Guest writer
PL Liandinga
MAMIT DC leh AMC COMMISSIONER FAKAWM
Lo hal hun bituk chhunga lo hal lote Mamit D.C-in thubuai siamsakin a ṭhen chu an man ni awm tak a ni a. A lawmawm hle mai.
Kan Mizoram hi kum tin a kang ziah mai a. Thing leh mau hlu tak tak a kang a, mipuiin nasa takin kan tuar reng a. Sorkar lahin thupek a chhuah kumtin a. Mahse a bawhchhetute leh pawi khawihtute ngeng a chhun pha lova, a kuma tina benghlaia te chhung bawk tih ang maiin kan ram kangin min bawh kum tin mai. Hetianga kangmei kan tawrh ziah nachhan hi keia ngaihdan chuan kan thupek kan bawhzui that loh vang mai a ni.
Thuneihna dinhmun aṭang leh roreltu dinhmun aṭanga thupek kan siam a nih chuan thupek bawhchhetute chungah chuan hremna awmsa chu kan lek ngei tur a ni. Chumi ti leh si lova thupek chhuah ringawt chu kan nunphung a ni ta hialin a lang a. Thupek zawm loh hi fashion chi khat ang lekin kan sorkar hian min chhuahsak ta. Chutih laia Mamit D.C-in thupek zawm lo te hnenah chiang taka thupek an zawm loh man tuar tur an ni tih hrilhna hmanrua atana thubuai ziah te, man te a hmang hi a lawmawm hle mai.
Thupek chhuah hi mi tam takin tlanchhiatna hmanruaah kan hmang ni tein ka hria a. Mi ṭhenkhat chuan an duh loh zawng apiang hi thupek hmanga sorkar emaw, tualchhung sorkar (V.C emaw, Local Council emaw) khaptir an tum a. Anmahni chuan engmah ti ve lovin sorkar lamin engkim ti fel vek se an duh a ni. An kawtah ui ek tum hnih khat a awm chuan sorkarin ui chhuah khap se an ti a, an nawr mai. Mahse anmahni chuan ui neitute hnena tawngkam hnih khat lek a, ‘Hei in ui hi a e thin a, in rawn thian thei em?’ tih chu an duh hauh lo. Chutiang bawkin kawng hrang hrangah keimahni mimal duh loh zawng leh ngaimawh zawng apiang, ‘Sorkarin khap se,’ ‘Sorkarin a khap,’ tih te kan duhdan a ni.
Ka hriat sual loh chuan Aizawl leh a chhehvelah hi chuan tuten emaw duh loh zawng an neih chuan, ‘144 Cr. P.C hmanga khap a ni,’ ti hian D.C hian thupek a chhuah tawrh a, bawhzui leh pawh awm chuang lovin chutah chuan a tawp mai mai niin ka hria. ‘Kawng dala bungraw dah hnawk phal loh,’ ‘Chumi khami hmunah leivung paih phal loh,’ a tam mai. Ka rindan chuan heng hi tuin emaw ngaimawh zawng a neih avangin D.C hnenah an va sawi ang a, thupek hi an chhuah ta mai ang a, mahse bawhzui leh enzui tak tak a awm leh chuang tawh lo niin ka hria. Chutiang chu D.C thupek ka hriat dan leh kum tam tak chhunga thil awmdan, Aizawl khawpuia chengin ka hmuhdan a ni.
AMC Commissioner tharin Durtlang kawng chho leh Chaltlang kawng chhova phal lohna hmuna In sak a khap thu chanchinbuah a lo lang a. A lawmawm hle. Hman aṭang khan sorkarin a tihtur dik ti se, heng kawng chho te hi chu humhalhin mimal In te hi lo ding lo se kan Aizawl khawpui leh a chhehvelin a mawi phahin a him phah ang a, kan Aizawl ropuina a belhchhah tur hi a nia. Mahse ro tha rel ngam lo sorkar engemawzat kan hrawn avangin duhdan danin mimalin thil kan ti a ni ber a. A tawpah chuan mipui himna hi sorkar mawh a ni a, kan ram mawina hi sorkar mawh a ni leh tho thova. Nu leh pa dinhmuna ding, sorkar berin ro a rel ngam lo nge a thiam lo hriat ni lo, kham pangah amah Keivom-a dan takah kan uai tang ta fir fer mai a. Hmanzan lirnghingah te khan Biak-Inah pawh him lova inhria engemawzat kan awm laia kham ko rinchhana In saka awm te tan chuan a thlaphanthlak hle ang a. A kawmthlang lama awm te tan pawh a thlaphanthlak lehzual ang. Mi thenkhat chuan an tana him leh him lo tur ngaihtuah hauh lovin thil tam tak kan ti a, kan hriat loh vang a ni. Chu kan hriat lohna lak ata mipui chhanhim chu sorkar mawh a ni. Ram dangah pawh mipui tana him lo chu sorkarin tih tak taka a khap a ngaih chang a awm fo. ‘Ka ngam alawm,’ tih vang ngawta thil hi tih ngawt zel a rem lo. AMC pawh hian phal lohna hmuna In sa te chu ngun takin thli-thlai reng sela, sa lui an awm chuah thiahsak hmak hmak sela a lawmawm ziktluak ang.
Mihring khalhtu leh thununtu pawimawh ber chu hremna leh lawmman hi a ni. Hrem tur hrem loh hi a pawi em em a, chutiang bawkin lawmman hmu turin lawmman an hmuh loh hi a pawi bawk a. Ti tha leh tha lo te, pawi khawih leh khawih lo te inang renga kan inenna tur chu khawvel lam thil ni lovin thlarau lam thil a ni hial chauhvang. Khawvela kan awm chhung leh rorelna thlirna aṭang chuan tisualtu chu hrem tur, thawk tha chu lawmman pek tur an ni chiang bang a. Chumi thliar fel a, mipuite pawh thliartir thei chu sorkar tha an ni mai a. Chumi thliar fel theih lohna hmun chu hmun tawp leh inawpna mumal lohna a ni mai.
Sorkar hian thupek a chhuah hian thil te tham deuh anga lang pawh a bawhchhetute chu umzui zat zat sela, a umzui dan tur ruahman fel sela chu Mizo hi thu awih tak hnam kan ni. Bawhzuina awm lo thupek hi kan dawng hnem lulai em mai a, kan buai zo ta a ni. Sangha hraitu apiang te hi na taka hrem hranpa ngiat ngai lo hian ni thum tal police station hnai bera hren tur te hi ti keuh ila. Kan fate pawh ni se thubuai nei zui hauh lo tur pawhin ni thum tal chu hren han ni zat zat hlawm sela sangha hrai peih hi kan awm ka ring tawh lo. ‘An inngaihdam theih chuan.....’ ‘Kan thiante an ni a lo hrethiam hram teh u,’ tih awm hauh lo hian, ‘Ni thum chauh chu han tlingtla ve phawt ula a rei loh chu,’ te kan ti ang a. Dan kha danin kal hmak sela chu kan va fel thui tawh dawn em!
Hetiang chiah hian hei aia lian zawk leh te zawk thildangah pawh bawhchhiatna hi ngaihhnathiam tumin inkau reng lo ila a thain ka hria. Ngaihdamna kan tih tam tak hi chu hriat tlem vang te leh dawihzep vang te a ni.