LOCAL COUNCIL LEH VILLAGE COUNCIL

Local Council leh Village Council inthlan kan zo va, tunah chuan hnathawh chiah kan hmabak ta. Kei tehlul pawh thlan zingah hian ka tel ve a, min lawmpuituten min han chibai hian eng tia awm tur nge ka hre chiah lo — a lawmawmna chu kawng tam tak awm mah se, a mawhphurhna lam ngaihtuahin pawngpaw hlim viau chi pawh ni ngawtin a lang lo.

He khawtual inrelbawlna (local administration) kengkawhtute hi sawi ropui tehchiam chi ni lo mah ila, sawi nep viau theih kan ni lo. Khua leh tui tam berin kan hmuh phak tawk sorkar chu he khawtual inawpna kengkawhtute hi kan ni a. Sorkarin ruahmanna ṭha tak leh tihdan tur inkaihhruaina fel tak siam mah se, a taka hlen chhuaktu he Local/Village Council a nihna chelhtute azir zirin malsawmna a ni thei a, vanduaina pawh a ni thei bawk. Zahna áwm takah patling an zah duh tlat loh va, a neitu ber tur leh ṭhahnemngai ber tura ngaihten an tih ṭhat duh tlat loh chuan a hmuna awm ve lo thuneitute tan chuan tihngaihna vang tak a ni. Chutih laiin ṭha taka thawh erawh chuan pawisa awm lo chung pawhin thil tam tak a tih theih thung. Kan awmna khawtlangin min rin ngam phawt chuan hna ṭangkai tak a thawh theih.

Tun hnuah phei hi chuan thingtlang khuaa VC hnenah hian pawisa eng emaw zat hi kum tin a luang lut lo thei lo va, chu pawisa chu an hman dik duh loh va, thil nihdan tur anga an tih duh loh miau chuan inhek ringawtin awmzia a nei tak tak thei lo va, inhek loh lek phei chuan a manganthlak zual duh hle a ni. A nihna ang tura hman a nih erawh chuan khuain a changkan phah zawt zawt thei a, vawiinah chuan thingtlang khaw tam tak chu Aizawl veng tam tak aia changkang an ni hial tawhin a lang.

Kan sorkar hian ram tana ṭha tur thil tam tak ruahman mah se, a tawpa tihlawhtlingtu Local Council leh Village Council te an fel loh miau chuan thlen chin a tawi tak mai a, kan thlen chin pawh hmun leh hmunah pawh midang tan hriat ve harsa tak a ni thei. Chutih lai mek chuan khawtual inrelbawlna (Local/Village Council) ṭhatna hmunah chuan sorkarna chelhtute pherh viau mah se khawtlangin a hlawkpui a, hmasawnna tam tak a thleng thei tho ṭhin. Khawtlanga roreltute an zahawm a, an ṭhat miau chuan mipuiin an zah a, veng leh khuain awmphung fel a nei ṭhin.

Hmun ṭhenkhatah chuan khawtlang roreltu atana thlante chu Party candidate an nih ṭhin avangin, thlan tlin an nih tawh hnuah pawh a rorelna fawng vuantu Party (ruling) khan engah mah an ngai lo va, pawisa thilah phei chuan an thlim ngar ngar mai a. Inlungrual hleih theih pawh a ni lo. Kan ṭawngkam takin, ‘ruling’ leh ‘ruling lo’ chu theih ang angin an inthliar a. Khua a tet a, mihring rilru a tet bawk a, kan la ‘corrupt’ chhunzawm lek phei chuan kan Village Council te chu pherh tak a ni. India ram lairil aṭangin mithiamten an han ngaihtuah vang vang a, mipui rorelna dik tak kan neih theih nana tihdan tur ṭha ber nia an hriat angin ruahmanna an siam a. Mahse kan kawtkai a lo thlen meuh chuan keimahni phak tawk te tea ‘corruption’ tih tumin; a chhe zawngin kan kalin kan inthlim a, hmasawnna tur pawisa chu a thang bona pawh hriat harsa tak a ni thei.

Sorkar hna kan thawh ve lai khan Anganwadi Centre sak hi a khaw mipuite kutah theih chen chenah kan pe a. Mahse hmun ṭhenkhatah (Chakma awmna hmunah te) chuan mipui kuta dah vaih chuan a buaithlak em em mai a. A pawisa kawltu apiang khan pumbilh a tum tawh mai ṭhin a, manganthlak tak a ni. Anganwadi Centre neih ve kan duh chuan hmun danga kan remtih hauh loh, a bial enkawltute kutah a sak hna chu kan inpe tawp tawp mai. Chutiang deuh chuan thil ṭha leh mipui rorelna tur pawh hi mihringin zir miau loh chuan a tihngaihna awm lo chin a awm ṭhin.

Mizorama kan buaina bul ber pakhat chu ‘eirukna’ hi ni ngar ngarin ka hre ṭhin a. Kawng hrang hrangah hian eirukna avangin kan thawhhona a buai a, eirukna avangin kan sum leh paiin awmzia a nei thei lo va. Chutiang deuh chuan eirukna laka fihlim hi tum ve phawt ila, fin viau pawh a ngai hran lo va, thil hi thiam viau pawh a ngai lem lo. A rawn inher chhuak dik ve thlup zel mai a ni. Thil fel lo za zela sawmkua hi chu pawisa awmna hmunah chuan eirukna a vang a ni tlangpui.

Dikna leh rinawmna nen thawk tlang ila chu, he Local Council leh Village Council te hi chu Democracy ropuina leh mawina phur chhuak thei khawpa ruahmanna ṭha nia a lan lai hian, hmun tam takah chuan eirukna avangin kan inngainep tawn ta viau mai. Thingtlang hmun tam takah VCP te chu an hnathawh chiah sawi tur awm mang si lo hian an che thei em em mai a, mak tih tlak hial khawpin an neinung ve ta fo. Mak angreng takin hetianga vantlang pawisa enkawl tak avanga neinung ta viau mai tam tak chu Pathian biak kawngah an inthlahrung chuang hauh lo va, chawlhnite a lo thlen chuan fel takin biak-In lam panin an kal ve zel mai a ni.

He tualchhung sorkar hi kan hman dik a, kan hman thiam phawt chuan nasa takin kan ṭhatpui thei a. Kan hman dik loh va, kan hman thiam bawk loh a, khua leh veng tam tak hi tun ang renga kan kal chuan, kan inngaisang lo tawn nual ringawt dawn niin a lang.

Local Council leh Village Council zawng zawng hi dikna leh rinawmna nen kal ila chu kan Mizoram hi tun aiin a nuam zawk ang a, hma kan sawn zawk ngei ang.