KAN LA CHHE VEK LOVE

Mi ṭhenkhat ṭha-hnemngaihna leh duh-thawhna ka hmuh hian tam tak chu kei tehlul hian ka khawngaih ve lehchhawng a. An khawngaihthlak vang ni hranpa lovin an ṭha-hnemngaihna avanga an rilru hrehawmna ka ngaihtuahpui vang mai a ni. An ngaihtuahna te ka hriatthiampui ve hlein ka inhre ṭhin a, kei ngei pawh a chang chuan ka rilru a tawt ve hle ṭhin bawk.

Kan Mizoramah hian thil han tih theih mai tur, tih tak mai si loh, chumi avanga mipuiin harsatna kan tawh phah tam tak a awm a. Tu pa duham emawin a nihdan lo tawp turin eng Department hna emaw, sorkar hmalakna hna dang emaw a’n thawk a. A nihdan tur ang a nih loh avangin a rintlak lova, mipuiin kan tawrh phah a, kan tuar ngawt ngawt a. A siamṭha theitu leh a siamṭhattir theitu tur te chuan kut kuangkuahin an thlir liam mai mai ni hian kan hmu thin a. Mipui vantlang hei zozai harsatna thlentute chuan an ‘bill’ an la a, an kalsan daih mai a. Chanchinbuah te pawh han chhuah sateh mah ila a changtu Minister thenkhat chuan mualphovah an inngai duh hauh lova, an ngawi reng mai a. A tih leh dan awmchhun chu a inti mualpho thei ang bera chet lak a ni tawh mai. Chuti a nih loh chuan Court lama thubuai thehluh a ni.

Thahnemngaihna mita thlirtu thenkhat chuan kan lo neih leh thlai thar hi hei aia hnemhnanpui dan an ngaihtuah ngat ngat a. Tui lakna (irrigation) te, thlai thar hralhna (marketing) te, thlai chi ṭha te, leitha (manure) te, leilung ngeih zawng zawn chhuah te, sik leh sa milpui thlai te, kan ram atanga kan thar theih hlawk si, ram leilungin a ngeih bawk si, a hralhna awm thei tur bawk si leh man to deuhva hralh theih tur thlai te, kan tualchhung rau rauah buh leh bal chingtute tana thlaphang lutuk lo leh kutbeng lutuk lova awm theihna tur (agriculture) policy te an ngaihtuah chiam chiam a. Chu chauh ni lovin zahawmna nena loneitute an khawsa hlei thei reng reng lo mai te pawh hi mi
ṭhenkhat chuan an vei tlawk tlawk a, an rum vawng vawng ṭhin. Hahdam em ema sorkar pisa dawhkan kil dek dek pha chin tawh apiang mai an chan a’n tha em em mai leh kuthnathawktute chan a chau raih raih mai hi a thinnatthlak vawng vawng mai.

Zirtir chawpa ni khata lehkha sawmhnih khat thawn chhuak thei dek dek hnathawktu aia rim taka kum tluana a sur a sa hnuaia lo tin thum hmun vengtu an han bet zawk zar zar mai te hi chu ram changkang lo zepui pakhat ni mahse he thawhrim leh buaina khawvelah pawh hian a hrethiam thei lo an awm chuan an thiam loh a ni vek bik lovang. Han ngaihtuah vang vang mah la chutiang dinhmun chu dik i ti famkim bik lovang. Hlo thlotu nih loh dan ngaihtuahin, kuthnathawka ei zawng lotu nih duhin kan intlansiak ta suau suau a, khawpui kan pan chur chur a, kan khuaa pawisa lo lut hlek chu hmasawnna tur pawisa pawh ni se a enkawltu nih kan inchuh ta rum rum mai a. Kan pawisa enkawl dan lah chuan mit a tlung lo fova, a endiktu tur leh a enkawltu tur ruattute lah chuan kan pawisa enkawl dan aiin kan pawl mi leh sa an nih leh nih loh chauh kan ngaihtuah ta emaw tih tur a ni. Chutiang chu thil awmdan a ni tih a chian em emna chu hnathawktu (agency) reng reng, mimal emaw, pawl an ni emaw, an thawh that vanga thawk ta zel an awm chuang lova. A thawhtirtu duhsak zawng apiangin an thawk mai mai a. Eng anga thawk tha lo pawh ni se duhsak ‘list’ a awm tawh laileng chu a hnathawhna hmun te an sawn a, hna chi hrang te an thawhtir thin. Chumi finfiahna pakhat chu kan Chief Minister ngei hian, ‘Pencil-in hming kan ziak ang,’ ‘Hawrawppuiin hming kan ziak ang,’ a ti tlat a ni. Tih ṭhat aia ‘nih fuh’ inzirtir hnam hi ding chhuakin mi ṭhenkhat hian an ring lo nasa a, an ngaihdan hi khawvelin a pawmpuiin a lang tlat.

Mahse khawimaw laiah hian kan la chhe vek lova. Mi fel tam tak hi an lo la inphum ṭeuhva. Kan hotute pawh hian thil ṭha lo hlir hi an duh bik lova, mahse kan phak tawk erawh a la hniam deuh mai a ni. Mi ṭhenkhat, dik lohna leh kut tling lo thila inhnamhnawih duh hauh lo engemawzat he Mizoramah hian an la awm a. Beiseina nena la khawsa ṭang ṭang hi kan hotute zingah pawh an la awm. Kan hotu ṭhenkhat phei hi chu zahawm tak, thil ṭha lo leh dik lo chu paihbo duh ngawih ngawih an ni a. Mahse thil tam tak hi a inthlung kual ve diah a, hotu ber atanga tih tak takna nena beih ngai te a ni.

Ṭhahnemngaihna leh beiseina nena he Mizoram dinhmun tur atana duhthusam chunga lunghnur
ṭhin te u, in beiseina leh in ṭhahnemngaihna kha thlah hlek suh u tiin ka’n au ve ngial che u a ni e.