Guest writer
PL Liandinga
INTIAM
Dampa bial inthlan result kan nghak mek a. Naktuk lawkah inthlan result kan hre thei dawn a, tu nge tling a, tu nge tling lo tih chu a lang mai ang. A tling lo lam tan chuan campaign laia an thusawi tawh ang ang chu a liam mai ang a, an tlin tàk miau loh avangin mawhphurhna leh an thusawi avanga demna ṭawngkain a umzui kher lo vang. Mahse a tling an awm chuan a tling apiang chu an thusawi hmangin kan umzui ang a, bial mipuite'n tun hnu zelah pawh an chhuahchhal thiang dawn tihna a ni.
Inthlan chungchangah hian a hnu lamah mipui kan lungawi lo fo ṭhin a, keini chauh ni lo, hmun dang leh ram dangah pawh an intiamna an tihlawhtling em tih hi thlan tlinte an teh zuina a ni fo va, a ni tur pawh a ni. Kan intiam miau chuan kan intiamna chu miin an lo hrereng a nih pawhin a hrerengtu thiam loh a ni lo va, an intiamna hriatreng kha kan tihtur zawk a ni. Tun ṭum Dampa bialah pawh hian a tua pawh lo tling se a campaign laia a intiamna ang ang chu tun hnua amah tehna tur a ni ang a, Ruling Party ni lo lam an tlin pawhin, campaign laia an intiamna chu State sorkara rorelna an chan loh vanga hlen chhuah theih loh anga an sawi leh si pawhin a dik thei lo vang. State Assembly-ah an Party-in ro an rel lo tih hre reng chunga an intiam a nih chuan intiamna a ni tho tho va, chuvangin an campaign laia an tih tur anga an sawite chu tihhlawhtlin mai tur a ni.
Ruling Party phei chuan campaign laia intiamna an nei a nih chuan an tihlawhtling lehzual tur a ni. By-election hi chu Politics ṭawngkam takin khawvar hnua inthlanna a ni a, Ruling Party tan chuan intiamna tel lem lo pawha inthlan hi hmachhawn theih tur a nihna lai a awm a. Chuti chunga intiamna an nei a nih chuan tihhlawhtlin ngei hi rorel lai sorkar bat liau liau a ni.
Mihring puitling leh puitling lo, mi rintlak leh rintlak lo tehna pawimawh tak chu ti tura kan insawite kan ti ngei em tihte hi a ni ve pakhat. Ti ngei tura kan insawi, kan ti leh si lo a nih chuan miin a hnu zelah min ring ta lo pawh ni se, min ring zui lotu thiam loh ni lovin keimahni’n kan intiamna kan hlen loh vang zawk a ni. Pathian thuah pawh intiam zung zung mai hi thil ṭha lo a nih thu kan hmu a. Pathian thu lovah pawh intiam a, tihlawhtling leh si lote chu an intiam hma aiin kan ngainep sawt ṭhin. A nihna takah chuan Ruling Party an ni emaw ni lo emaw, candidate tu pawh, intiam nasa chu an lo tling ta a nih chuan a hma aiin an chung a rip kan ti thei ang. Intiamna chiang tak leh fel tak an neih nasat poh leh an chung a rip ting mai a ni.
Tun hnua ka hmuh tak dan chuan inthlan reng reng hi a boruak hi a lo ni ber mai a. Mimal felna te, mimal ṭhatnate leh thil eng emaw tihtur ṭha tak sawi avanga tlin ni lovin; a inthlan boruak pumpui khan mi a titlingin a titling lo ṭhin ni berin a lang. Kan pawl boruakin a zir miau loh chuan eng ang pawhin intiam ila, eng thil ṭha leh thu fing tak tak pawh sawi mah ila, a tlin tak tak theih loh. Chutiang bawkin boruak a kal laklawh tawh chuan thu mumal tak leh ropui tak pawh sawi lovin kan tih ngei ngei tur pawh tiam hauh lo mah ila a tlin ve theih mai. Chuvangin intiam vak vak hi chu a hlawkna a awm lo va, mahni tan phurrit insiamna mai niin a lang.
Inthlan dawn ni lo, mihring nunphung pangngaiah pawh intiam mai hi chu a fel lo tlangpui. Kan tih tum chu sawi hmasa kher lo pawhin ti mai ila, miin min ngaisang zawk duh fo. Shakespeare-a khan Hamleta thawnthuah khan, ‘Thutiam tluka awlsam leh bawhchhiat tluka awlsam a awm lo,’ ti khan a sawi a. Kha'ng thu kha a dik ngawt a ni. Phur lai leh thatho lai chuan thu han tiam maite hi a awl em em a. Mahse nikhua a lo rei chuan boruak dang dang vang leh thil eng emaw avangin thutiam hi hlen chhuah a har fo. Kan sorkar kal ta aṭangte leh kan politician kal ta aṭang te, a ding lai aṭangte pawhin heng hi hmuh tur tam tak a awm a. Dik takin a intiam nasa apiang leh a sawi tlawr thiam apiang hi nikhaw reiah chuan an chan a chhe duh viau. Tun ṭum by-election chauh ni lo, nakin zelah pawh kan la inthlang chho zel ang a, inthlan hmaa a intiam a zawnga ṭawng tam apiang hi a chan chhia an ni zui duh viau.
Dampa bialah hian a tu pawh lo tling ta se, campaign laia an tih tur anga an sawi reng reng chu tihlawhtling ngei hlawm se a duhawm a. Tlin tawh avanga campaign laia thusawi ngai pawimawh zui lova a tlin lai taka an duh ang hmu kim ta veka inngaih avanga engmah tih zui loh emaw, tih tak tak tum zui loh emaw chu a ṭha lo va, mi puitling tih awm a ni lo. Kan inṭawng tiam a nih pawhin kan tiam tawh chu tihpuitlin kan tum ngei ngei tur a ni. Thawklehkhatah kan tipuitling thei mai lo a nih pawhin MLA kan nih chhung zawng chuan kan intiamna chu tihpuitlin kan tum ngat ngat tur a ni ang. MLA candidate-ten mipui hmaa an intiamna, a hnu lama an tihpuitlin leh loh hian a hnam angin kan tuar a, keimahni leh keimahni kan inngaihsanna te, Mizo kan nih kan chhuan venate a dah hniam a ni. An mimal zahawmna chauh pawh ni lo, Mizo hnam zahawmna an ngaihtuahin an pawisa tur a ni — mipui aiawha thlan an nih miau avangin.
MLA te hi a mimalin an ropui tehchiam lo a ni maithei, mahse mipui thlan an nihnaah hian an zahawm lo thei lo va, mi tam tak aiawhtu an nih avang hian an dinhmun a hniam thei lo va, chu chuan mawhphurhna nasa tak an kovah a nghat a ni. Sum leh paia hausakna te, motor neih changkan leh changkan lohte hi chu anmahni kan tehna tur a ni lo va. MLA an nih chhunga anmahni an inhaivur thiam viau phei chuan an zahawm lo letling zawk. Mipui aiawha mipui hamṭhatna ngaihtuahtu turin ama mimal hamṭhatna a lo ngaihtuah ve viau mai chuan, zahder reng emaw, ngaihsan zui zel emaw chu kan tihtur pawh ni lovin a lang. Chuvangin a tu a pawh tling se, campaign laia intiamna an nei a nih phawt chuan chu chu tihpuitlin ngei tum teh se.