ZU BAWK

Sorkarin zu zawrh a phal lai khan daktawr senior leh thiam tak mai, ka mi rin zawng tak leh amah pawh ka ngaihsan angreng viau hian, "Zu zawrh hi chu a nghawng a chhe em mai. Kan tlin lo a ni. Kan Driver (Hospital Driver) te pawh hian an tuar nasa a ni," a ti a. A hmuh chin a sawi a ni mai a, a sawi sual lutuk lem lo nain ka pawm dan nen a inang ve chiah lo.

Zu zawrh lai khan police te kha an thi zawih zawih mai niin a lang a, mi tam tak chuan zu zawrh vang chiah niin an hria a. Chu pawh ka ngaihdan a ni lehpek lo. Kan police te inthlahdah lutuk leh thununna vawng lo lutuk kha kan chhiatpui zawk a ni. Thunun a hnekin police te khan an police hmuna zu dawrah khan an ba thei niin an sawi a. A zu dawr takah an ba thei lo a nih pawhin zu zawrhna bulah pawisa puk theihna awlsam tak mai a awm a. Chumi hmang chuan zu kha an duhtawk tawk an lei a. Chin tawk nei lovin an in ta chiam chiam mai a, chu chu an taksain a tuar lo a ni.

Khatianga sorkar mi leh sa, a bikin force miin inthununna an vawng lo kha a dik lo va, kan inenkawl dan dik loh vangah ka ngai. Zu avanga pum ṭha lo te, zu avanga hmel danglam bàwih khawpa tâl hiarte kha a ṭul chuan bántir mai awm tak a ni a, thununna kan lek ngam lo mai zawk a ni. Sipai ni ve si, inthununna tlakchham avang liau liauva chhawrtlak lohva awmte pawh hrem ngam lo leh hrem thei lo sorkar nih hi a zahthlak a, thil dang mawhpuh lovin keimahni, sorkarna chelhtute leh kan sipai hotu liante kan dem zawk tur niin ka ngai.

Police hna kher lovah pawh sorkar hnathawk, zu in nasat avanga chhawrtlak mang lohte kan bantir mai lo ṭhin hi a buaithlak hlein ka hre ṭhin. Kan sorkar hna en dan hi a mak angrengin ka hria a. Miin a thawh theih hauh tawh loh pawhin sorkar hna hi vawn tlat theih niin kan hria ni berin a lang. Natna khirh tuarte leh vanduai vanga thawk ṭha thei lo zawng zawngte chu an thawh theih loh rual rualin kan phín leng lawp lawp tur a ni kan tihna erawh a ni lo. Mahse kum thum te, kum li chhungte kan han inngaihhnathiam ngat ngat tawh hnu pawha Voluntary Pension te leh Invalid Pension tea kal duh hauh lo, sorkar hna thawk ngar ngar anga awm duh tlat vanga aikalte kan la hi chu a dik thei lo. Chutianga mi vanduai leh natna khirh tuarte mah chin tawk neih tur an nih lai chuan force mi, thahrui nei tura ngaih, thununna khauh tak hnuaia awm tura ngaih police te an han inthlahdah a, chhawrtlak loh chu sawi loh, an nunna thlengin a tawrh khawpa an tladah ta mai kha mak tak a ni.

Zu zawrh a nih laia thil awm dan kha a hmu chiang ve pawl tak ka niin ka ring. Zu zawrh tirh lam kha chuan zu lei tur kha thui deuh deuh an intlar a, nilengin an intlar mai. Mahse nikhua a rei telh telh a, an tlar kha a tawi tial tial a. Zu zawrh phaltu sorkar a tlak hma lawkte kha chuan intlar chu sawi loh, zu dawr tinah khan nghah ngai lovin miin zu an lam zung zung thei a. Chutah pawh a zuartu tana thlaphanawm khawpin a leitu kha an tlem hman. Hemi hian a kawh chu chiang takin a lang a. Zu hi thil dang ang bawka lei tur a awm reng chuan miin chuti tehchiamin an hlutsak lo tihna a ni. Economics zir tawh chuan an hre vek ang a, thil reng reng tihlutu pakhat chu a hmuh a harsatna hi a ni. Eng thil pawh neih ve mai tur a awm loh chiah hian a hlutna a pung ta ṭhin a. Mizoramah pawh zu hi zawrh chhuah ngai loh a nih avangin zawrh chhuah chhun kha a hlu ta hle mai tihna a ni.

Mak ka tih leh ṭha lo ka tih angreng chu, a engti zawng pawha Mizo hi danglam deuh bik viau anga insawi kan tum nasa lutuk hi a ni. Zu chungchangah pawh hian hnam dang ang ve tho kan niin ka hria. Vairamah pawh zu hi khap leh thut thut ṭhin se la, an phalrai hun apiangin an intlar ve tho vang. Chu chu kan zu zawrh khan a tichiang em em a, mahse zu do hi Kristian tih tura ngaihna lian tak kan thinlungah hian a intuh tlat a, kan hmu fiah thei lo mai a ni.

Zu hi kan state chhunga kan zawrh avanga mualpho ta viau anga kan inhre ta tlat mai hi mak ka ti a. Khap bur si, khap hneh lo nasa lutuk tlat bawk si nihte hi a mualphothlak zawkin ka lo hria a. America ram ropui pawhin a khap theih loh, khawvel hmun dangah pawh an khap theih loh, khap rem thei anga awm a, rem chuang hauh si lova hetia awm hi a fel lo vel vekin a lang.

Zu zawrh emaw, zu lei mai tur awmna hmuna khawsak emaw hi chhiatna ni se chu, phai leh ram danga awmte zawng zawng hi khawlo vek tawh tur an ni ang a. Kan tu leh fate pawh hi Mizoram pawn lama kal reng reng lo tura khuahkhirh hi thil ṭha tak ni tur a ni. Mahse chutianga zu awmna hmun tlansan tura inzirtir lo chuan zu an zawrhna hmun vairamah kan tu leh fate pawh kan tir tho va. Helai Aizawl emaw, Mizoram hmun dang emaw, zu kan khap burna hmuna kan tlangval awmte hi zu ruihna lak ata an him chuang reng reng lo. Chuti a nih chuan zu khap bur hi chuti takin a sawt lo tihna a ni.

Hetia zu kan khap hi thlirna pakhat aṭanga thlir chuan a hlawk lo zawng zela khawsakna chi khat a ni. Tun hnaiah sorkarin petrol aṭanga chhiah lak a’n tipung zeuh va, chuta ṭang chuan pawisa tam tak mai kan neih belh a. Hei aia kan neih belh tam lehzual theihna tur chu zu aṭang hian pangngai takin chhiah lak ve hi a ni. Mahse kan khap bur avangin chhiah lak lam chu kan sawi thei ta hauh lo va, a zua tak kha a rém chuang hlei lo va, a ruih pawh an ṭhulh chuang lo bawk. Sorkar hnathawkte'n a huna hlawh an han la theite hi thu thar lawmawm tak ang maiin kan ngai ta a. Kan Electric chhit man leiba kan han rul theite pawh thu thar a ni zel a. Chu lo pawh sorkar sum chungchang ngaihtuahin sum hi kan mamawh em em a, kan sum neih loh vang ni maw, Mizoram House te kan hralh a, Airport te pawh mi dang enkawltir kan tum a. Kan sum leh pai enkawltu (Finance Department) te chuan sum hi kan indaih mai pawh an ring hauh lo bawk ang. Chuti a nih mek lai chuan pawisa hmuh belh theihna remchang ber zu zawrh chu sualah kan ngai tlat bawk. Rethei leh sum nei lo anga kan inngaihna rilru te, kan sorkarin a tak taka sum a neih miau lohna te hian kan rilru a pawt hniamin a rinawm. Zu zawrh avanga kan mualphona ai chuan hman aṭang tawha sum nei lo sorkar nia kan inhriatna hian min timualpho zawkin kei chuan ka ring.

Zu zawrh hi kan hmingthat phah pawh ka ring lova, kan hmingchhiat phah pawh ka ring hek lo. Mahse zu chhiah hi kan sorkar tan ka it tlat a, sorkar intodelh ve deuh neih te hi ka chak ngawih ngawih mai. Sum leh paia inring tawk ve deuh sorkar neih ka thlahlel a, a enga kim maia sorkar laipuiin min pek nghaka awm reng mai hi a tlawmthlak ka ti.

Zu kan zawrh chuan puitlinna kawngah pen khatin kan tawlh tihna angah ka ngai a. Zu awm reng chunga in lohte kan ṭhalaite'n an thiam hunah chuan, kan puitling zual sawtin ka ring. Duhthusamah phei chuan Mizo zu hi dan anga zawrh theih turin siam thiam ila, a hlawkna pawh keimahni chhungah vir vel se a ṭha ang. Ti phut phut lem lovin, zawi zawiin a nem deuh aṭanga ṭanin zu hi chu i zuar teh ang u.