DAN KENKAWH

Electric venga kan hotupa Pu Hmingthanga hian hman aṭang tawh khan, ‘Gentleman-in pawi an sawi,’ tih thu hi a sawi ṭhin a. Sual hnawhchepna kawnga mi pangngaiin kan tihtur kan tih loh avanga sual huangtau ta hi kan buaipui viau mai. Thil ṭha lo tih kan hriat reng pawh mi huat hlawh lo nih duh vang te, mi zaidam nih kan duh vang tein kan enliam fova. Ka mi ngaihsan Pu J.Lalsangzuala kha Gentleman niin ka hria a, a bula awm a nuamin a zahawm ka ti a, amah ka hmu ve pha kha vannei ka inti fo ṭhin a. Mahse Finance Minister a ni a, a duhdan ang lovin sorkarin pawisa a hmang a, a dik lo tih thu a sawi a, a thusawi an ngaih pawimawh loh pawhin ngawi rengin a tuar mai a. Amah kha Minister ni lovin sorkar hnathawk chu ni se a theihtawp a hotute hrilhfiah a tum a, a sawt ta lo a nih chuan a hriatthiam theih a. Mahse mipui aiawha thlan a nih avangin khatia ngawi renga a tuar tluan ta zak mai kha ka ui hnuhnawh khawp mai.

Dan hi a hlu em em a, mahse dan ai mah chuan mipui rilru puthmang hi a pawimawh zawk hial em maw ni tih tur a ni. Mipui rilru a dikna hmunah chuan dan te hi kenkawh a awlsam em em mai hian a lang a. Mipui rilru put hmang a dik loh nasat chuan dan kenkawh chu harsa tak a ni. America ramah chuan motor mantu hi police an ni a, a mantu chuan arsi a bel emaw bel lo emaw lam a ni lova, an man tawh chuan an man dan ang angin chawi a ngai mai a, sawi buai a theih ve loh. America President fa te pawh an dik lohnaah chuan an hrem hmak mai a ni.

Kan Mizoramah hian mi ṭhenkhat hi chuan engkim mai hi Party aṭang vekin an teh a, Party lehlam tih tawh phawt chu an sawisel ngar ngar mai ṭhin. Kuminah Aizawl khawpui chhung laili lai tak, Zodin Cinema ni ṭhin bul kha MNF Party khan an siam a. Kha an kawng siam kha tun thlengin kan la ringin ka hria a. Ka hriat sual palh a, PWD lamin an lo siam ṭha leh tawh a nih chuan sorkarna chelhtu lam Party leh mipuiin min ngaidam se, tun thlengin helai kawng, MNF Party siam kha a chhe lovin ka hria. An siamna rilru te chu a thianghlim ang pawh ka ti lo, sawlai kawng an siam tak avang sawn thildangah an rintlak ang pawh ka ti lo, mahse an kawng siam kha chu siam ṭha leh lova kan zawh mek hi a nih chuan a chhe lem lo. Tunhnaiah Minister hlui pakhatin kan sorkar hrawn mekin Office kal hun te a vawn dik a, aikal te a tihban avangin mipuiin anni ni lo sorkar leh hun an nghakhlel ni awmin a sawi tih thu a thang a. Khatiang thil sawi ngam khawp a kan tlangnel kha chu dan palzut tura infuihna a nih em loh pawhin dan palzut duhna rilru inlar chhuak niin ka ngai.

Kan Party unit hruaitu tam tak hi chuan Party hnathawh a nih chuan tuma sawisel thiang lovah an ngai niin ka hria. Hetianga thiltih an chin avang hian Party ruihchilh ve loho mitah political party hi a bawlhhlawh a, telna tlakah an ngai lo. Kohhran leh YMA hminga tih a nih tawh chuan mipui zahderna leh thil ṭha duhna nena ti ṭhin si hian Party hming a lan tawh chuan zahna kan tlachham ta hi mihring hmai hnih nei, ‘double standard’ nei awmdan ni awm tak a ni. Ruling Party Unit hna chu sawisel thiang lo leh sawt lo, hotute pawhin hrem thiang lo angah kan ngai ni berin a lang. Ruling Party Unit ni lem lo, Party Worker leh MLA/Minister thlengin zahna nei lova thilti mai ngam kan awm. Reiek a sorkar kaltain zunin, fit li bial vel, awm thleng vela a siam, cheng nuai li man an tih te kha dan palzut duhna leh zahtheih lohna lanna a ni.

Kan khawtlang leh kan ram rorelna chu Party mite kutah kan dah lo thei si lova, biak-In lama Mizoram tan kan ṭawngṭai ngar ngar lai khan piah lawkah khawtlang hmasawnna pawisa enkawltute chuan zahna nei lovin hlawk taka tihdan chauh an lo ngaihtuah ta ngar ngar a ni ber mai. Chutianga ti duh ve lo te chu Party-ah an inhman ṭhat duh tlat loh avangin mangkhawng hnuaia sazu ṭawngṭai ang kan ni. Kan ṭawngṭai a, kan ṭawngṭaina ngaisang lotute kutah hmasawnna pawisa kan kawltir si. Headquarters lama hotuten ṭhahnemngai taka Mizoram ṭhatna tur an ngaihtuah a ruahmanna an siam chu mi rintlak lem loh kutah a pawisa tak chu kan dah leh ta tlat a. He khawvelah hian thil ṭha leh a nihdan tur dik hi mi nawlpui tan chuan hmuh thiam a harin a langsar lo fova, a chhe lai hi a tlangthang awlsamin a langsar hma.

Kan sorkar kal tawh, kum 30 chhunga min enkawltute kha mipuiin kan hnawl nachhan ber chu Mizoram rorelna kipui fawng vuantu te lamah rinawm tawk lohna, sapin, ‘integrity deficiency’ an tih a awm a vang ni thui hlein a lang. Mahni ber dik miau loh chuan thil dik lo ngaihtheih a awl a, chu chuan thil dik lo ti tura ngampatna a hring chhuak leh a, mipui rin loh tan inthlanah tlin a harsa viau. Han ngaihtuah let a, han chhuikir chet chet hian party ruihchilh ve lote khan inthlan hun kha beiseina nen an nghak niin a lang. Kan sorkar hmuh tawh te tlakna chhan lian ber chu ‘integrity deficiency’ hi a niin ka hmu.

Dan zawng zawng hi thil ti dik lotute an ngampat lohna tur te, an tih tawh lohna tur te a siam a ni a. Mahse dan hmang ṭangkai tur chuan a lera awm, dan tundinna kawnga kan entawn tur leh thutawp kawltu ni a kan ngaih te chuan dan chu an zah em em tur a ni. Dan rorelna a dinchanna tura kan entawn tura kan ngaih ten dan an namnul ni a kan hriat tlat chuan mipui tan dan chu a zahawm thei lova, dan zawm chu mahni insenso thlawnna mai anga ngaih awl tak a ni. Dan kengkawhtu ten thil dik tak an duh a, dan dinchan nan tawrh an inhuam tih kan hriat chuan mipui hi khalh leh hruai awl tak kan ni. Pu Ṭhenphungan Aizawl khawpui tawt lutuk tihziaawm nana a ruahman, Govt. Complex an tih mai, Luangmual ami kha mimalin an neih darh zawh tak vek chungchang hian rilru a tihrehawm fo ṭhin. Hmanni pa pakhat lo leng chuan kan ram hruaitu zinga lawk pui puiin sorkar ram tura ruahman kha mimal in hmunah an nei hmasa tih thu a sawi tlat mai a, a sawi chiang viau lehnghal. Khata ṭang khan kha sorkar hmun tura tih kha a zuzi zo ta a. Aizawl khawpui hi kan sawn a nih loh chuan kumkhuain Mizoramin kan tuar tawhin a rinawm.

Dan hman ṭangkaina hmunah reng reng chuan dan kengkawhtute an fir a, mipui an harhvang a, thil dik lo an tuar mai mai lo. Pu Lalsangan khan a lehkhabu, ‘Rualbanlova’ tihah khan America rama an sazuk kah thu a sawi a. Sazuk kah phalna an nei ngei a, mahse phalnain a huam ve loh, (sazuk nu ni tain ka hria) an lo kap a, hre lovin chhuang takin an motor-ah langsar takin an phur a. Gate an va thlen chuan an lo man chaih mai a. A zan a zanin court an hawng a (Magistrate an ko ni tain ka hria), dollar 700 zet an chawi a. Dan phal loh thil kha kap lo se chu sazuk kah theihna tura phalna lak man kha dollar 20 emaw vel (India pawisaa cheng 700 vel) a ni a. A manhla lo nangiang mai tih thu a sawi. Dollar 700 chu India cheng sing nga chuang vel a ni maithei a. Chutiang hmunah chuan miin thil dik lo an tih a, thuneitute hnena an thlen hian, ‘Chumi khami min hek vang,’ tih vel hi a awm ve lo.

Hman deuh khan Traffic Police duty pakhatin Minister pakhat fapa dan bawhchhia a man a, a mantu chu hla takah an dahsawn tih thu kan hria a. Chutiang sorkar hnuaiah chuan dan kenkawh tum chu zawh dawra suk tin ang a ni. Dan kengkawhtute hian dan anga thiltih tum te hi ṭha takin dawngsawng se mipui hi chu harh sa ang an ni. Dawrkai an awm tlar thliai a, a man ti tlawm leh min dawngsawng thiam chu kan bawr mai zel ang hian dan kengkawhtuten kan thu thlen leh dikna an ngai pawimawh tih kan hriat chuan mipui hi dan nena thawkho tura sawm kan ngai pawhin ka ring lo. Chuti ni lova ni ngeia kan hmuh leh kan hriat te roreltuten an tizuzi ni tlat a kan hriat chuan a dawt lehah chuan, ‘Ka sawi peih tawh teuh lo,’ tih mai a ṭul ṭhin. A lehlamah chuan thil dik lo reng reng, a sawi chhuaktu kan tam a, a ngaimawhtu kan tam chuan dan kengkawhtute tan dan kenkawh a awlsam sawt a, huaisen a awl sawt ṭhin. Chuvangin thil dik lo hi mipuiin en liam mai loh hi kan tihtur pawimawh tak a ni.