KAN THAWNTHU

Kan sorkar kal dan tur leh kal mek danah thil sawi ṭul tam tak a awm thei ang a. Thil tam tak zingah bangla chei thu te, Minister-in bangla luah lo va anmahni chenna pangngai an luah a an in an cheina chungchang te leh motor lei thu te kan sawi a. Heng hi kan phak tawk a la ni rih kan ti thei ang a. Tun sorkar bikah phei chuan beiseina kan neih san vang leh an tihtur atana duhdan kan neih san vang a tih theih bawk ang. Kan Mizoram tana politics thila hlawkna neih tum ve lem lo, Minister te pawh lal viau tura ngai ve lem lo mi ṭhahnemngai, neutral mi ram tak tan chuan kan awmdan hi hriatthiam a harsat deuh chang a awm. Chhungkaw mal khawsak angin lo teh chhuak dawn ta ila kan ek-in te, kan feh kawng phihrit lutuk te, kan fapa dawr bang pawp bel phui ngai te leh kan tupa zirlaibu leh uniform lei ngai te a awm mek laia chhungkhat pa berin kohhran upa a nih avanga suit mawihnai deuh leh pheikhawk man tam deuh lei ṭul tlat a a hria ang deuh hi a ni. Kan buaina tam ber hi chu mamawh ngawih ngawih lam ni lo, inthuam mawina lam thil a ni.

Heng thu - bangla chei leh luah thu te, motor lei thar thu te hi hman aṭang khan kalsan tawh ila ka lo ti ve ngawih ngawih ṭhin a, mahse kalsan mai chu a lo har viau a nih hi. Bangla luah leh chei vel thuah hian kan sorkar hrawn tawh Party pahnih te hi chu ngawi thei hram hram se an tan a mawi zawk hle ang. Pahnih zingah pawh kan sorkar hrawn kal liam ta chiah zawk phei kha chu ngawi lehzual se an tan a ṭha hialin a rinawm. Tun ṭum ni lo, an sorkar hmasak khan CM bangla cheina kha ka hre sual a nih loh chuan cheng nuai zahnih leh sawmnga a ni a. An chhuahsan lai vela thil awmdan kha naupang zinga sawi tlak a ni lo. ZPM Party-in sorkarna an han siam a, bangla la luah ve ngai lovin bangla an han luah ve a, politics ruihchilhna tel lo, neutral mit aṭangin kan han thlir a, dimdawihna tel lem lovin duhthu kan han sam khum a, bangla lo luah tawh party ṭhenkhat tan lo phurpui ve chiam chiam hi thiltih awm loh tak a ni.

Speaker bangla cheina atana cheng nuai 20 chuang hman kha chu a tam ka la ti reng mai a. Mahse a luah dawn khan eng thil nge awm a, eng thil nge awm lo tih lam kan lo ngaihtuah miah lo va. An han sawi hmangin awm tura ngaih thil ṭhenkhat a awm lo nual a, awm ve angreng si, awm mumal si lo (tukverh puanzar tih angreng) te pawh a awm leh zel a ni awm e. Keia ngaihdan mawl takah chuan ram hruaitu, bangla luah pha, chawlhni a inkhawm ve fo ṭhin, kristian inti ve tan chuan kum nga chhung lal khawsak a kum nga chhung mipuite zara khawsak tawh hnua mahni pawisaa lei pawh ni lo bungrua leh hmanrua la khai chhuah te chu thil awm theiah ka lo ngai lova. Mahse term tawp ruala Mizoram House hralh ngam te pawh kan awm tlat a nih hi.

Central sorkar lamin an tihdan ang hi kan zawm a ngai tih a lang. Hetiang ti tur hi chuan tuna kan sorkar hi a remchang berin a lang. Central lamah chuan MP te hian quarters an luah hian a tirah thil awm chungchangah hming ziak thlapin an chhinchhiah a. An dah belh chin pawh an chhinchhiah vek a. Engmah a bo thiang lova. A bo leh kim lo apiang chu ihe lova rulh leh mai tur a ni. Thil ṭangkailo ni a lang, (keini tan chuan vai pathian lim te ang te) pawh paihbo a nih chuan a hlutna an ziah ang ang kha chawi tur a ni. Anni chuan chutiang chuan fel takin thil an lo ti dim diam tawh.

Chuvangin kan sorkar hian bangla leh sorkar quarters zawng zawngah bungraw chhinchhiahna, (inventory) fel tak siam a ngai a, a hmanhmawhthlak hle bawk. Chu mai a la ni lo, sorkar department hian an ram te, an bungraw neih te an chhinchhiah fel a ngai. Tunhma te khan sorkar officer, sorkar steel almirah kawl, computer hawn ta mai leh sorkar bungraw nei ta mai mai tam tak an awm. Thawnthu mak deuh deuh pawh hengah hian sawi tur a awm bawk.

Kan UT sorkar te kha chu sawi ta lem lo ila, dap chawp takmeuh meuhva sorkar kaldan zir chawp an ni. Mahse state kan nih hnu kum sawmthum hnuah pawh inventory kan nei fel lo leh bangla luah chungchanga kan la insawi fo hi chu kalphung mumal loh vang a ni a, kalphung thar kan mamawh a ni.

Sorkar thar a lo pian a, motor lei thar a ngai fo mai hi a ram pum tan a tlawmthlak ka lo ti thin. Hman aṭang tawhin department director te, secretary te leh minister te hian an ṭhuthmun an han luah hian motor thar han neih hi an duh niin ka lo hre ṭhin a. A pawi ka ti. State intodelh leh India ram state hausa pawl chu ni ila eng pawh a ni. Mahse a rethei pawl takin motor kan lawm lutuk leh ngaisang lutuk hi a buaithlak a. Mahse a lawmtu ni a lang te hi kan aia lian deuh hlir an niin a lang bawk si a, a buaithlak ngawt mai.

Office bungrua, bangla bungrua, sorkar motor, sorkar ram, sorkar building leh sorkar thil reng reng vawndan fel tak hi awm tur a nia, a lo awm mumal lo hi mak tak a ni. Tunhma chuan office bungrua te hi lei theih chi leh chi loh a awm a, sorkar khan phal loh chin a nei. Mahse thil chi hrang hrang hi a ni ta niai nuai mai niin a lang. Heng hi siamthat leh a, rem fel a ngai.

Heng thil ti tur hi chuan tun sorkar aia remchang hi tunhmain a la awm ngai lo. Kan sorkar liam ta te kha chuan motor an insem heuh heuh mai a nih kha.

Engtinnge power tam zawk kan thar chhuah ang. Kan welfare scheme hi mirethei tan a thlamuanpuiawm em. Olympic lo awm leh turah infiam mi engzahnge tel ve ang. Kan GDP hi kum thum hnuah engzah nge ni dawn. Kan thlai thar lakna tur hi budget-ah engzah percent nge ni ang. Kan education budget hi eng percent a tihpun nge ngai. Ngaihtuah tur pawimawh a tam lutuk. Chu tih laia bangla cheina te, motor leina te sawi a ngai ve tlat hi a va lungchhiatthlak zawk em!