KAWNG

Tun aṭanga thla thum lo kal leh tur thleng hian kawng ṭhat vanglai leh mipui phun loh hunlai tura ngaih theih a ni. A chhan pawh kawng hi duh angin ṭha chiah lo mah se, diak leh nal avanga harsatna awm loh hun lai tur a nih vanga ngaih a ni. Ruah a sur loh a, tuiin a tihbuai loh na nâ na chuan kawng hi chhe deuh mah se a tlan theih mai zel. Kawng ṭhaa han tlan hi chuan kawng ngil laiah te leh kawng kual laiah te pawh hla lunglenthlak deuhte hi rilruah a awm ta ṭhin a. Kawng chhiaa han tlan chiah hi chuan hmuiah hian phunnawi châkna thlarau hi a inlar zawk zawk a, vui hmui hi kan pu vu reng mai a. I insawh lohna tura i ngaiha i insawh a, i insawhna tura i ngaihah i rin aia naa i insawh a, i thlen phak tura i ngaih i thlen hman loh zel miau chuan lungawi hi har ve deuh a ni. Thil ṭha kan hmuha lawm nachang hre mang lo hian thil chhia tlem té kan tawn pawh hian kan lungawi lo chiam zel duh khawp. Mahse chu chu eng sorkar tan mah chhuanlam a tling zo chuang lo.

Mizoram kawng siam chungchangah chuan tun, January thla te, February thla te hi hun rangkachak a ni kan ti thei ang. Nakinah fur a lo thlen chuan vawiina ṭha neiha kan neih hi a lo chhia ang a, ṭha vak lo neiha kan neih chu pem pûn ang maiin a rawn chhe zual vak ang a, chhe deuh, mahse ṭhál laia kan tlan ve ṭawk ṭawk ṭhinna zawng zawng hi lungngaihna chirhdupah a chang zel mai dawn tih hriat lawksa a ni. Chuvangin vawiin, ṭhal khaw ro lai hi kan chet lak hun tur a ni a, tun hi thapui thawha kawng kan siam hun tur a ni.

Kan kawng chungchang hi engtikah nge kan khel zawh ang aw? tih hi ngaihtuah tham tak awmin a lang. Tuna a landan hi chuan kan kawng hi kan duh ang deuh chuan engtikah mah ṭha ngai reng reng lo tur ang a ni. Kan kawng siamtute hi a mihring an indaih lo va, chu chuan hun chungchangah hman lohna a thlen a, pawisain a daih bawk lo niin a lang. Kum tinin fur ruahtui hi kan ngam lo ngar ngar mai a, kawng ṭha lo hi a tlangdung azirin kan inneih chhawk zak zak kumkhua dawn niin a lang. Khawilai kawng emaw a ṭhat chuan khawilai emaw chu enkawl hman loh leh pawisa daih lohin a awm reng dawn a, chu chuan min chenchilh reng dawn niin a lang. A chhan pawh kan kawng siam hi a chhiat hun tura ngaih aia hmaa a chhiat tlat ṭhin vang a ni.

Kan kawng chhiat chhan hi a siamtu lamin an han sawi chuan a tawpah chuan kan lung (stone) chan tawk loh vang te, motor lian kan rama a lo luh vangte a lo ni a. Mahse hemi hrereng chung hian kan tiṭha thei lo kumkhua mai hi chu tihdan dang ngaihtuah a hun ta viauin a lang. Kan kawng siamtu Department hi tilian ta chiam ila kan ṭhat phah ang em? Pawisa hi tam ta mai se kan ṭhat phah ang em? Heng zawhnate hi tuna kan hmuh dan chuan ‘Ṭhat phah chuang lo vang,’ tia chhân tur niin a lang. Khawilai kawng emaw chu Mizoram lung hmang tho hian an siam a, a ṭha rei tlatin a lang a. Chutih lai chuan kawng ṭhenkhat chu a chhe hma ta tlat a. A siam laia enkawltu hi pawimawh tak niin a lang.

Aizawl aṭangin Sailâmah i kal chuan lungbelchhuang peng aṭangin an kawng chu concrete-in an siam a. Hmun ṭhenkhat lai chu a chhe hma bik tlat a ni. Concrete-a kawng an siam vang ni lovin an kawng siam rau rau kha a enkawltu an danglam vang niin a lang.

Kan PWD hian kan mamawh zawng zawng an ti seng ta lo deuh niin a lang a. PWD hna hi theih chen chenah kan tihtlem hian kan ziaawm mai âwm mang e, a tih theih. Tun dinhmunah chuan kawng siam hna hi PWD kuta awm deuh vek a ni a (Highway ṭhenkhat hi chu an kuta awm a ni lo tih hriat a ni a), thil awmdan han en vang vang hian fur lo thlen hmain kan kawngte hi kan siam zo hman lo leh ngei dawnin a lang. Tunah Mission vengthlang lam aṭanga Reiek panna kawngte pawh a chhe angreng hle a, a changtu Division hian tun ṭhalah an siam zo hman ang em tih hi ngaihtuah ngai tak a ni. Reiek kawng pawh an tihṭhat hman leh hman loh ngaihtuah a ngaih si chuan, an bial chhung tho hmun dang engtin nge ni ang?

Ka hmuh ve phakah chuan kan Engineer te hian SOR tlawhchhanin Estimate hi an siam ṭhin a. Chuti chung chuan a siamtu Engineer (AMC, UD&PA, PWD, LAD leh a dangte) azirin an chhiarkawp hi a dang ta ṭhin a. A tlangpuiin an Estimate hmun ngaa ṭhena hmun thum hian hna hi ṭha takin a thawh theih niin a lang. A chang phei chuan an Estimate zahve hian thawk ila, mawihnai tawk tak kan la hlep theiin a lang. Hetia Estimate tam hian hmun dang siamna tur indaih lohna a hring chhuak a. Mahse pawisa dah tam chuan kawng ṭha zawk a hring chhuak ta chuang si lo va, mipuiin kan tuar ta a ni. Kan sorkar thar hian Estimate siam dan thar emaw, Estimate pangngai renga kawng siam dan ṭha zawk emaw a ngaihtuah chhuah thiam chuan a tihzia ngawt ang. A eng emaw zawk zawk emaw, tihdan thar ṭha zawk emaw a ngaihtuah chhuah thiam a, hna enkawltute thununna kawnga tihdan thar a duang chhuak a nih chuan, kan kawng hian hma a sawnin a rinawm. Kan kalphung pangngaia kan kal a, kan Engineer te awmdan hi kan tih zel dan a nih chuan kan kawng hian kalphung thar a zawh ve chuang lovin a rinawm. A enkawltu sorkar chuan a rilruin kalphung thar vawng mah se, a taka khawihtuten kalphung thar an chher ve si loh chuan kan awmdan tur chu a ngai reng a ni.

Hmanah P & E Chief Engineer pakhat (Engineer-in-Chief awm hmaa mi) kawr ṭial rek ruk ha kha hnathawhna hmunah a awm ve bawrh bawrh mai a. Khatiang Engineer kha nei ta nual ila, kan kawng dinhmun hi a danglam deuh ang em tih te hi keini mimawl mangang chuan kan ngaihtuah mai mai zawng a nih hi. Eng pawh ni se, kan kal dan phung pangngai hi chuan kan Mizoram kawng hi a ṭha mai dawnin a lang lo va, fur lo thlen hun hi vawiin ṭhal lai aṭang hian huphurh theih tak a ni.