VANTLANG HRIATA RUKRUK CHUNGCHANG

Tunhnaiah Cen-tral YMA-in ṭha-hnemngaiin Gas tichingpentute an vai a. An tihdan leh an hmuhdan te, pawi khawihtuten an pawi khawih dan an puan chhuah te zaithlalang lamah, a lang a changin kan hmu a. Kan Gas Dealer-te tan pawh he thil hi thil lawmawm tak a ni a. Hmingchhe tak chunga an sumdawnna an kalpui zel lohna tura kawng sialtu pawimawh tak a ni. Gas Dealer te beuh hian hetianga ti thei awm te hi chu la sponsor thei ta zel sela a lawmawm lehzual ang a. Sorkar leh anni tana thiltih buaithlak tak mai hi Central YMA tan tih a remchanna riau a awm.

Gas tichingpentute’n Gas bur ruk aṭanga bur khat daih an ruh chhuah hian Gas latu chhungkua reng reng chu Gas kan lak apiangin cheng 100 min chhuh diat diat tihna a ni. A nih loh leh kan ni hnih eirawng bawlna tur daih Gas min lo ruksak fel thliam tawh tihna a ni. Misual tuemaw hian an dawra thil kan lei apiangin cheng za note hman zui theih loh tur pawisa chhia hi min kir ta se dik kan tiin kan tuar reng ang em?

Hetiang inrawkna fel lo tak maiin min chim lai hian chhungkaw malin kan ngaihtuahnaah chuan - Gas hi a dik lo chung chung pawha kan lak loh chuan eirelna tur kan nei lo mai ang a, mi pawhin an sawibuai loh chuan a sawibuaitu bika tan chu a tha lo - tih a ni fur ang. Ṭhenawma alu leh dailuah, cheng 10 leh cheng 5 a intlawm hleih pawh khaikhin a, a tlawm zawk pan nal nal thin khan cheng 100 hi buaipui nachang kan hre lo. Kan ngaihtuahna a dawihzep a, pawnlang taka harsatna pumpelh kan tum a ni.

Sapram chu ni se hetiangin an ti lovang (!!!!). Keini chu kan Legal Metrology te hian an mawhphurhah pawh an ngai peih tawh lo hial ang. An sawi tur chu a hriat sa reng, ‘Sorkar hnathawk kan ni a, kan indaih lova, motor kan nei lova, force kan ni lova, kan han man bawk thin a kan man seng lova... chuti khati...’ Kan sorkar pawhin a mawhah pawh a ngai duh lovang. A changtu Minister pawh hian hetia kawngpui kama mipui ta tur Gas an ruk chur chur theih hian zahna pawh a nei lovang a. ‘Ka hna ka zo lo a ni e,’ tih lam ai chuan chhuanlam tur a hre teuh ngei ang a. Dawhkan hnuaia inrawlruk zeuh pawh ni lo, thiam thil ropui tak hmanga a titu hriat hleih theih lohva engemawtia dan tanchhana inhumhimna ngaihtuah saa tih pawh ni lo, zung leh zam thuk tak pawh nei lo he Gas tihchingpen hna hi motor kawngpuiah an kalpui mup mup chungin kan sorkar chuan tihngaihna a hre chuang lova. Kan ram hruaitute hmel han en a, an rilru sukthlek han chhuidawn hi chuan a hre lo zel bawk ang. A enkawltu Minister leh Chief Minister hian rorelna dik chu luipui anga a luang lai hmuh an tum tak tak lova, diknaa rorelna chu an ngaihtuah tak tak lo niin a lang. Hei aia mipui rawkna langsar hi a awm leh thei tawh chuang dawn em ni?

A lehlam zawnga ngaihtuah chuan hetianga mipui rawktute hi man chhuah an harsa lo hle a. A hremna lai tê chauh hi kan buaina lai niin a lang. Sorkar leh rorelna (court) kalphungah chuan finfiahna sawi nghin zawh loh a awm kher loh chuan India ramah tumah hrem theih tak tak an ni lova. Hetianga Gas tihchingpen te lek phei chu hremna na tak nena kalpui chi pawh a ni leh lovang. Dan ang thlepa han kalpui dawn chuan rorel (court) hun ruat a lo ngai a, thuhretu awm a lo ngai leh a. Rorelna hmunah chuan Gas tichingpentu chu lo lang lo tawp mahse koh nawn leh tur a ni. Ukil te, roreltu te, kohna lehkha te, chumi kara ni leh thla tam liam hnuah leh thubuai kal lai mek chhunga a lo tih nawn leh tawhna te leh thildang zawng zawng chinfel hnuah thiamloh chang ta hlauh se cheng sanghnih emaw, sangthum emaw chawitir mai a ni ang a. A pek theih loh chuan chawlhkar khat emaw (a aia rei pawh a ni mahna) lungin tan tih angreng vel a ni maithei. Zahawmna vawng tawh lo, pawisak nei hauh lova hawn loh tura char bur chhin kar chhia a inthlahrunna nei hauh lova kawngpui kama dan phal loh ti ngat ngat, chawplehchilha a tuartu awm ngei ngei tur hriat chian sa pawi khawih duhtute hremna atan chuan kan dan hman mek leh a sehsam hi a nep lua. Chhungkaw zathum chuang Gas hman tur a ruk avanga mi hrang hrangin darkar tam tak hman theih tur Gas an neih tak loh avanga mipui pawisa cheng sing engemawti luang ral te chu rorelna hmunah chuan rel tel lovin, ‘Bungraw pawimawh khawih chingpen man,’ ti angreng velin dan buah chuan a chuang tawh mahna. Chutiang hlau lo, chutiang pawisa lo tan chuan sorkar leh dan rorelna chu hlauh tur reng reng a awm lo.

Assam Rifles sipai pariatin, ‘Ka pu hnenah hian rangkachak ka pe,’ an ti vek a. A dawngtu ni a an sawi chuan, ‘Ka dawng lo reng reng,’ a ti kawh ta tlat a. Thudang engmah a sawi duh lova chu chauh chu a sawi peih chhung chuan India danah tih leh ngaihna vak a awm ta lo. Chu khawvelah chuan kan cheng a, tihdan tluangtlam chuan kan Gas min ruksaktute leh an thurualpui te hi kan tisim awzawng lovang. A titu apiang hi ti leh tawh hauh lo turin Court-in hrem se chu kan dang thei ang. Mahse chuti a nih si loh chuan kan dang thei lovang. Kan tana tihtur awm chu a hremna tih thiam ve hi ni maiin a lang.

Zahna awm taka mi a zah tawh lohva, chhun khaw eng leh Pathian leh a mihring puite a zahder duh tawh bawk si lova, hlawkna a hmuh bawk si chuan mi thenkhat chuan tih duh loh an nei tlem hle. Kan Gas min ruksaktute hi Driver te, handyman te, kawng kama hnamdang pasal neitu Mizo hmeichhia te, Mizorama awm chhung atana Mizo hmeichhe pawlawh deuh nupui pawma han pawm mai hreh lo vai te, chenna pangngai veng a cheng ve lem lova motor kawngpui kama awmhmun pawngpaw khuar ta mai te an ni a. Kan dan zahawm tak chuan mihring zahawmna humhim a tum a, mahse zahawmna nei lo mi tam tak tan chuan kan dan hi naupang inkhualtelemna ang chauh a nih chang a awm.

Gas tihchingpen hi kan duh lo theuhvin a rinawm a. Mahse kan innghahna ber kan dan kengkawhtute lam hi he thil sual chungchangah hian Mizoramah chuan an hlawhchham hle tih a lang reng a. Mipui leh mi tlawmngai lam aṭanga dan ni lem lova tihdan dang, hetiang sualna tireh tura kan chher chhuah thiam leh thiam lohvah kan innghah mai a ngaiin a lang.

Heti khawpa mipui min rawktute hi chu an simna tur engemaw, chunglam pawi sawi lo tawk deuh kan ngaihtuah chawp ve ngawt loh chuan kan dan awmsa hi chuan a daih meuh lo niin a lang.