Guest writer
PL Liandinga
HNAM PARTY
Kan inthlang zo va, 'Party party' tih thu vel sawi pawh a hun tawh chiah lo a tih theih ang a, mahse kawng lehlamah chuan a hun lai tak te pawh a tih theih ve bawk ang.
Tunlaiin MNF chuan, 'Keini chu Hnam Party kan ni a, Mizo hnam tan he Party hi chu belhtlak a ni a, keini lo chu midang an awm lo,' tih thute an sawi a. 'Martar' tih te, 'Hnam Thuthlung kengtu' tih te, 'Hnam Party' tih te hi chuan eng emaw ti takin thinlung hi a nghawr ti ila kan sawi sual lo vang chu maw. Hnam nihna te, hnam tana beihnate hi a ropui a, khawvel mi zawng zawng ngaihsan a ni. Chuvangin hetianga Hnam Party, pawm tlan theih te hi awm thei se a duhawm ngawt mai.
(1986-1988) State kan han ni a, Sorkar thar, MNF/Congress sorkar kan han nei a. Pu Laldenga khan Ramhlun kawng phei a'n zauh duar mai a. Vawiin thlengin kan la chhawr ta. Mahse zu chungchangah khan ngaihdan zau leh International tak mai a nei a. An hun chhung a rei ta lo va, chhiat leh ṭhat awm lutuk lovin an tawp a, amah kha a damlo zui ta bawk a.
(1988-1998) Congress kha Remna atana lalṭhutthleng thawhsantu ang deuhah ngaiin leh sorkar kalphungte pawh lo thiam nal deuh turah te kan ngai a, Pu Hawla kaihhruai sorkar a piang kha thil àwm tak a ni a. Term khatnaah kan duhthu sam chiah lo mah se, beiseina nen kum 10 chhung kan han thlir a. Mipui kha min zahder tawk lo deuh te pawh a niang. Kum sawm an sorkar kha chuan kan duhtawk viau.
(1998-2008) MNF kha, 'Ekhai, ram tana kum 20 zet beitu, lu chhum ban chhum huama beitu an ni a, thiam tawk lo deuh mah se ram an hmangaih ang a, neitu rilru an pu ang,' kan ti a. Kum sawm chhung kan han hrawn ve leh ta a. A tir lamah chuan ram neitu hmel pu dawn viau te pawhin kan hria. Mahse kum sawm chhung chuan kil tinah ram neitu sulhnu ni awm lo taka kan ngaih kan hmu ta a. 'An ram hmangaihna chu ramhnuaiah te, Arakan lamah te leh East Pakistan-ah te an rawn hnutchhiah ta a nih dawn hi,' tih loh theih lohvin an khawsa ta tlatin kan hria a. Naupang te pawhin Bank Account chum ṭha tak tak an neiin kan hria a, Taxi permit te, City Bus te pawh kan ngah ta hle mai a. An khawsak dan enin Hnam Party khawsak dan ni theiin a lang lo va. Kan hnawl leh ta a. Hnam Party anga ngaih theih chuan lang se kan hnawl kher awm lo ve.
(2008-2018) MNF chu kan rin an lo an chiah loh avanga kan mangang chuan kan duh tawh loh hnu, Congress bawk chu tui chiah lo chung chungin kan han vote leh a. Hemi ṭum hian Pu Hawla khan, 'Eirukna hi ka do vang. Ka tan eiruk a ṭulna a awm lo,' tiin a sawi a. An tlin hlimah pawh eirukna do tumin, 'Eirukna hi a zung chawpin kan pho ro ang,' a ti hial nghe nghe a. A thlamuanthlak angreng. Congress chu kum sawm kan han hrawn leh a, mahse kan beisei ang a ni leh ta lo hle mai a. Kan rilru a thlep hle.
(2018-2023) Inthlan a lo hun leh dawn a, inthlan hma fe aṭangin mi pangngai chin deuh chuan thlan tur an lo ngaihtuah ve tawh a. Rilru a baihvai angreng. MNF hotupa pawhin, 'A hma khan kan lo thiam lo a ni, tunah chuan kan thiam tawh ang,' a ti a. A eng lai tak nge thiam loh ni a, a eng lai tak nge a thiam tawh tur hre lo mah ila, a hma ang chuan an awm tawh loh kan beisei a. Inthlan dawn chuan Congress thlakna tur chu kan han melh a. ZPM chu tih tham tak tak an la awm lo tih hre chungin Aizawl khawpui chuan ZPM kan thlang tling a, a bakah chuan zu zawrh loh te, cheng nuai thum sem te intiamtu, 'thiam tawh tur' MNF chu kan thlang tling a nih kha. MNF kha hnam Party an nih kan hriat avanga thlang kan ni pawhin a lang lo. Unit nei lo ZPM kha thlan a lo buaithlak viau mai a. Chuvangin Aizawl khawpui bakah chuan Serchhip bialah chauh ZPM chu a tling ta a.
Heng kan han sawi ang puat hi thil awm dan a ni tluangtlam mai lo va. Thil tam tak a awm. Congress sorkar hmasak khan Mizorama Hydel Project lian ber mai tur leh chhenfakawm ber tura ngaih, Pu Ṭhenphungan nasa taka a lo beih avanga bul kan ṭan tawh- Bairabi Hydel Project te kha a hlamzuih a. Serlui B Hydel Project, cheng vaibelchhe nga lai emaw ni sen tawhna te kha, 'A tihtlak loh,' tiin hluihlawn tawp a ni a. A dawta MNF sorkar khan a rawn tipuitling ta a. Chutiang chuan hmun tam takah Congress leh MNF chu pakhatin a tihchhiat chu pakhatin a siam ṭha a, pakhatin a tih ṭhat chu pakhatin a tichhia ang hrimin hmun tam takah thil a kal. Serlui tuikhuah chu MNF sorkarin a sawp chhe vek a (compensation vangin), Congress sorkarin tihpatawk chhuahin a tungding leh a, mahse a tawpah chuan kan hlawkpui ta vak lo a nih hi. ZMC kan tih tak a tira MIMER, kan damdawiin lian pawh MNF sorkarin a chawk zuzi titih a, Congress-in a tungding leh a. Bawngkawn Traffic Point pawh MNF sorkarin lei fel vek tawh anga lang siin an siam lo va, khawilaiah emaw mimal hnen aṭangin Congress sorkarin a tlan chhuah leh te a ngai a. Congress sorkarin Skywalk leh Ropeway siamna tur pawisa an lo pe chhuak vek a, MNF sorkarin thubuai a thehlut a. Heng zawng zawng han en hian Hnam Party leh Hnam Party lo hi danglamna tehchiam a awmin kan hre lo.
Mipui vote thlakna hi a ṭhenin, 'Nuai khat vang,' an ti a; a ṭhenin, 'Nuai thum vang,' an ti a; a ṭhenin, 'Zu zawrh vang,' an ti; a ṭhenin, 'Zu zawrh loh vang,' an ti thul. Hetih karah hian eirukna hi a bet ngar ngar a. A changin Kohhranin 'Eirukna Do Kum' te a puangin SOSA te pawhin thubuai an thehlut a, a chang leh tu te emaw chuan tu'ma awihpui loh cheng nuai 900 te unaute pawisa an kawl thul. Vai contractor/supplier che thei bik em em pawh kan sorkar hrawn tawh pahnihah hian an awm zel bawk. Hnam Party leh hnam lo party hengah hian a danglam lo.
Hetia kan buai em em a, mipui rilruin kan sorkar hrawn tawh te a beidawnpui tawh hnu hian, 'Keini chu Hnam Party' intih hi mipui tan pawmpui a harsa khawp mai.