HEI LE, SORKAR THAR CHU

Sorkar thar a lo piang a, a hmelhmang tlem azawng chu kan hmu ta. Kan hmuh chin chinah chuan lung a awi rih khawp mai.

Sorkar hmel lanna hmasa ber chu Minister ruat danah a ni. Tunhma kha chuan a hnathawh lam aiin a awh zau zawnga inruat kha tihphung a ni ṭhin deuhvin a lang a. Hmasawnna lam a awm dawn nge dawn lo ngaihtuah lem lovin khawi bial emaw lungawi lo tur thawi nan te, tute bik emaw an nawrh lohna tur tein Minister te kan inruat ṭhin a. Tunah chuan remchang tak maiin chhim kil thlang lama awm ṭhenkhat leh sorkar siamtu Party an inhnaih lem lo bawk a, chutianga intih lungawi tum tehchiam si lo, itsikna leh inngeih lohna avang ni lem lovin a hnathawk thei ang ber turin an inrem em maw ni tih theih a ni. Mahse famkim lohna khawvelah hian fel famkim taka thil tih a theih lohva, mihring awmkhawm zingah phei chuan a theih loh lehzual a. Chuvangin a aia ṭhaa tihdan te pawh a lo la awm reng mahna.

Sorkar hmel lanna dawt lehtu chu Chief Minister tharin Press Conference a thu a sawi kha a ni. A sawi chin kha a chiang viau mai a, hriat sual hleih theih pawh niin a lang lo. Uar lutuk emaw, sawi chipchiar lutuk emaw a awm lo va, a hretu tur awm tan chuan a chiang viau thung. Chuta ṭanga kan han hriat theih ṭhenkhatte chu : An ti tak tak ngei dawnin a lang a, Party dang ang lo deuhvin an Manifesto kha an rawn chhui zar zar mai dawn niin a hriat theih a, Manifesto-a lang lo pawh hmaih ngawt chuang lovin Manifesto kha an rawn ngai pawimawh dawn angin a hmuh theih. Inthlan leh dawnah pawh anmahni enna tur ber chu Manifesto kha a ni ang a. Ni 100 chhunga an tih tur Chief Minister-in a sawi ang kha an tih tak tak ngat chuan kum nga ral hnuah pawh, 'Kha kan rawn ding leh a nia aw,' tiha tling leh duak thei an ni mai awm mang e; a tih theih.

Chief Minister Press Conference aṭanga kan mitthla theih chu kan sorkar thar chu a inrenchem dawn tih a ni. Kawng hrang hrangin kan sorkar thara Minister-te chuan sorkar pawisa an renchem dawn ngeiin a lang a. Ni 100 chhung chuan motor thar an lei dawn lo chu a ni phawt mai a, Minister bangla cheina tur cheng nuai 5/6 te pawh dan anga sih chhuah leh ngawt tur a ni lo vang a (sorkar kalta engah ber emaw ni kha chuan Minister bangla cheina atan nuai 25 an ti nge, nuai 250 a ral tih te kha kan lo hre ve a, chuvangin he bangla chei tharna pawisa hman ral loh hi keini ang tan chuan thil ropui tak a ni lehpek). An rawngbawltu tur (IV Grade) awmsa aṭangin a chanve an han chawlhtir phawt dawn a. Minister unaupa fapa nih te pawh hmanlai angin a hlawk tawh dawn lo. Ṭhenkhat duhthusam leh mit tikhamtu zaa sawmnga chu a bo nghal duak dawn tihna a ni thei.

Chief Minister thar chuan invawnna (governance) lam a kalpui khauh dawn viau ni te pawhin a hriat theih a. Mahse thil thar leh thil la awm lo uar taka sawi engmah a awm si lo. Sorkar hnathawkte chu an hna ngai rinawm leh dik leh taima taka thawk turin a ngen satliah mai ni te pawhin a hriat theih. Mahse kan lo invawn dul ṭhin em avang leh kan lo mumal loh rei tawh avangin ṭhenkhat tan chuan sorkar hnathawk awmdan pangngaite hi a hahthlakin, hremna ang hialin a ngaih theih awm e. Department ṭhenkhat Officer te tan pawh sorkar pawisa hman dan tur dik deuh leh kalphung pangngaia kal chu inhremna lianpui leh thil mak tak a tling thei tawh hial ang a. Tihdan pangngai leh kalphung tur dik awmsa ngiattu Chief Minister thar awm mai mai hi chutiang mi dik lo ṭhenkhat tan chuan sawisel chakawm tak tur a ni. Contractor tam tak tan pawh hnathawh dan pangngai deuh leh mittlung deuhva thawh chu thil mak a ni hial tawh thei. Chief Minister thar hian inkhuahkhirhna thu thar huphurhawm tak sawi lovin sorkar pangngai, mi state danga an kaldan ni awm tak leh awm dan tur pangngai a sawi mai niin a lang.

Tunhma zawng khan kan Chief Minister te khan Manifesto hi an lam ri nawn ta meuh lo em maw ni a tih theih a. Kan Chief Minister tharin Party Manifesto anga kal tur thu leh an Manifesto-a thil langsar zual an bawhzui tur thu a sawi hian, sawi ṭha riauvin kan hre ta tlat a, kan thla te a muangin kan hah te a dam deuh suai suaiin a hriat a. Keimahni zawk hian tih awm reng sawitu hi ti ṭha ta viaua kan ngai hi kan mak ta viau law maw te pawh a tih theih rum rum mai.

Chief Minister hian ni za chhunga an tihtur a sawi chauh a ni a. A sawi chin hi an ti tak tak a nih chuan kan sorkar hmuh tawh dang te nen chuan a danglam ngei dawn chuan a lang a. A bak an bawhzui zel dan leh an hmalak zel dan aṭangin kan lungawi chhoh zel leh zel loh chu a inhril ang chu.

Keiin ka nghahhlelh ve ber pakhat chu a tlem emaw a tam emaw, kan sorkar budget-a thlai thar leina pawisa a'n inziak lang ve hrim hrim tur hi a ni. Tun dinhmunah phei chuan beisei tam chi a ni lo, tih chu mipui hmaa thusawitu na zah zawngin, '...sawi reina hun a ni lova...' an tih ai hian a hun lo zawk daih. Mahse engtik lai maha Mizoram budget-a kut hnathawktu nawlpui pual tih theih, an thawh rah leina tur kan sorkar pawisa bu puia chuang ve tak tak ngai lo a'n chuang ve tur hi ka nghakhlel a ni. Mipui tam ber huap eizawnna, buh leh bal chingtu bakah kuthnathawktu dangin he Industry awm lohna Mizorama ngaihsan a hlawh lo lutuk te, a thawktute zah derna tel lo lutuk te, anmahni ngaihsakna tak tak, a pawisa hmanga lantir a ni ngai lote hian kei ve mai mai hi min tihrehawm ṭhin a, min ti tlawmngai ngawih ngawih a. He kut hnathawktu thawh rah an leina kawngah hian fel lo tam tak a awm ang a, sum leh pai luang ral tam tak a awm ang tih ka ring sa. Chuti chung chuan bul kan han ṭan tur hi ka lawm tak meuh meuh a. Ṭha zawk, awmze nei zawkin kan la ti thei ang a, chutih hunah chuan kut hnathawktu nawlpui hi a engamah hmain an inngai hnuai ngawih ngawih tawh bik lo vang tih ka beisei. Chu'ng hun te chu han hmu pha ve tehreng ila, kan duhthusam tam tak chu a hlawhtling kan ti thei ang.

Sorkar thar, 'Mipui sorkar' a lo pian a, mi tam tak tana harsa ber pakhat nia ka hriat chu thurawn pek tur kan ngah lutuk a, insum hi a ni. Kan hawina lam apiangah, 'Heti hi ni se,' tih tur hre reng rengin kum tam kan lo hmang liam ve tawh a. Tunah beiseina leh phurna thar kan han nei ve ta a, tihdan tur hria hi kan tam dawn hian ka hre khawp a. Chuti chunga insum chu hna rim thawh tluk laia hahthlak a ni ve thei. Eng pawh ni se, sorkar hlui kal dan hmu reng chunga a aia ṭhaa kal dan hre lo ang maia a ngái thlang ngat ngattute erawh, khawngaih nachang kan lo hre ta lo deuh a nih pawhin tun dinhmunah chuan vuivaia lak chi pawh niin a lang lo. Kaldan hlui kan nin tawhzia leh kan manganziate ngaihtuahin tunah beiseina kawl eng kan han hmu ve a, kan phur ve rih a nih hi.