HNATHAWKTU KAN MAMAWH

Khawvelin a tlakchham reng leh a dah san reng pakhat chu hnathawktu tha a ni. Mizoram thalaite pawhin hnathawh tur kan mamawh laiin kan sorkar chuan hnathawktu tha a mamawh hle mai.

Mi tam takin lehkha zir pawh a sawt tawh lo, hnathawh tur a awm chuang lova an ti a. Mahse chu chu ka ngaihdan a ni ve chiah lo. Eng hna pawh thawk dawn ila lehkha zir chu a tul ngang mai. Lehkha kan zir hian eng hna bik atan emaw kan zir mai lova, kan zir phawt a, chutah kan thiam san dan ang zelin kan zir duh kawng kha kan zui ta mai thin a. Chutianga zir ta kher lova kan zirna ang kha mahni a lo thiam daih tam tak an awm. Entirna hnaivai zingah chuan mahni a mechanic lo ni ta mai te, lemziak thiam ta mai te, sumdawn thiam ta mai te an tam mai. Engemaw zawnga sawi phei chuan mi hlawhtling tam ber hi an hlawhtlinna kawnga hlawhtling tura sikul kal fumfe lo te an ni nawk mai. Mahse heng mite hi chu mi bik, a nawlpui tana entawn theih hauh loh te an ni.

Zirna chuan engkim a huam avangin eng pawh zir ila, kan zir loh ang daih pawh thawk ila, kan zir laia kan rilru kan sawizawi kha kan tan a lo tangkai zawk a ni. Zir hlawkzia i hriat duh chuan sikula kal thin leh kal thin lo te a nawlpuiin han khaikhin la, lehkha zir sang leh sang lo te khaikhin bawk ang che. Mi bik leh mimal ni lovin, a nawlpui tan chuan zirna reng reng hi a hlawk a ni. Zirna hi sorkar leh mimal emaw, company emaw hnuaia inhlawhfak nan ngawr ngawr a ni lo. Chuvangin zir hi kan uar tur a ni a, kan zir zel ang a, mahse kan zirna ang kawng kan thawk ta lo a nih pawhin kan zirna kha kan chhawr ta lo tihna a ni lo.

Mahni hna, rilru tak taka thawk a, mahni thawh apiang uluk taka thawktu tur hi Mizoramin kan mamawh a. Hnathawktu taima leh rinawm chu khawvel khawi hmunah pawh mamawh vek a ni. A hna ang zawng pawhin Mizoram hian hnathawktu kan mamawhzia chu a hriat khawp mai. Tunhnaia kan hriat lar ber pakhat chu Cement Mistiri a ni. Cement Mistiri hna thawktu tur hi Mizo tlangval kan va mamawh em! Tunah chuan thawh ve kan tum tlat loh avang leh B.A kan pass dek dek tawh chuan khawi Office emawa dawhkan kil a, ‘hna nghet’ neih kan thlakhlelh et et avangin Cement Mistiri aia hlawh hniam daih hlawh tur pawhin dawhkan kilna hna chu kan zawng ngar ngar mai. A lehlam zawnga ngaihtuah phei chuan a lungchhiatthlak khawp. Thlan tla lova hlawh pangngai tak lak a, ban mai mai theih loh nih ngawt hi kan thupui a ni ta ber maiin a lang a. Sorkar hna a nih chuan a Department kan thliar lova, kha Department khan engnge a thawh kan ngaihtuah lova, sorkar hna a nihna lai kha kan ngaihtuah ber a ni. Sorkar hna chu - hahdam taka thawh theih, ban mai mai theih loh, mahni’n engmah ngaihtuah ve lo mah ila hlawh pun zelna leh kaisan ve theihna - chutiang deuh chu a ni a. Kan duh nachhan hi a lungchhiatthlak khawp.

Engpawh ni se sorkar hnaah pawh taima leh rinawm taka thawktu kan mamawh. Sorkar hna lovah pawh rinawm leh taima taka thawktu tan chuan din chhuahna awm vekin ka hmu. Kan buaina chu a bul tannaah te kan buai a, (bultanna atana kan ngaihtuahna hi bultanna ni chiah lovin hlawhtling viau tawhte dinhmun a awm nghal chatna a ni mah mah zawk), tih hram hramna leh bansan lova tih reng peihnaah te kan buai a, rinawmna kan vawn loh avangin kan quality a tlahniam thuai thuai a.

Kan Mizoram kawng hi ka vei hle mai a. Engtinnge a that theih ang tiin englai pawhin ka ngaihtuah a. Kan kawng that theih lohna chhan hi a lo tam hle mai a. Hmun thenkhatah tul lovah pawisa kan sen nasat avangin a tul lai siamna tur kha ‘automatic’ in a awm ta lo mai thin a ni. Khawilai emaw kan revised a, khawilai emaw siam mang si lova kan bill ve chiam chiam a, khawilai emaw siam leh ngai thuai tura kan tih hian pawisa bawm pakhat (Mizoram pawisa) aṭanga chhuak a nih avang leh chu pawisa chuan a daih zawh loh si avangin kan kawng hi a pumpuiin that ni hmel hmu turin tunah a beisei theih loh.

Ni rate a inhlawhfa tur mi tha kan neih loh lai hian kan khaw kar kawng siamtu tur contractor hi kan lo nei daih awzawng lova! Kawng siamtu, contractor pangngai, kawng siamna hmanraw famkim nena khawsa hi Mizoramin tih tham kan lo nei reng reng lova. Khaw chhak te, khawthlang te, chhim lam leh hmar lam te han thlirin a siamtu tur Contractor tling kan nei lo. Contractor tling nei ta lo chuan contractor pawh ni lo, Party Worker te kan hotuten an pek a ngai a. Chungho chuan hna an han thawk ta a le, an thawh dan hmutu vairam lama company mite chuan Mizo hi nel sa lohvin min nel ta ni mai te hian ka hmu a. Kan Engineer te lah a tam ber hi chu an duhtawk a lo hniam hle mai bawk si a. Kan buai ta fe mai a nih hi. Kawng siam hna te hi kan inchuh rum rum emaw kan lo tih lai hian a chhunglam aṭanga thahnemngaihna nena thlirtu tan chuan hauh pawh hauh tlak loh, tuna a thawh lai bak chu thawh tumna pawh nei lo hnathawktu deuh hlir hian an lo thawk ni pekin a lang a. Kan sorkar tan pawh luhaithlak tak tur a ni ta. Qualified, Registered, Experience nei, khawl pangngai nena inthuam thlan tur awm lo zing aṭang chuan duhsak zawng thlan mai loh chu tihtur a vang hle.

Mahse he dinhmun hi ngun taka chhut chuan keimahni siam a ni. Kan sorkar fawng vuantu te hian an sorkar chhung zelah a thawk tha apiang vulhin a thawk tha lo chu hrem sela. Thawh that loh ngaizamtu Engineer te chu khuahkhirh sela kan dinhmun a tha tawlh tawlh ang a, kawng siam hna hi thawk tur kan tam tawh ang. ‘Thawh that chuan hna kan nei reng,’ tih hi mipui rilruah riak se chu heti hi a ni lovang. A thawktu azira kan ‘Revised’ tlut tlut theih chhung chuan hnathawktu tha kan chher chhuak lovang a, mi thahnemngai tan beisei tur a awm lo. Kan hna hmuh te hi kan thawh tawh en a pek kan ni tlat lova. Chu chuan kan kawng te hi a lo tichhe nasa ngang mai. Engineer sawmpathum, an chungchang ngaihtuah ngam lova kan sorkarin a chhuah leh kan kawng chhia te, kawng siam hna thawktu kan nei ta lo mai te hian inzawmna thuk tak a nei ngeiin a lang.