ZU ZAWRH A HLAWK ṬAN HLAWK ZEL MAW!

Mizoram chuan zu zawrh phalna dan a’n siam a, zu dawr kan hmuh tak tak hmain zu rui leh zu nam an man thu an han tarlang a. A hlawk hlein ka hre mai.

Zu khap tlat si a, a rui hmuh tur awm reng chung si a, a rui te hrem thu awm mumal bawk si lo dinhmun kha a hrehawm ka ti em em a. Zu zawrhna dan kan han nei dek dek a, a zawrh pawh kan zawrh tak tak hma, a dan hman ṭan tur thu kan sawi chauh tihah zu rui leh zu nam te an man thu kan han hria hi chu a lawmawm ngawt mai.

Dan khauh pui mai, hman ngam mang loh khawpa khauh (kum 10 lung-in tan theihna - mahse tumah tantir tak tak awm si lo; sorkar hnathawk pawh bantir theih hialna - mahse tumah tak tak bantir awm si lo) MLTP Act kha khamawm ka ti a. Zu rem tak tak hauh bawk si lova khap burna dan kalpuitu State nih kha hrehawm ka ti riauva.

Tunah chuan zurui te chu dan ang takin kan man ang a, vantlang zun-in thianfai tur te, damdawiin phiat tur te, kawtthler tifai tur te kan nei mai dawn ta tihna a ni a. A tihzia hle dawn a ni. Kum 10 lung-in tantirna tur dan lianpui kawl a, hman ṭangkai loh ai chuan khawlai phiahna dan hman ṭangkai chu a awl zawk turah ka ngai. Chu chauh ni lovin mihring kan insiamṭha zawkin ka ring bawk.

Hetia zu zawrhna dan avanga mipuite tana hlawkna tur a lo lan nghal takah chuan kei misual rilruah chuan sorkarin thu a tihtluk rual ruala zu zawrh phal lohna veng te kha chuan zu rui hrem hlawkna hi tem ve lo se tih te ka duh a. Keia ngaih chuan ‘Kan vengah zu zawrh kan phal lo, chuti khati...’ titute kha an tunlai ṭawng taka mi ‘over’ tak tak te kam chhuak niin ka hria a. Khati khawpa he dan dodaltute hi chu he dan hian tibuai lovin inhnamhnawihtir lo law law se, zu chhiah te pawh engemawchen chu han chantir ve lohdan te hi awm se ka ti angreng. Patling ṭhankin ve zet si, khati taka Pharisai hmela an lang peih kha ka ngaihsan zawng a ni lem lova. Zu kha an do na lutuk deuhvin ka hria.

Ngun taka ngaihtuah chuan zu kan duh loh chhan lian ber, kan ngaihtuahna zaa 80 hruaitu chu a ruih lai tak hi a ni a. A ruih thu-hlaah pawh vantlang hmuna buaina siam te, midang tana ninawm te pawh kan duh loh chhan langsar te zinga mi a ni. Zu in ṭhin tam tak hi chu zu an ruih veleh mu bo daih se heti takin zu ruih hi mi tam tak chuan an haw lovang. Pawnlam leh inchhunga buaina siam tur anga kan ngaihna te kha zu kan huat chhan lian tak a ni a. Zu zawrh duh lotu tam ber phei chuan zu zawrh rual ruala buai nuai nuai turah he Mizote hi min ngai hial a. ‘Vairamah pawh an buai nuai nuai lem love,’ tih pawhin an pawm duh reng reng lo. Kan buai nuai nuai nge buai nuai nuai lo chu kan lo thlir zel a ni ang chu.

Zu nam leh zurui kan police lamte’n an vai vel lai mek hian fimkhurna thu han chhak chhuak hmanhmawh ila, kan inhrethiam a ni ang chu. Kan police te hian zurui leh zu nam te hi endik chhunzawm zelin kalpui reng se a lawmawm ngawt ang. A changin zin kawngah te endik se, public transport services motor khalhtute hi check ngun lehzual se a duhawm lehzual. Sumo Driver tih angreng tam tak hi chu endik ngai ngawih ngawih an ni a, hremna pek an tul takmeuh niin ka hria. Mimal, mahni motor khalhtu te an lo rui deuh te hi chu engemawti zawng takin an la ngaihzam theih deuhva. Mahse, public transport vehicle khalhtute hi chu ngaihdam theihdan an awm lovin ka hria.

Hetia fimkhur tura inchah a tula ka hriat nachhan pakhat chu hmanni lawk khan Pollution Control Board nge, Transport Deptt. nge, engemaw ni hian motor tlan tlak leh tlak lo enfiah hna an bei a. Chawlhkar khat chhung emaw lek kha hun an hawng a, kan intlar tup tup a, motor thar pui pui te kha an enfiah vak vak a. Enfiah tur kha an enfiah seng ta lova. Hei an chawl leh ta daih a. Ruahmanna fel engmah awm lovin a pawng a puiin an han ti ngawt ni ngeiin a lang. Aizawl khawpuia motor sing chuang hi ni li ni nga chhunga enfiah sen awzawng a ni lova, hunin a daih lova, a enfiahna hmun leh hmanrua pawh an nei lo. Chutah motor enfiah ngai hi a indawt deuh reuhva awm chi a ni tih ngaihtuah hauh lovin a vaiin an han ti ringawt a. ZRM, ZRG, ZRA, MZ.... B chin te ti ta lo chuan nikum kum tawp dawna lei, number nei thar hlim hlawt, H te, J te, K te kha Pollution Test an han tihtir vel a. Mahse chuti khawpa la ngawrh si chuan tun thlengin hei an la chhunzawm leh ta hauh lova. An ngawi leh veng veng lawi si. Hetiang lek hian kan Zu Nam Test-na hi kan chelek vak vak ang a, kan ralbansan leh daih ang tih ka hlau a ni.

Kan Police te hian heng Test Kit (Breathalyzer an tia maw ni) te hi zanah Vanapa Hall kiang velah te, Bhaga phei velah te, leh hmun hrang hrangah chelek ṭhin ta sela. Ngawrh takin, englai pawhin kalpui ngat ngat sela. Kan zu zawrh hma aia hlauhawm fein vantlang hmuna zu ruih hi siam ngei teh se. Vantlang inkhawm leh puipunna hmuna, ‘Khauh takin kan kalpui dawn.... chuti khati....’ tih dum dum ai chuan he dan hmanga tling lo apiang chu tu fa pawh ni se, tu chhung te pawh ni se dan angin hrem zel ila, kan ram chu pen khatin hma lamah a kal ang.

Hetia vantlang tana hna ṭangkai thawh tur te hi sorkar hian lo ngaihtuah lawk sela, khawlai leh dawr bang vela chinai kai liai luai te hi rawng han hnawih faitir vek mai sela a lawmawm ang a, ken kawh zawh loh MLTP Act aia he dan thar chungnunzia hi mipuiin kan hmu fiah lehzual ang. Hemi tur hian sorkar pawh hian ngaihtuahna seng sela, rawng leh brush te lei sela, hmunphiah leh bawlhhlawh dahna tur te pawh lo ngaihtuah lawk teh se.

Zu khap emaw, zawrh emaw hi a that leh that loh kan sawi nuai nuai a. Mi tam takin zu zuar State nih hi Krista bianga belmang tahna ang maiah an ngai a. Ṭhenkhat lahin zu in mite tana hmuh tur awm lo chuang hauh si lova khap hming put ve kha Krista bianga belmang tahna angah kan ngai thung a. Lang chhuak leh lo thei lo tih hriat reng, sawn pai zep ruk ang tlat niin kan hre bawk. Eng pawh ni se zu zawrh loh khan ṭhatna chu a nei ang a, zu zawrh pawh hi a ṭangkai thei ang bera hman a duhawm ngawt mai.