KAN MAMAWH

Sorkar hna ka thawh lai (kum khat kalta vel lek thleng khan) kan mamawh leh kan tlakchham ni a kan hnathawhna hmuna kan ngaih kha a inang lo thei angreng viau mai a. Ka thawhpuite khan pawisa tam tawk loh vanga hnathawh that theih loh anga an hriat ngheh tlat laiin kan mamawh kha pawisa ni ringawt lovin ka hre tlat pek a. Pawisa kha a tam lam ni lovin a neih hun dikah nei ila tlem deuh mahse kan fel zawk ka ring a. Chu chauh ni lovin pawisa kan neih loh chhung khan pawisa kan hmuh huna kan tihtur lo tih lawk theih kha awmin ka hria a. Chu ngawt pawh a la ni lo, kan neih ang chhun chhun kha dik takin hmang ila neih tam ngawt ai chuan tha zawkin ka la hre ta cheuva. Chu chauh ni lovin kan thawh that loh nachhan tam ber kha pawisa awm loh vang ni mai lovin tihtur dik hriat loh te, hriat chhun tih peih loh te leh thawh tlem kha hahdamna emaw tihna rilru awm tlat te kha ni zawkin ka hria a. Pawisa pawh awm tehreng se tih ngawt theih loh thil kha pawisa awm loh vanga puh hi mihringin kan chin fo thin niin ka hria. Mamawh ni a kan hriat hi a lo inang lo thei khawp mai.

Mi tam tak hi bia la, ‘Pawisa chu nei ve ila mifing kan ni ve mai,’ ‘Pawisa chu nei ve ila kan ti ve thei ang chu,’ ‘Pawisa chu nei ila chutiang tih chu ka chak,’ ‘Pawisa neih ve tlat loh chuan a tih theih loh alawm,’ an tih ri i hria ang. Mahse pawisa nei ni a an hriat tam tak hi a tir atanga pawisa nei ta mai an ni em tih an ngaihtuah lo a ni. Pawisa nei sa teuh hi mi an tlem khawp a. Vawiina pawisa nei anga an hmuh leh sumdawng lian te hi pawisa tam tak chhar ta thut emaw, nu leh pa hnutchhiah sa ring emaw an ni chiah lo. Zawitea an thawh chhuah ve a ni. Kan mamawh chu pawisa ngawt a ni lo. Pawisa chungchangah hian kan mamawh kan hre thelh fo.

Mizoram sorkar hnathawk zingah a zin nasa ve pawl tak ka ni ang a. Kawng chhiain mihring a nem beh theihzia leh mipui an khawngaihthlakzia ka ngaihtuah fo thin. Kan kawng siamna chungchangah hian mipuiin kan ngaihtuah loh thenkhat a awmin ka hre thin a. Kan kawng siamthat nana kan mamawh pawimawh tak chu lung lakna tha (stone quarry) a ni. Mizoram hmun tin tih theihah kan kawng siam a khaihlak nachhan te, a muan nachhan te, an zawh theih loh nachhan te chu lung lak tur awm fumfe loh vang a ni. Kawng siamtu tan lung ngaihtuah bawk, hnathawktu ngaihtuah bawk, pawisa ngaihtuah bawk, khawl ngaihtuah bawk chunga hnathawh chu a buangbarthlak riauva. A endiktu leh a viltu tan pawh, ‘Lung hi kan hmu thei lova....’ an tih tawh chuan lu a hai duh hle ang.

Tun dinhmunah chuan mipui ngaihdan ang lo taka kan mamawh lo ni reng ta mai pakhat chu ‘contractor’ an ni. Mizo zingah kawng chhuat phah hna, cheng nuai 500 man chunglam chhang thei chu rin ai takin an lo tlem. Vai Company lo chu kan ‘contract’ hna lian chhang thei an awm lohna a tam em em a. Hna lian tham thawk tur chuan danin a phut chin a lo awm hranpa a : hna chuti zat lo thawk tawh, khawl chuti zat nei tih te a lo ni a. Mizo zingah thawk thei kan lo tlem hle mai. Dan anga tih loh chuan a saisa dawn si, dan anga han tih chuan duh lo chung chunga Vai Company bawk rawih leh an ngai a. Company pahnih pathumin an han chhang a, a chhang hniam zawk leh dan anga thil tifel awmchhun zing atanga thlan an lo ngai a. Mahse chung mite pawh chu rin ang an lo ni lo fova. A chang phei chuan ring leh ring lo tur pawhin a chhangtu zinga lak loh theih loh awmchhun te an ni fo. Duh anga an thawh loh hunah a laklawh a han titawp a, midang han la leh ngawt tur chuan kum te a vei hranpa leh a lo ngai a. Chu chauh ni lovin a hma pawha midang hmuh loh vanga thlan titih tawh te an lo ni a, a enkawltu lam tan chuan luhaithlak tak tur a ni.

Sorkar inthlak apiangin hausak thut tum Party Worker, Party Office lama tlangtla tak, mahse pawisa leh hmanraw lama ngelnghet lem lo, hna hlawk tak thawh thut a, hausakpui tum an awm ziah a. Hna lian tham tak tak lem lo, nuai sawmhnih khat han senso liam luam a nuai sawmnga bawr hlep tum an vir hut hut a. Mahse mel nga a thui kawng han siam thei tur leh hmanraw nei chu kan lo vang pharh mai. A hmu chhun thenkhat lahin a hralh leh chhawn lam an tuipui fo. A leitu lah hausak thut tum, contract hna thawh zel pawh tum chuang lo, hmanrua (chawhpawlhna khawl, lei laihna khawl etc) engmah nei si lo te an lo nih avangin khaw kar kawng siam tura tihfel tawh, thawh chhunzawm mumal loh tam tak hi chutianga ‘contractor’ ni chiah lo, ‘contract’ hna hmu ve si kuta awmte sulhnu chu a ni.

Pawisa awmsa hmanga hnathawktu rin tlak, Cement Mistiri atanga kawng chhuat phah zar zar thei Contractor Mizo te mamawh tak pakhat a ni.