam tan campaign a sak tlat mai a. Mipui kan phusa hlei thei lo va, mahse tun ṭum chu a dang ta deuhvin a lang. Dik tak chuan kan sorkar hrawn mek hian hna zawng zawng tih mai tur Restricted Tender hmanga an pek tak vek aṭang hian sorkar kalphung hre pha chin; mi rilru pangngai tan chuan min zah lo lutuk ni te pawhin a ngaih theih. Sorkar hnathawkten thla thar veleha hlawh an lak theih loh aṭang hian ngaihdan tam tak a piang bawkin a rinawm. Kan sorkarin pawisa a neih loh a, puk chawp ngata kan kal chung pawhin renchemna hmel a lang tel lo anga hriatna awm tlat hian ngaihdan tam tak a siam leh bawk.

Sorkarna chelh dawn lai leh sorkar tirh lam pawha flagship programme ang hiala kan lo ngaih ṭhenkhat chu, kum nga term han hman zawh meuh chuan a ṭhen chu thawnthu hlui ang maia hnuchhawn a awm nual. Chung zingah chuan mau/rua lei leh phunte pawh a tel thei ang. A ṭiak lei lama kan hmanhmawh tehlul nen, kum nga hnuah mau/rua chu thei reh takin a reh ta vang vang a, thawnthu hlui a chang fel der ni maiin a lang. Mak tak maiin kha mau/rua kha kum thumah te chuan ding zen ṭhulh awm tak ni si, hmuh tur a vang phian a. A sawi mawitute sawi anga a ṭangkaina hai chhuak tura a sawngbawlna tur lam buaipui thawm riva eih pawh a awm lo. Tlawr em emin kan sawi a, Restricted Tender hmang ngei maiin mau ṭiak khat cheng 80 velin kan lei a, pawisa cheng vaibelchhe tel kan hmang a. Mahse tunah chuan mau chu hmuh tur awm lawi lo, a ṭhat thu sawi awm lovin a reh ta daih mai a. Kha'ng mau/rua ṭiak kan lei zozai kha a riral vek ta mai em maw ni tih turin a awm a. Mak ve tak chu a ni.

Mipui nawlpui beng verh ber mai cheng nuai thum lah cheng 25,000-ah te, cheng 50,000-ah te a chang zo a ni ta ber a. Kawng chhawng te, traffic jam lohna khawpui te pawh sawi chhuah nikhua pawha hnialtu nei mang lo subject-ah a chang a ni ta mai a. A chhan ber pawh a hlawhtlin teuh loh luattuk vang ni berin a lang. PAHOSS te lah chu mipui tan leh sorkar tana hlawkna awm miah lova mimal in sakna tur sorkarin a tumsakna hmanruaah a chhuak fel der a. Kei phei chuan PAHOSS hi sorkar thiltih dik lo lian ber pawlah ka ngai. Mimal hnena sorkar pawisa pawngpaw pekna atthlak ber leh, sorkarin a tih reng reng loh tur leh thil thiang lovah ka la ngai fan a ni. Heng bakah hian hnam dang mi pahnih duhsakna uchuak dawng an awm a, hnam Party intih chhunzawm zel tibuaithlak khawpin he hnam dang duhsakna hi a langsar. Kan vei em em ramri chinfel dan thurukte pawh tu m'a hriat lohvin kan Chief Minister hian a thup hlen dawn ta ni awm tak a ni. Sorkar leiba chungchangah lah chuan kan sawi duh dan a inang thei lo va. HIV chungchangah te, Cancer chungchangah te leh thil dang dangah chuan kan mihring leh state len dan a zira chawh chhuah hi kan pawm mai a, sorkar leibat chungchangah chuan chuti lova chhut duh tlat pawl kan awm ta. Sorkar hnathawk hlawh pek theih loh thu te, pawisa renchemna hmel lang lo te, SEDP Board 14 din te, SEDP pawisa, kawng laih nana hman tak daih te, Lungleia RTPCR khawl bun duh loh tlat te, NABBARD loan hmanga sikul sak fumfe lo zet mai te, phullem phah tak chiamte leh thil dang mak pui pui, rilru fima han ngaihtuaha tih awm loh tih tak tlatte avangin, hun danga kum 10 kan pek ṭhin kha kum 5 a ral dawn hian inthlan kan duh phah ta tlat a tih theih.

Mipuite beng verh ber mai cheng nuai thum lah chu 'Kan tiam reng reng lo,' tiin campaign vanglai takin Minister zinga a lar ve pawl takin a sawi chhuak mauh mai a. Mipui chu kan 'Eeeee' dual a tih theih awm e. A ni lah tak a, SEDP bu-ah khan nuai thum hi khawiah mah a inziak lo reng a ni. Mahse Chief Minister berin 'In dawng dawn...NLUP hmu tawh zawng zawng pawhin...' a tih kha chawh chhiat theih rual lohvin kan phone-ah kan hum fur tlat mai a, 'Kan tiam lo,' tih chu awih harsa ve tak a ni. Hei mai hi a ni lo, 2018 inthlan hmaa mipui nawlpui tana hamṭhatna rorel lai Party-in a tiam kha a itawm lo thei lo va, kut hnathawktu nawlpui kha mahni huan leh lova hlawh neia feh a, Mosia nu ang maia mahni hna duhzawng ber mai thawk a, hlawh la nei tur angte khan ngaihnawm lutukin kan tiam a nih kha. A sawi hun laia ngaihnawm apiang kha lung tiawi lotu nasa sa a chang zo ta ni berin a lang.

Inthlan chungchangah thil mak angreng tak pakhat chu, campaign nasat a ngaih lai tak maia kan Chief Minister, thil sawi nuam ti ber mai a inlar lo lutuk kha a ni. Kan CM hian thil a sawi nasat theih ṭhin tehlul nen, Covid lai khan a biru bo ta daih tawh bawk a. Khati khawpa kan mangan lai khan Chief Minister ka aṭangin thlamuanna thu kan dawn awm pawh ka hre lo. Ṭawng tuitam hun lai taka kan Chief Minister a ngawi daih mai hi mak angreng tak zawng a ni ve e.

Tun ṭum inthlan chu Zawlnei lam aṭangin candidate kan nei ṭhahnem angreng a, kan phuisui kan ti dawn nge; kan chhangchhia kan ti dawn tih pawh hriat a harsa. Assembly Speaker bang ta phei chuan, 'Ka tlin chuan pawisa ka sem ve ta tihna a ni ang a, ka tlin loh chuan Pathian ka hlauh vangin pawisa ka sem lo tihna a ni ang,' tih ang tiatin a sawi a. A tlin loh chuan Pathian malsawmnate pawh dawng zawk turah thlarau mite chuan ngaih tur ni awm tak a ni. Mak ve tak pakhat chu campaign vawrtawp a thleng mek tih laiin Deputy Chief Minister-in sawhthing kg khat cheng 51 an lei tur thu a sawi thut mai kha a ni. ZPM lamin sawhthing chu kg khat cheng 50-in an lei dawn tih an tlangaupui ngar ngar a, thawklehkhata hetia Dy. Chief Minister-in cheng 50 aia tam chiah chiah, cheng 51-a an lei tur thu a sawi ta mai hi engtia ngaih tur nge tih hriat a har letling. Nuih erawh chu awl tak a ni.

Kalkhawmna lamah ZPM lamin 'Van aṭangin min lo ngaithla ang a, kan sualte ngaidamin kan ram a tidam leh ang,' tih hla an lampui laiin rorel lai MNF chuan 'Aw tuna kan ram dinhmun hi dawn ve la lung a awi nem maw?' tih hla bawk kha an lampui a. Kum nga chhung min enkawla sorkarna chelhtu Party hlaah chuan a inhmeh lo ti awm se, kan dem thei awm lo ve.

Pûk chawpa campaign sum hûm ve thei ṭawk ṭawk leh, Central leh State sorkar pawisa tlawhchhana campaign nana duh tawka hmang theia insawite inkhinnaah hian, a ding chang zawk tur hriat a har khawp mai.