KAN DAM TLAN ZAWK NAN

Kum 2023 Krismas leh kum 2024 inkar khan hmeichhe pakhat ka hnenah a lo kal a. Zan lamah an naute a pum a nat deuh avangin damdawi-Inah a entir a lo ni a. Damdawi an chawh hnem avanga a leina lama a buai ruk thu a sawi a. Naupang te tak té, puak rual lek pumna deuh atan chuan damdawi chi sarih — syrup chi hnih, injection chi hnih leh a mum ei chi pathum an lo chawh a. A damdawi chawhna lehkhaa kutziak aṭang chuan doctor junior deuh, hmeichhia ni ngeia lang (a hnuaiah a seal chhuin hmeichhia a ni tih chu a hming aṭangin a lang tho va!) kuthnu ni ngei tur a ni.

Naupang pum nâ satliah atana damdawi chi sarih; vawikhata han chawh chu a tam ka ti deuh va, a mak ka ti. Ka daktawr hmelhriat rintlak tak pakhat chuan hetiang natna té náuah chuan vawikhatah damdawi chi thum bak chawh hi chu a tam lutuk a ni, tih thu hmanah min hrilh tawh a. Kan daktawrte zingah fel tak tak an awm laiin kan daktawr ṭhenkhat hi chuan mipuite hi sumdawnna ang hian min hmu lutuk deuh law maw? a tih theih. Damdawi hi min chawh uar mah mah a, damdawi ei zawh loh, kan damsan tàk hi chhung tin hian kan kawl deuh nual hlawmin a rinawm. Tam tak hi chuan kan dam deuh eih chuan damdawi kan thlah nghal mai a, a ṭha vekin a dik vek lo mai thei. Mahse kan daktawr ṭhenkhat hi chuan min chawh tam lû deuh ni ngeiin a lang.

Damdawi chawh taimak hi daktawr tam tak tan a hlawk niin a lang. Damdawi company-in thilpek an pek peih dan te, Foreign trip an tumsak tàk te, motor car an pekte leh khawpui lianah in hial nei thei khawpa an biak ṭhatte pawh an awm niin an sawi. Daktawr tam tak, rinawm taka tihdam hna zahawmna vawngtute tan heng thu hi a ngaihthlaknawm lo maithei. Mahse daktawr ṭhenkhat hi chu mipui lakah hian an tlangnel lu deuh ni te pawhin a hriat.

Hman deuh khan kan ṭhianpa pakhat chu a eng ber nge ṭha lo ni, ni nga chhung vel inthiar lovin a awm a, an buai deuh va. Aizawl damdawi-In pakhatah an va kal a, anni chuan dialysis tih a ngaih thu an lo hrilh a. Dialysis kha an han ti ta tluk tluk mai a. A awm rei tial tial a, a chau tial tial a, chawlhkar hnih vel a awm chuan biak tur awm lovin a awm takngial dawn a, dialysis lah chu an ti ngawrh nasa mai a. An mangang chuan damdawi-In hotute thu pawh hmu lem lovin Kolkata an pan a. Kolkata damdawi-In lam chuan dialysis a ngaih thu reng reng an lo sawi lo va, an ti bawk hek lo va, damdawi hmangin an lo enkawl a, hei kum hnih kum thum chu ṭha angreng takin a awm zui ta.

Nikum, 2023 khan Aizawla min zai hnuin Kolkata lamah ka zu thleng thla ve a. Min lo enkawltu chu ka'n be chiang deuh va, ani chuan, "Ṭhat lohna danglam tak i nei lo. Mahse an lo tihchhiat tawh hi chu kan siam ṭha thei mai lo," min lo ti a. Hei kum khat dawn chu zunkawng fel lo avangin buaithlak takin kan awm ve a ni ta reng mai a. Eng chen nge kan la buai dawn a hriat hauh loh. Min zaitute lam khan min ngaihven zui lem lo va, a zai lai kha an tuipui lai ber a ni ta mai ang em tih awl tak a ni. Chawl hauh lova kan buaina hi a tuartu tan chuan a rei duh viau mai a. A la rei chhunzawm zel dawn ni te pawhin a lang a. Engtika ngai awh leh thei tur nge kan nih sawi phak a ni lo. Hetianga mawhphurhna la zui lo tur chuan min zai dawn khan heng hi min hrilhfiah se, kan inzai lo vang a. Mahse keini'n Pathian nau tluk dawna anmahni kan rinna karah pawisa avanga min zai an ang thei rum rum mai. Keinite phei chu kan la vannei ti ila, nunna èm kan chân lo va. Inentir satliah tura kal, a tuk khaw êng hmu pha ta lo te pawh an awm nual.

Kolkata lama kan zu kal khan Aizawl lama kan damdawi-In leh daktawr hrang hrangin an lo enkawl, an enkawl dan dik loh avanga buai, mangan vanga Kolkata thleng thla leh ta hnuhnawh eng emaw zat kan zuk hria a, a ṭhente chu anmahni kan hmu bawk. Ṭhenkhat chu an damdawi pek an han tihtawpsak a, ziaawm ta hawkte an ni. Ṭhenkhat chu taksa eng emaw paih ngaia Aizawl lam daktawrin an sawi, mahse chutiang em chu ngaihngam hlawl loh vanga phai pan, phai daktawrin an han enfiah a; paih lo ngaih leh ta si lo te pawh an awm. Ṭhenkhat chu cancer an ni tih hrilh tawh, thla khat vel lungngai manganga awm, lo cancer leh ta si lo te an awm bawk.

Kan daktawrte hi kan dem ngawr ngawr lo; mahse a nihna hre fiah chiah lovin an zai avanga a tira an buaina aia nasa taka buai zui a, sum leh pai seng a, kumkhaw chawr loh phah nana hmangte hi awm theih a ni a. Kan daktawrte hian zai hi zuam lutuk lo se, an hriat chian loh hi chu, 'Kan chiang bik lo va, chuvangin khawl ṭha zawk awmna leh mithiam zawk awmnaah inzai ula, a ṭha e. Mahse, in duh zawk miau chuan kan zai ve thei tho ve,' tih turah hian ti lém lovin phai leh helai inang reng ang deuhin, inzai hi kan daktawrte hian an zuam lutuk chang a awm niin a lang. Eng emawti zawnga ngaihtuah chuan mihring kan inzah lo deuh nite pawhin a hriat a, a lungawithlak lo thei. Min zai a, pawisa an la a, a bak chu kan thak thaka thak turin min kalsan daih a, a pawisa lai tak kha an tuipui lai nia lang tlat a awm. Kan pan nawn leh erawh chuan min lo hnar lem lo a ni chauh mai. Mizote hi kan ngawichawi riau va, daktawr laka lungawi lo nihte hi kan hreh viau. Hemi denchhena kan daktawrte zinga tlangnel lutuk an awmte a nih chuan a ṭha lo hle a ni.

Tlem lai phei kha chuan damdawi-In pakhatah kha chuan nau nei zawng zawng kha zai vek an tum niin ka lo hria a. A zia lo hle. Zai ngai lova nau nei thei, 'Ka pu, zai ka ngai lo,' ti ngawih ngawih, a hma pawha nau neih chungchanga harsatna nei miah lote kha zai an tum tlat tih thawm ri chipchiar angreng takte pawh hriat tur a awm. Mi chhungkaw harsat dan te, sum leh pai dinhmun te, nakin zela nau an neih leh an duh leh duh lohte ngaihtuah lem lo va, nau nei zai man ít ni awm taka zai tum ngawr ngawr hi a fuh lo. Kan Mizoram mihring pun lehzelna tur thlengin a nghawng thei a ni.

Kan daktawrte hi an zahawm a, an hna hi hna zahawm a ni. Zirtirtu hna leh daktawr hna hi khawvel khawi hmunah pawh hna zahawm a ni reng. Mahse chumi kara a nih dan lova thawktu erawh an ngeiawm duh zual bik. Kan daktawrte hian Non-practicing allowance la reng chungin Private clinic te hi an nei fur mai a, inkhawm an ṭhulh phah hlei lo va. Private clinic an nei hi a ṭangkai a, mi tam takin kan pan a, kan pan zel ang. Mahse, mi zahawm nih duh tan chuan non-practicing allowance hi a lak loh theih chuan lak loh àwm tak a ni. A buaithlak viau a nih chuan an inentirna man (consultation fee) tal hi hniam deuhva tih àwm tak a ni. Ṭhenkhat phei chuan an degree neih ang nei mi dang an awm ve lo tih vangin an tisang uchuak deuh ni tein an sawi hial a, tak tak ni maw.

He khawvelah hian thil reng reng hi a ṭhat poh leh a chhiatin a pawi zual a, a buaithlak bawk. Tihdam hna hi hna ropui a ni a, sum duh vanga damdawi chawh chiam chiam te, thiam chiang mang lovina mi zai ringawt te, sorkara hlawh ṭha tak la reng chung leh, hmun danga chutianga pawisa hmuhna tura thawh lohna tura (non practising allowance la) si a, inentirna man to tak tak lakte hi chu a ṭha lo hle a ni.

Mit ngeia kan hmuh leh a tawngtu ngei kan biaka kan hriat chiante chungchang aṭangin, Mizorama kan tihdam hna thawh dan hi chu Kristian ram, tlawmngaihna vawngtute tih awm loh tak niin hmun tam takah a lang e.

Mizo tualchhuak damdawi leh ṭawngṭaina lam ring mang lo daktawrte hi awm lo se a duhawm khawp mai.