PAWL

Eizawnna kawng hrang hrangah leh eizawnna ni kher lovah pawh pawl a awm ṭhin a. Eizawnna ni lem lova pawl kan indin hi a tam zawk chu a lawmawmin a ṭha hlete pawhin a hriat theih. Eizawnna avanga din ni lem lo pawl langsar berte zinga mi chu Mizoramah chuan YMA hi a ni awm e. A din ṭantirh aṭangin YMA chuan amah YMA tan ni lo, mi dang tana thawh a, ṭanpui ngaite ṭanpui a tum a. A hruaitu azirin hmun ṭhenkhatah chuan tihfuh loh deuhnate pawh a awm maithei a, mahse hmun tam zawkah chuan YMA chuan ngaihsan leh zah a hlawh viau. Chutih laiin YMA tluk thawthang tih mai tur zirlai pawl an awm a. A chang chuan zirlai pawlte hi mi ṭhenkhat chuan hnawk tih chang an nei thei. An pawl intun din nana na deuh deuhva thawhlawm khawn changte an nei ni awm tak a ni. Chutianga an lo ti a nih chuan Mizo tan hmel a balh phah thei bawk. Kan contract hna ṭhenkhat, hnam dangin an thawhte hi a ṭhat tawk loh nachhan zingah pawl ṭhenkhatin pawisa an lo khawn hi tel thei tak maw.

Eizawnna avanga pawl din tlangpui hi chu anmahniho hamṭhatna tur ngaihtuah ngar ngar an tam viau mai. Hlawh sang zawk duha sorkar nawr nana pawl indin te, eng emaw hamṭhatna anga lang duh avanga anmahni ruaitute nawr nana pawl indinte pawh a awm nual. Eizawnna avanga pawl din zawng zawng hi a ṭha lo vek tih theih a ni lo va, chutih laiin a tam zawk hi chuan hna ṭha zawk thawh theih nan ni lo, pawl mi leh sa hamṭhat nana an din a ni tlangpui.

Chawhmeh zuar Association angte hi mipui tana an hlawkna lam keini ang chuan kan hmu ve mai thiam lo va, chutih laiin kan chawhmeh hian a to phah tlangpui chuan a lang. Kan chawhmeh to chhan te, kan kuhva to chhante leh thil ṭhenkhat hi han en chian a, a bul han chhui chuan kharchhawngtuho, tu'ma khuahkhirh lohva an duhdan dana tihdan tur inbituktute avang a lo ni duh viau a. Hemi chungchangah hian sawi tur a tam viau. A chingtute leh a thar chhuaktute hnen aṭanga leina man to chuang si lo, boruak eng emaw a awm hlek leh eng harsatna emaw a awm hleka chawhmeh a to ziah mai leh, a tla thla leh hlei thei tawh si lote hi a veitu tan chuan vei tham tak a awm. Eng harsatna emaw, entirnan Covid-19 angte a lo awm a, thingtlang lama a lâknaah to chuang mang si lo, chawhmeh vàn avangin a nei chhun kharchhawngin an han tito chiam mai a. Panhnah thlengin tlawm téa lak theih pawh mipui harsatna leh a vànna denchhena uchuak deuh maia an han tito ṭhinte hi chu veiawm tak a ni a. Sorkar pawh hi eng emaw chenah a inrawlh a ngai hialin a lang. Heti ringawt maia mi huangtau deuh deuh, khawlaia han inhauh mai pawh zak hlek lote thua kan awm reng mai hi ngaihtuah ngai ve tak niin a lang.

Hnathawktu pawl, sorkar hnuaia mi ni lo an awm leh a. Pawl ṭhenkhat chu an rintlakin an zahawm viau a, ṭhenkhat erawh chu harsatna min siamtu ni tlatin a lang. Tlem lai deuh khan Lengpui Airport-ah hian Taxi pute hian pawl insiamin thlawhna passenger haw tur, mimal motor-a chuang turte kha phal loh uaih uaihte an ching a. A zahthlakin a changkang lo angreng khawp mai. Tlema kawng a chhiat a, a bumboh zual deuh phei chuan an duh zat zatin chuan mante pawh an tipung chawpchilh mai ṭhin niin a lang. Hun pangngaiah chuan kan Lengpui Airport kawngte hi chu Aizawl aṭang chuan heti lo deuha man to hi ni awm tak a nia. Mahse rin aiin a to duh viau mai. A nihna takah chuan an hlawk theihna tur ang berin a man an bituk a ni ber a, chu chu kan ring reng mai. Chutiang bawkin Aizawl khaw chhung taxi chuan mante hi a to angreng viau. Aizawl khaw chhunga taxi chuan man hian Kolasib a ban theih daihin a lang a. Pawisa ui hrim hrim vang ni lem lo pawhin hmun dang leh state danga an taxi chuan man ngaihtuahin taxi chuan hi a tlawmthlak deuh tlatin a lang.

Tun hnaiah Sairangah rel a lo thleng a, titi lar tak pakhat chu Sairang rela cement lo thleng hi vaiin ip khat cheng ngain an unload thei a, mahse kan Mizo Mutia Association chuan ip khat cheng sawmhnih lo chuan an unload duh lo va, vaiho thawh an phal lo bawk tih thu a awm. Tak tak ni maw! Kan thupui hrim hrimah, ‘Thawh tlem a; hlawh tam,’ kan tum ni tlatin a lang a. Tak tak a nih chuan a zialo angreng hle. Sairanga rel lo thlen kan nghahhlelh nachhan pakhat chu bungrua a rawn thleng tlawm thei deuh ang tih beisei vang a ni a. Mahse hetianga kan tih leh si chuan Aizawl a rawn nghawng chho ang a, kan bungruain a to phah leh vek dawn tihna a ni. He thu hi tak tak a nih chuan a zahthlak lam lam rawngte pawh a kai.

Kan thiltih apiang hi a tawpah chuan kan hlawkpui a, a lehlamah kan tuar bawk ṭhin. Covid lai khan panhnah kha Mizoramin kan hmu thei mang lo va (duh duha zinvah a rem tak lohvah khan), Silchar lamah khan panhnah kha a ṭawih mai dawn tawh si a, tlawm te tein a lei theih a. Mahse Aizawlah Silchar lama a tlawmna lam ngaihtuah lo leh hlawkna hnaivai duh avangin Silchar-a tel khat cheng sawmpanga vel lek leka an lei kha, cheng za vel an han chhiar ta tlat mai a. Chu chu Silchar lamin an lo hriat chuan an tito ve chhunzawm ta a. Vawiin thlengin kan tuar chhunzawm ta a ni.

He khawvelah hian thil hi a mak thei angreng a. Thil ni thei lo leh âwm ang lo tak tak hi thil tak tak leh ropui tak tiat laiin a chhuak ve fo. Chiahpuam kan tihte kha a inṭanna an han chhui chuan ngaihtuahna fel tak leh tum dan neia mipui bumna pawh a ni lo. Tu emawin mi pawisa a puk a, a rulh nan mi dang pawisa pukin a pung nen a pe a, chutia vawihnih vawithum a tih kual hnu chuan a darh zel a. Chawlhkar khata pawisa zaa 24 (24%) pung thei kha a rawn inhring chhuak a. Bank lamah kum khatah zaa pariat (8%)-a pungin pawisa a dah theih tih hre rengtu tam takin kha thil kha kan awih mai a. Khatiang thil mak, thil thleng thei lo tur anga ngaih leh mi pangngai inrawlhna chi tura ngaih lohvah khan mi pangngai deuh deuh nia lang leh, mithiam anga ngaih turte kan tel chiam a. A vanduai pawl vanduaina phei chu rapthlak tak a ni. Chiahpuam avanga chhungkaw nun buai zo ta fe fe kan awm nawk a, mahse sawi sawi chi a ni lo mai a ni. Motor an man zozaite kha engtin tak tiriral ta hlawm maw.

Hetiang deuh hian han hriat hlim a, ‘E, hei chu a ni lo lutuk alawm,’ tih tur hi kan nunpui a, kan khawsakpui reng mai a. Motor dahna tur (garage) pawh nei lo, a khalh thiam pawh awm lo, a khalhtu hran ruai thei bawk si lo, pawisa lakluh nana mamawhna nei chiah bawk si lo, han hman deuh dawna petrol leina tur thlenga harsa ve mai thei, zin vahna leh khawlai lenna atana kalna tur pawh nei lem lo hian motor kan lei mai zel a. Lirthei ke hnih nei, cheng nuai chuang man lei a, a dahna tur garage hawhna tur pawisa nei leh si lote pawh awm theih tak a ni. Nu leh pa tar, a rem rem zuara eichawp dap thawhchhuah hmanga lirthei ke hnih nei nuai chuang man lei ngam em emte hi mi pangngai kan ni fur mai. Chutiang mite pawh chuan pawl kan din nual awm e. Chutianga pawl angrenga awm ṭhenkhatte din chhan chu zan lama tlan chiam te, Aizawl dai khawilai emawa zu inkhawm tura chhuah khawmte pawh a ni ta ve ang. Mahse pawl angrenga an han awm takah chuan an awm ve mai!

Pawl kan din a, member tam deuhva kan inhriat chuan inthlan dawna sorkar nawrte kan ching a. A chhan ber pawh tun hma aṭang tawhin thil remchang lo deuhva lang pawh kan lo nawr chhuah leh ṭhin vangte pawh niin a lang. Hman deuhva Manipur-a kan kal khan kan ṭhianpa khan, ‘Ban (Bandh?) a awm hlek hi chuan tu tih nge tih pawh ngaihtuah a ngai lo, Office hi kan kal lo mai zel a ni,’ a ti a. Sorkar hnathawk khan kum khatah chawlh an ngah phah khawp mai.

Pawl zawng zawng hi an ṭha lo vek hauh lo va, mahse pawl nih tak avanga thiltih âwm lo deuh deuh mai tih hi chu sorkar hian ngaihven a, bituk chin a neih deuhte pawh a ngai viauin a lang.