KEI ZAWNG KA ZAM DEUH A NI

Kum 2015 a lo her chhuak a, kum dang ang bawkin Financial Year an tih hi a lo thleng leh ngei mai dawn a. Engtin tak nge maw kan awm dawn tih hi ka ngaihtuah a. Tunhma kha chuan sorkar khan, ‘Financial Year tawp nghak lovin tih theih ang ang chu tihfel vek tur,’ a ti a. Mahse tunah chuan, ‘Hosanna a danglam ta,’ tih ang mai khan a lo ni zo ta.

Kan sorkar hlauh ber leh duh loh ber chu tun dinhmunah chuan Treasury atanga pawisa lak chhuah niin a lang ta tlat a. A hnathawktute pawisa a kawl thatsak, GP Fund an tih te chu a kawl hawhtu chuan lak chhuah a phal ta tlat lova. Mahni ta ngawih ngawih pawh sorkar hnathawkho chuan khawngaih taka lak chhuah an dil ngawih ngawih pawhin a kawltu sorkar chuan, ‘A theih loh,’ a ti ta bur mai a. Thenkhat tan chuan an pawisa sorkar an lo kawltir ta kher kher chu a inchhirawm ta ngawih ngawih awm e.

Mahse sorkar kha a chang chuan an kawltir pawh a ni chiah lo, sorkar khan a kawl luihsak a nihna chen a awm. Hnathawktuho hlawh lak tur (hlawh sanna avanga an pawisa hmuh belh tur) kha sorkar chuan an kut thlen hmain sorkar sum bawmah a chhunsak hmiah hmiah a. Sorkar hnathawkte khan sawi theih pawh an nei lo. A buaithlak ta ber erawhchu mimal sum, sorkarin dan ang taka a kawlsak ni a lang kha a neituin a duh hunah pawh a la chhuak hlei thei ta tlat lo hi a ni. ‘Kan damlo miau a khawngaih takin min lo pe hram teh u, hei daktor-in inzai tura min chawhna lehkha pawh kan kawl e,’ ti ngawih ngawih pawhin hlawhchhamin kan hotute an dawr a. ‘Kan fapain zirna chumi khami a hmu hlauh mai a, keini fapa vein hetiang a zir thei dawn a nih chuan kan neih ang ang senga zirtir kan duh a, kan pawisa kha min han pe teh u,’ titute pawh sorkar chuan a ngaihsak thei tawh lo.

Hetihlai mek hian nimin lawk lawkah chuan kan ram hruaitu lu te chuan, ‘NLUP-ah buaina a awm lo. Pawisa chu kan sem mai ang,’ an ti khawk rum rum a. An sem mai zel bawk a. Chutihlai vek chuan sorkar hnathawk pawisa pawh ni lo, bungrua kan leina lama mi pawisa kan bat te, motor chhia kan siamtirna lama kan leibate chu chhoh thlir vuah vuah thamin a vaibelchhe telin a intiang er ur a. Chungte chu nikum Financial Year dawna kan chinfel zawh tawh loh te a ni a. Heti em em hian Mizoram sorkar pawisa dinhmun hi a la manganthlak ngai lovin ka hria.

Chu chauh ni lo chuan Central sorkar atanga kan scheme lak, Scheme tam taka pawisa chu sorkarin a pawng a puiin a tihpuitlinna tur a tangka faiin a hreng bet ringawt a. Central lamah chuan chung pawisa te chu hman zawh vek tawh anga ‘report’ (Utilisation Certificate) thawn tawh a ni a. Tunhma chuan hetiang hi thla thum chhung te, kum chanve chhung tea chinfel a ni thin a. ‘Pawisa kalhmang a ni a, a tul ve alawm,’ a tih theihna a awm a. Mahse tunah chuan a pawisa hi a hring a hranin a awm ta lovin a riral ta vek niin a lang a, kum hnih lai kalta ami te, kum khat liam ta daih ami te kha a ni nual bawk.

Kan leiba zawng zawng hi tui botol tê ang chi hi chuan rul dawn ila Mizorama alkatra phah chin kawngpui zawng zawngah hian tui botol hung ta vek ila, alkatra lan tawh meuh lohna kawng, hmana an siam tawh, a alkatra hmuh tur pawh awm tawh lohnaah te pawh hung ta zel mah ila, tui botol chuan a rul zo lovang. Mahse kan inrenchem ruahmanna chu tui botol lian aia tui botol te deuh chhawp tih vel a ni si. Kei mi rilru chak lo tak mai hi chu ka thla zawng a phang deuh a ni.

Heng kan thiltih leh kan awmdan zawng zawng hi keimahni siam, keimahni cho chhuah vek a ni a. Tlin loh dan zawng tak maiin sum leh pai kan khawhral a, nei lo chung chungin kan lei loh tur kan lei a. Awm lo chung chungin pek loh tur kan pe a. OP Singh-a te, SP Singh-a te kan inlulintir ngat ngat a. Anni laka kan senso khan kan leiba hi a rul zo awzawng lova, mahse khatiang kan inlulintir reng duh tawh kha chuan kan rilru chu a hriat mai a. Vantlang mimawl keini ang hmuh phak piah lamah hian khatianga langsar taka sorkar hnathawk pawh kan awmtir ngam tawh chuan thil tha lo pui pui leh mipui sumin a tawrh tur hi a awm ngei ngei ang tih a chiang reng mai.

Sorkar hnathawk dinhmun chhep remtu tur, Pay Commi­ssion rintlak deuh kan rawih reng reng chu an rawtna kan pawm duh loh zel atang khan tun dinhmun hi kan pan ngat ngat a. Nula buan chak lo, mawl bawk siin a huitu tlangval hmel pawr phing pheng, ‘Min ko zel sia,’ tih vang ringawt a thimthamah te a zui zel ang maiin kan sum dinhmun chhiatna lam pan chuan kan kal zel a. A tawpah chuan hei hi kan lo thleng ta angah ka ngai a. Kan dinhmun hi a hmu pha tur leh sum enkawltu ber kan ram hruaitute chuan kan nihdan dik anga min hruai lovin mi pamham leh mahni chan thatna tur chauh ngaihtuahtu te duhdan thlirin an tikhawlo angah kei chuan ka ngai. Hlawh sang duh sorkar hnathawk an hnial thiam lova, an hnial ngam lova, thawh ve duh apiang thawhtir zel tumin sorkar hnathawk tam lutuk an chhawk ngam lova. Roreltuin a rel tur dik a rel ngam loh chuan a rel fel loh buaina chuan a nangching ngei ngei thin. Pawi ber mai chu a rel fel lotu chauhin tuar lovin mipui nawlpuiin kan tuar ta hi a ni.

Hei chauh hi a la ni lova, kan hotute hi Corporation tlachhe tam tak hotute khawsazia ang maiin anmahni an invulh a. Sorkar hnathawkin kum sawm chhunga a pawisa khawl, a GP Fund pawh a duh huna lak chhuah kan remtih loh laiin kan hotute chuan, ‘Pawisa chu a awm a, motor chu kan lei dawn khawp,’ an ti hmiah a. Motor an insalem dar dar mai a ni. Company emaw, Corporation emaw, eng Society emaw pawh tlakchhiat chanchin te kan chhiar chuan an hotute invulh leh nuam leng vang a ni fo mai. Tunah pawh anmahni’n a thlawna an insem dar dar lai hian sorkar Officer-ho hian inrenchem takin motor hi an lei lovang em ni? Tu rilru nge an hneh tak tak ang?

Financial Year lo thlen apianga tu te emaw hausa thar thut hi kum tam tak kan lo thlir tawh a. Kuminah phei chuan pawisa hi awmze neiin kan inla chhuak dawn hauh si lova, lak chhuah tur a awm lovang nge, a aia nasain Financial Year Fever hi kan tuar ang?

Kei zawng kan awmdan hi ka mangang deuh zawng a ni e.