A THEN PAWH KAN HRE THEI LO

Hripui vang ni lem lo, mimal hriselna that tawk loh vangin inah ka awm a tul a. Ina awm ta chuan lehkhabu te ka chhiar a. Ka lehkhabu chhiar te lah chu a’n inang lo nasa khawp a. A chang leh Cowboy thawnthu ka chhiar a, a chang leh Pu Manzuala Biography ka chhiar a, a chang leh Thuamtea Khawlhring ziah Detective Denga ka chhiar a, a chang leh Pu Bualhranga Autobiography ka chhiar a. Cowboy thawnthu atang te leh Detective Denga te atang hi chuan hmasawnna teh vak leh han hriat a han tangkaipui tur hi a awm lo nasa mai a. Thianpa Thuamtean thil awihawm loh a fawmkhawm thiamzia leh peihzia hre duh tan chuan Detective Denga hi chhiar ve ngei chi a ni. Chutih laiin Pu Manzuala lehkhabu leh Pu Buala lehkhabu te chu thutak hlawm khawm, keini ang mi mawl tan chuan men phar awn awnna tur khawpa ngaihnawm leh thutak pai a ni. 

Kan tlangval lai, thu leh hla kan tuipui chhoh lai vel khan lehkhabu chhiar chungchangah hian ‘Miin lehkhabu a chhiar chuan Comics-ah te a tan a, chutah Romantic novel-ah a kai a, chutah Adventure lamah a kal leh a, a tawp­ah chuan Biography a tuipui thin,’ ti ang deuhvin ka hre vuai a. A indawt chhohdan chiah pawh hi ka hrechiang lo nain a bul lamah Romantic novel a awm a, a tawp lamah Biography a awm tih ka hre ve deuh rohva. Tunhnu hian mi puitlingin an chanchin leh an thil tawn an ziah te hi ka chhiar ve ta zauh zauh mai a, ngaihnawm lah hi ka ti thei phian bawk a. Mi te hi an lo ropuiin an lo ngaihsanawm hle a ni tih te ka hre chhawm zel.

He khawvel hi nuam taka hman kan duh vek a, kan pian chhuah phat atang hian kan nawmsakna tur lam ni a kan hriat hi mihringin kan pan sauh sauh a. A thenin hnaivai taka nawmsak tumin zu te an in chiam a, a thenin nawmsak loh hlauvin zu te chu an do ngat ngat a. Mahse kan tum chu nawmsak a ni zelin a lang. Thenkhat chuan neih tam ngawr ngawr an tum a, dik lo deuh leh hmingchhiatthlak deuh pawh ni se tam zawk an neih theihna a nih dawn chuan an ti ngat ngat a. A then chuan sum leh pai khawlna ni lem lo, thuamhnaw te leh lirthei neih te chu nawmsakna ber niin an ngai a, an lei pawp pawp ni maiin a lang. Eng pawh ni se kan ngaihdana nawmsakna emaw, kan mawipui tur emaw, kan hlimna tur emaw lam kan pan vek a ni. 

Mi tam tak hisapah chuan, ‘Cheng chuti zah ka neih chuan ka hlim tawh ang,’ ti angreng hi a awm tlatin a lang a. Anih loh leh, in leh lo, khawsakna leh sum lakluhna ngelnghet emaw neih hnua hlimna hi nei turah kan inngai a. Kan ram hruaitu tam tak pawh hian engzah emaw an khawl tlin chuan duhtawk thei turah an inngai ni awm tak hian ka hmu. Hetiang ngaihdan hi hringnun chhut chiang vak lo tam tak ngaihdan niin a lang. Khawvel mi ropui leh hnamdang zingah pawh hetiang ngaihdan pawnlang nei tam tak an awm a, khawvel mi hmingthang pha han tih mai tur zingah pawh an awm tih chu Kingfisher neitupa, Vijay Mallya te atangin a hriat theih. Thlawhna tam tak a nei a, Beer siamna Company a nei a, mahse nawmchenna ni a a hriat lamah a kal vak a, a sum deh chhuah leh a sumdawnna hrang hrang atanga a sum hmuh te chu a lo induh hauh si lova, khawvel hriat thamin hmanni lawk khan a tlachhe ta a nih kha. 

Mi pakhatin, ‘Hlimna chu tlang chhipa awm, chumi lawn chhuah hunah chuan hlim taka awm theihna tur ang chi hi a ni lo. Hlimna chu tlang chhip panna kawng tluan chuan a awm zawk a ni,’ a tih kha a dik awm ngawtin ka hria. Nuai sawm neih hian hlimna tlangchhipah kan chuang lova, nuai sawmnga neih hian kan chuang hek lova, nuai za neih hian kan chuang hek lo (Ka la nei ngai hauh lo nain!). Ka lehkhabu chhiar pahnih, Pu Manzuala leh Pu Bualhranga te lehkhabu atang hian thutak leh rinawmna hlutzia hre thar lehin ka inhria a. Rinawm tak leh dik taka ti mi te chu a hunlaiin sawichhiat tein awm mah se, a tawpah chuan an ngaihsanawm thin a, chung mite chu ngaihhlut tur pawh an ni. Chu chauh ni lovin dik lo leh felhlel taka thiltih chu nikhua a lo rei a, miin thudik an sawi duh hunah chuan a zahthlakin a hmingchhiatthlak tih a lang hlein ka hria a. Hetiang lehkhabu hi ka lo nghahhlelh, Mizovin nei ve ila ka tih fo thin a ni. Heng mite pahnih ka hmu ve phak leh an thu leh hla ngaithla phaa ka lo awm ve hi vannei ka inti viau. Pu Manzuala phei hi chu mi thenkhatin a thuziak atang te, sorkar hna a thawhdan atang tein mi hrawn harsa, mi khirh leh midang ngaihtuah lo ang deuh tein an sawi a. Mahse midangte tanpui nana Trust a din dan atang te; midangte tana thatpuina tur awm ni a a hriat thila a thilphal dan atang tein Pu Manzuala hi mi khirh a nih ka ring lova, mi sual ni theiin ka ngai lo. Pu Buala pawh mi inren tak ni awmin ka lo hmu thin a, mahse kan chethona atangin thil tak takah Mizoram thatna tur a nih chuan a thilphalzia ka hmu ve pha tlat a, ralkhata ka lo ngaihdan chu a dik lo hle tih ka hria. 

Mizoram sorkar lo piang tir (1972 U.T Ministry) hunlai khan Minister pakhatin, ‘Mizovin engmah kan hre rei lo,’ a ti mai a. Chu chuan a kawh chu thil mawi lo leh tha lo pawh ngampa takin a tih theih tihna ang deuh a ni. Mi tih duh loh hi mi thenkhat chuan an ti a, dik lo ti chungin kan ngawi thuap a, chutianga miin an sawi chhuah leh ngam loh ringtu mi huangtau chuan mipuite hi min nghaisa a, min rawk bawrh bawrh a. An ti dik lo ngei a ni tih hrechiang pha chin chu an ngawi daih a. A nihna takah chuan chutiang ngawi renga tuar peih chu mimal pawh, khawtlang pawh, ram pawh mi mawl kan ni chiah a, mi mawl kan nih loh vek pawhin mi dawihzep awmkhawm kan ni mai. Pu Manzuala leh Pu Buala ten huaisen taka an thil hriat leh an thil tawn te an rawn sawi chhuak hi a ngaihsanawm ka ti takmeuhva. Heng lehkhabu pahnih hi Mizo thalai leh Mizo patling, ram leh hnam chungchang ngaihtuah mi, thil awmdan dik hre duh leh thil tha duhtute tan chuan chhiarah a tha khawp mai.