KUM THAR CHIBAI

Kum a thar a, tam tak tan chuan lunglenna leh huphurhna nena kumthar hmachhawn theih a ni. Kum hluiah khan an duh lai leh an ngaih lai an chân a, kum hlui vanduaina khan an thinlungah ser lian tak a siamsak tlat vang a ni. Chu'ng mite hriata thu awm khauh pui pui sawi emaw, hlim taka awm a ṭul thu sawi emaw chu thil lawmawm lo leh chhiar nuam lo tak a ni thei ang. Mahse chu'ng mite pawh chuan min lo hrethiam hram hram se, he hringnun leh he khawvel hi a kal ngaiin a kal reng a, hetiang thu sawitu keini te pawh hi eng tikah emaw chuan kan la liam ve ngei dawn a. Chutih hunah chuan ṭhangtharin he kan khawvel hi an rawn luah ve tawh ang a, keini chu awm ngai reng reng lo anga kan herliam daih ni a lo her chhuak ngei ngei dawn. Chutiang a nih avang chuan a tua te pawh hi kan inngaihhnathiam tawn a, kan inhriatthiam tawn a ngai ṭhin.

He kum tharah hian mi tam takin thu an tiam ang a, ṭhalai hmasawn tum te, upa lam tawh hmasawn tumte pawhin tihdan tur thar chher chhuakin, tunhmaa an la tih ngai loh thil ṭha tihna tur thu an intiam ang a, a zawm thei leh a vawng thei apiang an ding chang ang. Chutianga tum nei ve lem lo ṭhenkhat chuan an kalphung ṭha pangngai pawh chhawm zel se, lungawithlak takin he khawvel hi an hmang ang a. Tunhma lama eng teh vak lo ngaihtuah ngai lem lo leh nungchang duhawm lem lo nei te erawh an insiam ṭhat a, tihdan ṭha zawk an chher thar loh chuan a hniam zawngin an kal zel ang tih a rinawm.

Kum hlui kan han thlah a, kan sorkar thar lam hruaitute aṭangin halpuah leh bengchheng dang siam lo tura mipui lam ngennate pawh tihchhuah a ni. Mahse he ngenna hi kum 2008 tih loh kha chuan kan zawm thei lo va, man te pawh han nei ve bawk mah se a mipui nawlpuiin kan zawm theih hauh loh thil ni tlatin a lang a, bengchheng siam lo tura inngen emaw, khap tum emaw hi a sawt lo hle zawng a ni. Ka rilruah chuan zu khap tum nen hian a inang riauvin a lang a. Zu khap bur pawh hi a mipui nawlpui hian kan tlin lo va, sorkar ngentu ber kohhran lam lahin a member te pakhat mah a hrem ngam lo va, chuti chung chuan zu khap hi thiltih awm tak niin a lantir ngar ngar a. Zu khap bur hian hlawhtlin lai a nei ngai lo. Chutiang deuh chuan a mipui nawlpuiin kan tlin tak miau loh si-ah chuan halpuah emaw, halmawi emaw hal lo tura inngen hi a buaithlak hlein ka hria. Chu ai chuan a hal hunbi te tukin; a halna hmun turte hi siam mai zawk ila a fuh a rinawm.

Mahse ka hmuh phak chinah chuan kum hlui thlah zana halpuah leh halmawi kan hal nasat tehlul nen khawlaiin a bawlhhlawh phah lo va, tunhma nen chuan thil a danglam ta viau mai. Kan halmawi leh halpuah a danglam tak deuh vang te, kan halna hmunin a zir vang te pawh a ni ve thei bawk. Veng hrang hrangah duty kan la awm a. Heng kan duty te pawh hi ka hmuh phak chinah chuan a ṭulna a tlem ta viau. A ṭulna lam aiin duty tura inngaite hian hmun tam takah chuan duty hi kan tuipui vang deuh mai mai niin a lang. Kan lo duty ṭhang tawh lutuk a, duty lova Krismas leh Kumthar han hmuah thlen hi kan rilruin a thiam lo ni tlatin a lang. Kan hmasawnna ṭhan rualin kan tlawmngai pawlte rilru hi a ṭhang ve lo niin a lang. Khawhar Ina riah pawh khawpuiah chuan a ṭul tawh loh hnuah eng emaw chen kan lo riak ngat ngat a, veng pakhatin an han ti lo zeuh a, rang takin kan zawm ta dual mai niin a lang. Kan khawtlang hruaituten khawvel inher dan um phak tura an rilru an siam a ngai tihna te pawh a ni thei ang.

Kum thar lawm nan January ni 2, Thawhlehni kan han ruat a. Kum thar ni, January ni 1 kan han serh a (kohhran ṭhenkhat chuan), hei pawh hi tlem chuan ngaihtuah a ngai. India rama state rethei ber pawlin chawlh kan thlahlel viau ni awmin a lang a. Ruaiṭheh hun bituktu kohhran erawh a sawiseltu nih lah a ngamawm loh viau a, kei tak phei hi chu sawisel ngam lo ber tur zinga mi te pawh ka ni ve hial awm e. Mahse ngun taka ngaihtuah chuan January ni 1, kum thar ni, thawhṭanah ruaiṭheh mai ni se la; tih thu hi chu ngaihtuah tham fe a ni.

Eng pawh ni se, dam tlanga kum thar kan chuang chhuak hi malsawmna leh vanneihnate avang a ni tih loh theih a ni lo. He kan dam chhung ni hi a rei lo em mai a, dam taka kum thar ni chhuak hmelte kan han hmu leh hi chu a lawmawm a ni. Engtikah emaw chuan kum thar ni chhuak hmu leh tawh ngai reng reng lo tura kan awm ni a lo her chhuah chian turzia ngaihtuahin, 'Kan vannei em e, lawmna ni kan tawng leh ta,' tih kha thinlungin i sa phawt mai ang.

Kum thar chibai le.