POLITICISATION

College pahnihin Pu Zoramthanga, MNF Party President, tunhmaa kan Chief Minister lo ni tawh, ramhnuai sorkara a hruaitu pawh lo ni tawh chu helna chungchang sawi turin tunhnaiah an sawm a. Kan sorkar chuan hriattirna chhuahin politician te thusawia sawm tawh lo turin zirtirtute hriattirna a chhuah a. Thil mak tak a ni.

Congress sorkar hi thikthu chhe lo, dam duam mai, engkim mai paiṭawih (digest) thei anga kan lo ngaihna kha he thil hian a bawhchhe ta niin a lang. Academic thil, hetiangah chuan sorkar hi a inrawlh mai mai ngai lova. A inrawlh tur pawh niin a lang lo. Hetianga Educational Institution chungchanga sorkar inrawlhna awm deuh te chu infuihpawrhna lam thil (instigation) te leh venhimna (security) lam te, chi leh chi inkara buaina chawk chhuak zawng (communal) lam thil te ni awm tak a ni a. Zirna in hian zalenna zau tak a nei tur a ni a, a nei thin bawk a. Chutiang ni lo, hetianga thusawia tu emaw, mi zalen (sorkarin man tura a veh lai mek emaw, pawi khawih thubuai lian tak nei a lang a pauva an man chiah si lohva an chhui ruk lai emaw an nih loh chuan) sawm chungchanga kan sorkar a inrawlh ta mai hi a danglam ta deuh. Kan sorkar hian thil a ngaihtuah chiang vak lo a nih loh vek pawhin a ngaihtuah kilkhawr ta mah mah niin a lang.

Helna leh buaina chungchang hi an subject engemawah a tel niin a lang a. A tel emaw, tel lo emaw, College-in an duh a an sawm a nih chuan engahnge sorkar a inrawlh? A inrawlh thei a, a inrawlh mek a, mahse thiltih awm loh tak a ni. Hetiang thu sawi tur hian Pu Zoramthanga hi a tling leh tlak ber pawl a ni ngei ang. A thusawi thiamna te, thil awmdan hre tur zing ami a nihna te, sorkar pangngaiah Chief Minister hial a lo nih tawhna te, ramdang a tlawhna te leh a thiamna pangngai (academic qualification) hrim hrim aṭang te leh a thil tawn aṭang tein Pu Zoramthanga hi hetiang sawi tur hian a tling a. A dam lai ngeia hetiang thu a sawi hre phak zirlaite chu an vanneih a, a sawmtu zirtirtute pawhin hmangchang an hria ka lo tih tehlul nen kan sorkarin huatthu azawnga a lo la mauh mai hi rin phak bak a ni. Hetiang haw tawk lek sorkar kan lo nei ta mai ni awma lang hi a inchhuanthlak loh hle.

Sorkarna chelhtu, Congress Party hian zirlai zinga a zahve chu an lamtang angah an ngai ngam mai lovem ni? Chung zingah chuan tu Politician-in nge MNF emaw, Congress emaw chhiatna tur lam ngar ngar hawia thu sawi ngam ang? An lo ngam a nih tehreng pawhin an tan thil hlawk tak a ni lem lovang a, thahnemngai deuh hleka mahni Party hlawkna tur zawnga thu an sawi a nih phei chuan Academic thil ni lo an sawi a tul dawn tihna a ni a, anmahni an intheh dere hle tihna a ni. Pu Lalduhawma te phei chu ZNP leh Congress awm ve miah lohna hmun, Delhi tlanga Institution-in thusawi tura an sawm hlawh ve hial kha an ni a. Kan hotute hian thusawi dan tawk leh zirlaite hmaa sawi tur chin chu an hre turah ka ngai. Chutih kara a sorkar anga hetia tih hi chu kan insuih tê lam rawngkai chu a ni.

Kan zirlaite hian politics an hriat hi a tha a, an ngaihven a tul. Party politics ni lo, Insurgency te, Corruption te, Administration te, Management te, Leadership te, Patriotism te, Culture te pawh an hriat a ngai a. Chu chauh ni lovin a tu a te pawhin Economics te an hriat a tul. Kan zirlaite khawhawi tizau tur leh hriatna belhchhah tura zirtirtuten kawng an dapna dal a, an zalenna leh an thahnemngaihna thaibo zawnga khawsak chu a fel chiah lo.

Kan Education hi sorkar hian a sawp rethei tih tawh mah nak alaia hetianga thil kawngkal lo lian tham angreng fe mai sorkarin a ti ta mai hi khawi aṭanga irh chhuak nge ni ang? Party Worker
ṭhahnemngai leh phur fal, khaw hawi zau lutuk lo rawt te hi an lo tipuitling mai nge ni ang a, kan sorkar khawimaw laiah hian mi rilru zim tak te hi an lo awm reng zawk? Academic discourse leh lecture thleng thlenga kan sorkar hi a inrawlh dawn a nih chuan kan hmabak a thim hle.

Education hi a pawimawh a, a ropui a, englai pawhin kan mamawh vek a. Ram changkang te nena kan mamawh dan chin tawk (level) erawh a dang a. Chhawr tlak, hman tlak leh hriatna min petu atana kan duan thiam a tul tehlul nen hetianga tih mai hi chu a pawi angreng hle. Kan sorkar thuchhuah leh thil awmdan han thlir chuan thusawi tur khan Parliamentary Secretary tlawngawl deuh leh hman deuh emaw, Minister tu te emaw chu lo sawm ta se kha sorkar thupek (ORDER) kha chhuah a ni dawn lovin a lang.