Guest writer
PL Liandinga
CHAPCHAR KUT
Kan Mizo Kutpui pathum zinga pakhat, Chapchar Kut hi ropui takin kan lawm a. Kan hunpui pawimawh tak pakhat a lo ni ta. Chutih lai chuan kan kut dang pahnih, Mim Kut leh Pawl Kut chu sorkarin a hlamchhiah hle mai a. Mi ṭhahnemngaite’n an hman dawn pawhin sorkar inrawlh buai ngai miah lova an tih dawn pawhin cheng nuai hnih khat lek lek han pek pawh a harsa a ti ngar ngar hle mai a. Kan sorkar hian awmze ril tak a nei lem lo tih chu a lang chiang ve khawp mai. Kan hnam nun ‘culture’ pawimawh tak pakhat a nih tehlul vei nen sorkar chuan theih ang angin beng a chhut ngawn khum ni hialin a lang. Sorkar awmze nei leh ngaihtuahna hmang ve, a nghing lian lam lam bawh ve zel ringawt lo kan neih hun hunah kan Kut pawimawh pahnih te hian ngaihsak an la hlawh ve turah ngai ila.
Chapchar Kut erawh ropui takin Aizawlah kan hmang a, District Headquarters hrang hrangah pawh kan hmang ve a. Aizawla kan Chapchar Kut te chu chhuan tlak viau angin a’n lang dawn ṭhin a. Mahse rilru lamin phak ta lo napui chu kan insuih zuih tial tial dawnin a lang thei. A bul berah chuan kan Kut ropui tak a nihna lam aiin hlimhlawpa kan kalpui theih dan tur kan ngaihtuahnaah a lian ber a. Chu vang chuan tu pa tuparawng chher thiam emaw ang maiin kan han ti kan han ti a, ‘Tunlai Concert’ ang deuhvah kan chhuah titih zel ta mai a. A lungchhiatthlak angreng ngawt mai.
Kan hnam tihdan leh nihphung a nihna avanga a hlutna (intrinsic value) lam ai chuan kan ṭhalaite leh keimahni pawhin nuam kan tihdan tawk ang vela kan phurpui theih tur lamah kan tlan a. Ramdang mi ni ta ila hnam kut ropui tak anga ngaihah tunlai sap zaidan anga zai eu eu te chu a ropuina tur ka hmu thiam ve mang hauh lo.
Chu chauh a ni lova, Kristianna hmaithinghawng phena bihruk a, tih-Kristian viau te kan la tum leh ta nghal a. A hmangtuho hi Kristian hlir kan nih chuan kan awmdan chu a Kristian mai tur a ni a. Kan pi leh pu dana chai leh lamnaah zufang an lo sem a nih pawhin sem mai sela. Chu chuan kan Kristianna chu a chawk chhe kher tur a ni lova, chu chu chhiat phah nana hmang tur ni awm fahranin kan sawi bawrhbang tur a ni hek lo. Hnam zia kan lantirna kawnga a chawhmeh chi khat, a hminga kan tih ve mai anga ngaih theih ve awm tak a ni.
Chuti chung si chuan vantlang hmuha mawi lovin zu te vantlang hmunah a ṭhenin an in a, naupang ṭhenkhat, zu in rual lo tak takin an in a, kan khap lem lovin kan thunun lem lo ni awm tak a ni a. Chu chauh ni lovin vantlang hmuha nula leh tlangval inkuah te leh infawh te a awm em maw ni lawi ni. Ka hmuhdan chuan Stage lamah a puipa te’n tih-Kristian nan Pathian hming te an lam chel chul a. Mahse Chapchar Kut denchhena thil fel lo thleng tam tak chu kan thlir liam leh mai mai lawi si niin a lang a. A pawi angreng ngawtin ka hria.
Chapchar Kut chu a dal lo thei ang berin kan hmang ang a, a tawpa chai leh lam te pawh kan telh ve bawk ang a. Cheraw kan leh Mizo lam chi hrang hrang te pawh kan entir ang a. Mahse zaithiam tu tu emaw te sawm a, Chapchar Kut nena inpersan lutuk hla, Biak-Ina sak awm tak tak te rawn sak vak vak te chu a ṭulna reng reng ka hre lo. Vantlang hmuha mawi lo khawpa zu zalenpui leh puipunna hmuna ruih te chu khauh takin kan khap ang a, a ṭul chuan ṭhalai za tel pawh kan lock-up mai tur a ni. Kan hnam thil hlu tak, pawngpaw phingchil bawrh bawrh emaw, a tidal zawnga ramthim veina hla ni awm tak tak nena chawhpawlh vak vak chu a dik lovang. Chutiang hla chu KṬP khawmpuiah te, Hmeichhe Khawmpuiah te, Synod rorelna lamah te, Crusade-na hmunah te sa rawh se. Chu lo pawh chutiang hla sakna tur hmun dang chu Mizote hian kan ngah lutuk tlat a, Chapchar Kutah te, Mim Kutah te, Pawl Kutah te chuan rawn sa suh se.
Chapchar Kutah chai entirtute leh chheihlam entirtuten zu an inhlan chhawng tih vanga ual-au taka zu in emaw, ruih emaw chu kan khap tur a niin ka ring. Mipui kan tam avang ringawta a rui phur phur kan tha en mai mai hi sim a hun a, buaina leh rokhawlhna siamtu an ni ṭhin. Chutiang bawkin kawng engkim maia intih-sakhua emaw, intih-Kristian emaw tum a, Kohhran leh Pathian
ṭawng chhan chhen hi a ninawm khawp mai. Kan chetdan leh kan thiltih te hi Kristian se, Kohhran tana lem nuam ni sela a tha a. Chuti lova ṭul lo lova Kristianna nena hmehbel tum hram hram hi a sawi tur hriat lohthlak ka ti a. A ngaihsanawm lo ngawtin ka hria.
Kan hnam tihdan te hi ‘simplify’ vak vak theih vek a ni lovang a. A ṭhen erawhchu tunhma ang diak diaka kalpui pawh a remchang chuang lovang a. Mahse kan Kut pawimawh na na na chu Mizo thei ang leh a tak ang deuh tura kan hman a pawimawh. Chutiang hmuna kal peih lo chu kal lo mai sela, a peih leh a tui mi te kal mai ni se a ṭha mai zawkin a lang. Kal duh lo leh a awmze hriat tum lo hip khawm tuma kan hnam nun pawimawh tak tak pawlh dal zawk zel chu a fuh lovin ka ring.