Guest writer
PL Liandinga
THING PHUN HUN A LIAM LEH TA
Khatla Veng lam aṭanga New Secretariat Complex i pan chuan MPSC Office pelh chiah a sorkar Garage dawt chiah a zun-In awmna phei hi 2005 vel aṭanga Social Welfare Department-in a enkawl a ni tih lantir nan sign-board pawh langsar lutuk lovin a la intar a. Helai enkawlnaah hian a bul aṭanga nikum thleng khan a kul a taiah ka tang ve a. Rokhawliana te leh Tialtea te nen hmutau leh phairuang hmun kha kan sam a. Thing chu kan phun ve bawk tak nain a awmsa kan zuah kha a lo thanglian ta viau hlawm a, tunah phei chuan sam pawh a ngai ta meuh lo.
Mizoram a ngaw siam tura thil pawimawh ber pakhat chu tikang lova ram enkawl niin ka hria. A sam nawm hun leh a samin awmzia a neih hun kan tih, favang chho leh thlasikah hian sam duh miah lo ila, furah emaw, favang tantir lamah emaw hlir sam ila, kan samna hnuhma hi kang lo sela, kan sam loh lai hi kang lo bawk sela, kan zuah ang chhun chhun chuan than zel mai lo chu Mizoram leilungah chuan tihtur dang a nei lo. Chuti si engatinge thing maktaduai kan phun tawh hnu pawha heti hi kan la nih?
Kelsih leh Melriat inrina kâwn thlen hma, Kelsih khaw hnuai kawngpui kam den den saw kan Department chan a ni leh a. Uluk ve angreng fein ka vil a. Mahse a beidawnthlak angreng khawp mai. Kan thing phunna kha tu ram zawn emaw a lo ni a ni tehchek ang chu an duhna lai laiah an rawn rek a, thlam te an sak hnan a, a then huanpalin an hung hnan a. Remruatna fel engmah awm lovin kan lo phun ni ngei tur a ni. Hetiang deuh hian kawngpui dung hmun tam takah tu pain emaw lo a vah hnan a, a duhdan danin a hal ringawt a. Kawngpui kama thingphun kang hlum ka hmu hnem hman ve ngawt mai. Ka mitthlaa la cham reng pakhat chu Khawzawl leh Champhai inkar, Khawzawl lam hnaiha far thing uipum rual lek lek tawh, duhawm zet mai pa pakhatin a hal hlum ngawt kha a ni. Chutiang chu hmun hran hranah ka hmu. Kan kawngpui hian Reserved a nei lo nge, kan hai chhuak lo nge, kan sawi kan sawi a lehkha te kan chhuah a, Mizo mipui hian kan sorkar hi kan tham lo ve hrim hrim nge zeng nge ka hre lo. Khawilaiah emaw hian inhriatthiam lohna lian tak engemaw a awm ni ngeiin a lang.
Thahnemngai takin sorkarin thing phun turin mipui a fuih a, sorkar Department pawh a sanhmawh bawk a. Thahnem kan ngaih ang hu aiin kan tha a chak lo deuhva, hmanlai ai chuan hma erawh sawn tak kan ni tawh. Mizoram kawng dung hrang hrangah hian motor-in han tlan ila thing phun sa mawi tak tak leh duhawm tak tak a awm tawh a, thangthar hian thing leh mau an hlutsak ve ta khawp mai. Tu te emaw fiamthu angrengin mimal nun han en chuan sikul tha chhuak leh sikul chhe chhuak an inang lo deuh niin a hmuh theih.
Kan han hnatlang a, thenkhat hi chu thawk lo se kan hlawkpui zawk maithei ti hial ila kan tawng sual ang em? Sam thluk tur zawng ringawt mai, hnim diptu leh bal ngaihtuah hlek lova nakin lawka awlsam taka kih thluk leh mai theih tur pawh sam ringawt mai kan awm a. A vaia kan kih thluk vek ringawt chuan engemaw chu a lo chawrin a lo thang ngei ngei dawn tih ngaihtuah a tha hle. Chutiang ngaihtuah hauh lova ban phak apiang sam thlu vek a, a ven uar avanga thawk tha inti tak mai kan tam chhung chuan tiat leh tiatin hnim nen kan intlansiak reng a, kan hneh lo deuh lam zel zawng a nih hi.
Kan sorkar hian thingphun hun a ruat hian May thla chawlhkar hnuhnung ber hi tin zawn ta zawk sela, chuta inpeih fel hman lo te chuan June thla chhung hun an la nei thei ang a, kan thingphun hrim hrim hi a nung a tam zawkin ka ring a. Kawngpui dunga phunna tur hi sorkar ram ngei ni thei se a duhawm hle. Mimalin kawngpui (khua leh khaw inkar bik) an hnaih theih chin hi bituk fel a tha hle a. Bituk fel sa a awm a nih pawhin rorelna tiang lek khawng deuh a tha khawp mai. Ngaw siam turin hnim thih duh hunlai ’ber thla hi tinzawn lovin hnim than chak duh hun lai leh a sam a hrehawm hunlai, fur lai ngei hi tinzawn ila.
Thing phun tam zawng hi ngaihven vak lo ila, thing phun sa enkawl zat hi inzawh ching ta zawk ila. Mizoramah chuan awmze nei deuh hleka han enkawl chuan thing hi kum nga kum rukah chuan buaipui ngai lovin amah leh amah a intungnung ve tawh mai a. Phun nghek a, a kum leha hai chhuah leh tawp ang chi emaw, kangmei nen a innan vaih emaw chuan rin aiin thawh chhuah chhiar tur a tlem ṭhin.
Thing phun erawh i uar zel ang u.