AIZAWL KHAWPUI LEH TUI IN TUR

Kum 50 kalta vel aṭang khan Aizawl khawpuiah tui in tur hi sorkarin a sem a. A tirah chuan motor-in tui a chawi a, chu chu mipui hnenah semin tui chawina ṭinin kan dawh sup sup ṭhin a. Tun hnuah chuan Laipuitlang, Tuikhuahtlang, Khatla Tlang leh Durtlang lamah te sorkarin tui dahna siamin chu chu pipe hmangin mimal in chhungah kan la lut ta a. Kan tui sem hi mipui tan a ṭangkaiin a lawmawm mai a ni lo, a tel lo chuan khawsak ngaihna a awm ta lo. Chutih lai chuan tui sem nana pawisa senso hi sorkar pawisa, mipui pawisa tho a nih avangin a semtute hi chuan hlawh nei vekin an sem a, ṭha tak leh rualkhai taka sem hi an tihtur, an bat ve a ni.

Hmun tam takah tui hi ṭha angreng takin sem a ni a, kum tluanin sorkar aṭanga kan tui dawn ring hian kan khawsa thei a, a lawmawm viau. Chutih lai chuan hmun ṭhenkhatah erawh tui hi an hnianghnar lovin, kan tui hian min daih lo nasa mai a. Englai pawhin private motor, tui hralh tur phurte hian hralhna tur an nei reng a. Tui phur motor tlantir ringawta eizawng pawh tam tawk tak an awm avang hian kan tui sem hi kan khawpkham lo em em a ni tih a chiang.

Hetih lai hian kan Aizawl khawpuiah hian tui sem tura Tlawng lui aṭanga kan pump chhuah sa hi a luang riral nasa hle mai a. Luikawr tam takah chuan tui sem lai hian luite tiatin tui a luang hawk hawk mai a. Heng hi lo dawh khawl thei ila chu, mi ṭhahnem tak tan chawlhkar khat chhung tla a tling ngei ang. Ṭhenkhat phei chuan kan tui sem hmun thuma ṭhena hmun khat dawn lai hi tuihawk luankawrah a luang riral mai awm mang e, an ti hial a. Hei aia tlem deuh pawh hi lo riral se la, Tlawng lui aṭanga kan pump chhuahsa heti khawpa a riral hi chu a tihreh dan tur zawnga phet vat vatna tur a ni. Tui pump chhuah sa hetia a luan riral dur dur lai hian, kan tui lakna pipe-ah chuan tui a haw lo fova, a lo haw dawn nia kan hriat chuan nghakhlel em emin kan dingdihlip a, hna ṭhulh ṭhak ṭhaka vil tawk an awm.

Hetia kan tui tihbuak luang dur dur hi tinep thei ila chu pawisa tam tak kan hum ang a, chubakah tui chang lo tam tak hian tui an neih theih phah ngei ang. He thu hi a veiawm tehlul nen, a thawktu leh a enkawltu Minister te hian a tihngaihna an hre lo ni chek tur a ni. Sorkar hmasa hunlai leh a hma lam daih aṭang tawh khan kan tui hi vawiin thlengin, a awmdan pangngaiin a riral ngar ngar mai a. Tun hma zawng pawh khan heng tui riral hi a uiawm em em a, mahse sorkar hmasa lamah kha chuan thil sawi kha a sawt dawn lovin a rinawm tlat a, chuvangin ngawih kan chuh ngat ngat a ni ber mai. Tun sorkar tharah hian nikum eng emaw lai khan PHE hian tui put riral tur venna atan tui pût report theihna turin ‘Apps’ an siam ni awm tak a ni a. Chutah chuan an innghat mai ni ngei tur a ni.

Kan tui riral tihziaawm nana hetiang ‘Apps’-a innghah hi thil a fuh vak lo ni ngei tur a ni, hmuh phakah tun hma aia a danglamna àwm reng reng keini vengah chuan a lang lo. He apps hi hman ṭangkai chu sawi loh, a ‘apps’ awm thu hrim hrim pawh a hria an tlem hlein a lang. A nihna takah chuan thil ‘practical’ lo leh sàwt lo, han sawia tluang ve purh, thil changkang tak anga lang satliah, thil ṭangkai lo tak a ni ti ta hial ila thu kan duhthawh lutuk awm lo ve. He apps hi nikum September vel emaw khan an hawng tawh ni turah a ngaih theih a, kan tui pût dinhmun erawh a ngai reng a ni. A kalhmangah chuan awlsam tak a thil tih mai theih, a kual kawi zawnga tihdan changkang angreng tak anga lang, ṭangkai si lo ni ngeiin a lang. He thil hi ṭangkai ni se chu kan tui pût dinhmun hi ziaawm tawh tur a ni.

Hetianga ‘apps’ ti kual vel lo hian a enkawltu Minister leh a Department hotute hian tui sem laiin veng mawng lamah thil awmzia han en se la, engkim a chiang vek ang a, tui semtute zawng zawng hi an bial chhunga tui pût tireh turin kaihruai mai se a ṭhain a rinawm. Dawhkan aṭanga thil tihfel theih loh, a hmuna kal chuan thil chiang em em si leh awlsam taka hmuh mai theih kha a hlawk lo zawngin kan ngaihtuah ni berin a lang. Heng tui luan riralna hnar zawng chhuak tur hian eng ‘apps’ mah a ngai lo, degree nei hauh lo; tu pawhin tui sem laiin en se an hmu thiam thei vek a ni. Tui semtute pawh hian an bial chhunga tui riral dan hi chhete pawhin han en chik deuh zeuh se chu, ‘apps’ tel hauh lo hian an hmu fiah vek ang.

He tui riral hian chhan hrang hrang a nei a, chu'ngte chu awlsam taka hmuh mai theih a ni. Ṭhenkhat chuan an tui connection an hawng te te a, an ngaihsak zui miah lo va, tui sem chhung zawng an tuizem a khah tawh chuan a liam ngar ngar mai a. Chutiang chu kan vengah pawh awlsam takin ka hre mai. Ṭhenkhat chu an tui lakna pipe a tuiek tawh a, chuta ṭang chuan tui sem apiangin tam tawk tak a chik chhuak a, an ngaihsak lo va, ṭhenawm khawvengin hnawksak an tih avangin buara tein an khuhsak vel mai mai ṭhin. Ṭhenkhat chu an pipe zawmna a fel lo va, ṭhenkhatah chuan connection pek chhuahna cluster aṭangin a dir tluah tluah a, chu'ng inbelhkhawm chu a lo tam ta ṭhin a ni. A enga pawh ni se, a Department hian tha tlem han thawh belh hlek se emaw, a Department hi fel deuhin inenkawl se emaw chu heng hi tihreh mai theih a ni. A buaithlak lai tak chu a Department hian an kal dan pangngai baka kal tumna an nei lo va, ngaihtuahna thar leh tumna tak tak engmah an nei lo niin a lang. Kan pump chhuah pangngai hi pump chhuak chungin heng hi tiziaawm ila chu, tui hi hei aiin kan hnianghnar ang a, kan pawisa senso thlengin a tlahniam thei ang.

Kan tui luang riral hi a chanve chauh pawhin titlem ila, kan tui indaih lohna tam tak hi chu a ziaawm nghal ngeiin a rinawm a. Chutiang ngaihtuah hauh lova hei leh chen a enkawltute'n an tuar thei hi chu thil lungchhiatthlak angreng tak a ni. Mi faten phaizawlah fel takin tui an sem thei a, keini erawh chuan a chhuk zawng pawhin tui kan sem fel hlei thei lo va, kan tibaw zeih zuih mai tihna a ni. Heti zozai tui bua hi titlem ila chu, kan awm mai mai chung hian sorkar tan pawisa kan thawk chhuak tihna a ni mai dawn a, chu chu a phurawm tehlul nen; kan ngaihsak lo angreng viau mai. Heti khawpa thil langsar leh ualau, awlsam tea hmuh mai theih hi eng vanga ‘apps’ hmang khera chinfel tum nge kan nih hriatthiam a har viau mai. He thuziak chhiartu zaa sawmkua hi chuan tui pût report-na tur apps a awm tih an hre lovin ka ring a. Kei ngei pawhin ka la hai chhuak lo. Hai chhuah pawh ka tum peih lo va, a duh pawh ka duh vak lo. A chhan pawh hetianga ti kual vel lo hian a puhna lai hi awlsam takin a zawn chhuah theih a, tui tihriral chingte chu hrem mai zel ila, hrem nat viau pawh an ngai lo vang a, hrem tur tam pawh an awm hek lo. A department hian a ngaihsak tak tak lo tih hi ngaihdan awm thei tak a ni.

Tui hlutzia te, tui pump tura senso tamzia te, a pump-na khawl thlenga renchem a ngaihziate leh mi tinin tui kan mamawhzia te ngaihtuahin, PHE Department-in kan tui pump chhuah sa luang riral an ngai pawimawh lo hi chu a ngaihmawh tham takzet mai.