AIZAWL KHAWPUIA TUI RIRAL ZAT

Aizawl khawpu tui neih zat engtia tam nge tih ngaihtuah dawn ta ila engtin nge kan chhut ang? Kan tet deuh laia kan chhiarkawp zir dan ang kha a ni maiin a lang. ‘Lala'n cheng sawmhnih a pe che a, nangin Liana hnenah cheng sawm i pe a, eng zah nge i la neih?’ tih zawhna mawl tak kan chhan dan kha kan sorkar sum neih chungchangah te, kan tui neih chungchangahte leh kan kawlphetha neih zat tehna atan hian hman ve mai tur ni awm tak a ni. Lala pawisa min pek zat chu cheng sawmhnih a nih a, cheng sawm Liana hnenah ka pek leh si chuan ka neih zat chu cheng sawm a ni mai. Chutiang bawkin kan Aizawl khawpui tui neih zat emaw, kan tui sem chhuah zat emaw chu kan siak chhuah zat aṭanga a luang riral paih mai hian a lang mai tur a ni.

Keini mi mawl chuan kan tui siak chhuah, kan tuizem lian hrang hranga lut zat hi kan hre mai lo va, hriat pawh a ṭul ber lem lo maithei. Mahse tui riral dan hi kan hmu thei a, a tam turzia kan ngaihruat thei bawk. Kan tui siak chhuahsa luang riral han en hian kan tui hi kan hlawkna tur ni hauh lovah a luang riral nasa a, a manganthlak viau hian a lang a. A ngaihventu tur leh a enkawltu berte hian a luang riral hi an ngaihven lem lovin, tui sem a khaihlak changa tui nghei avanga buai em em ṭhinho hi kan mang a ang a, kan ui viau nite pawhin a lang. Khawvelah hian hetiang hi thil awm dan a ni ve fo mai. Kawng a chhiatte hian a thawktu leh a enkawltu aiin a enkawlna kawnga mawh phur ve miah lo te hi kan mang a lo ang em em a, kan vei ngut ngut fo ṭhin. Sorkar department hmalakna hrang hrangah hian a thawktu leh a mawhphur theitu ni ve lo tam tak hi kan rilru a na a, kan vei a, chumi avanga tuartu tam tak hmua hretute chuan hrehawm kan ti ṭhin. Tui nghei avanga tuartu kan hria a ni mai lo va, keimahni ngei pawhin kan nghei ve fo ṭhin avang leh kan mamawh chawplehchilha min ngaihtuahsak theitu nia kan ngaih, tui semtu thlenga kan tlawn fo avangin he tui luang riral hian kan thinlung a luah ṭhin a ni.

Tun hma aṭang tawhin sorkar department hrang hrangah tihdan dik lova thil ti an awm ṭhin avanga sorkar pawisa riralte kan lo ui em em a. Chu chauh ni lovin chutiang tihdan dik lo avanga mipui rilru thlep leh ngaihdan dik lo piang chho thei leh piang mek ngaihtuahin a veitu leh a hmu chiangtu tan chuan mangan mai awl tak a ni. Hmanni lawk pawh khan kan venga thler pakhat paho chu an inpun khawm a, tui semna hmunah an han kal nghe nghe.

Aizawl khawpui chawm nana kan tui siak chhuah sa luang riral hi keini ang ngaihtuahnaah chuan a uiawm tham viau mai. A riral zat hi chiang taka hriat hleih theih loh ni mah se ngaihdan eng eng emaw a awm thei a, mahni teh chhuah dan dana kan teh tawh mai loh chuan a riral zat hi ngaihtuahtu an awm meuh lo ni hialin a lang. Keia tehna hi a dik ber ang ka ti lo va, ka hre ber bawk hek lo ang tih pawh ka ring. Mahse a luang riral ringawt hi chu tam tham tak ni ngeiin a lang.

Ka hmuh phak tawk Vailui aṭangin tehna ka siam lo thei lo va, heta ṭang hian kan tui luang riral hi kan han chhut chhin dawn a ni. Mission Vengthlang leh Khatla South inrina Vailuia tui luang riral hi mi tam takin a hriat pawh an hriat tham loh Vailui kuam — Khatla Veng chhim chhawng, Khatla East, Khatla South veng ṭhenkhat leh Mission Vengthlang chanve vel leh Mission veng ṭhenkhat aṭanga luang khawm a ni a. Heta tui luang riral Vailuia infin khawm ringawt hian a vanglai chuan minit khat chhungin PWD alkatra barrel angte hi chu a chhung khat ngei ngei dawn a. A nihna takah chuan tui luang han en hian he kan chhutna hi kan chhut tlem hle zawkin a lang. Kan tehkhawng barrel khat khawh khat turin minit khat khat hmang lovin second sawmthum pawh a ni thei. Chuti a nih chuan minit khatah tui litre zahnih zel a riral angah lo ngai ta ila. A renchem thei ang bera chhut pawhin tui sem lai chuan minit khatah barrel khat riral angah lo ngai ta ila. Barrel pakhat chu litre 200 dawng a nih avangin darkar khatah chuan litre 12,000 a riral ngei dawn tihna a ni. Hetianga a riral chuan darkar riat chhung chuan litre 90,000 aia tam emaw, litre 1,00,000 emaw a riral dawn tihna a ni. Hetah hian Khatla South veng zawng zawng a la tel lo lehnghal a, Khatla South huam chhung eng emaw zat chu kan tui enna thlang lamah hian a luang riral tlat a ni. He kan tui luang riral enna bial ang tiat bial sawmnga hi Aizawl khawpui chhungah a awm ngeiin a rinawm a. Heta ṭanga han chhut hian Aizawl veng hrang hranga luang riral zat hi chawlhni tiam lovin ni tin litre nuai 50 aia tlem lo a ni thei ang. Heta veng hrang hrang kan sawi area hi la khawm ila, Aizawl khawpuia Local Council awm zat leh veng ṭhensawm awm zatte han ngaihtuah hian Aizawl khawpuiah tui luang riral tur hi kan sawi tàk veng let sawmnga zet a awm thei dawn tihna a ni mai. Kan chhutna hi a tam lutuk hlauhthawn thuah tui riral zat hi ni tin litre nuai 30-ah pawh lo tihniam ila, a riral zat hi a la tam tho tho mai.

Ni tin tui litre nuai 50 emaw, nuai 30 emaw, a aia tam deuh emaw pawh he tui luang riral hi a ni thei a. Chuti chunga tui kan la insem diat diat thei hi chu a lawmawm angreng phian zawk. A siak chhuah lamah hian ṭhahnem kan ngai hrim hrim a, a luang riral erawh kan ngaihsak lem lo va, chuti chunga tuite kan la dawng ve thei hi chu a mak pawh a mak angreng zawk phian.

Kan awm dan han en hian helai kan hmuh phak tawka kan ngaihruatna aia ṭha hian veng dangah kan inenkawl chuangin a rinawm lo va. Hmun ṭhenkhatah phei chuan hei aia mumal lo hian tui sem hi kan enkawl mai awm mang e tih theih a ni. Kan tui semtu hmuh phak ṭhenkhat hi chu an fel viau mai a, keini phei chu kan tui haw turte hi ṭawngkamin min la hrilh hial zawk a. Veng ṭhenkhatah phei chuan tui semtu lalzia leh manganthlakzia hi nu tam tak anhla a ni. Kan tui luang riral hi a tam viau a, kan indaih lo em em a ni tih hriat theihna pakhat chu kan Aizawl khawpuiah hian tui phur motor, mimala tui zuar hi motor ṭhahnem tak a awm a. Heng hian a hranpain eizawn nan an hmang a, mi tam takin eizawn nan an hmang mai a. Hei hian kan tui sem hi kan chang kim tawk lo tih a lantir a, kan tui luang riral avang hian mimal tam takin sum hranpa sengin tui an lei chawp ṭhin tih a tilang.

A zahthlak zawnga ngaihtuah chuan a zahthlak angreng hle a. Kan tui siak chhuah hi tipung ringawt mah ila, kan tui luang riral hi a nasa ve sauh dawn tihna ang deuh a ni a. Kan tui luang riral hi chu ngaihtuah ngei a ngai a ni. Tuia hnianghnar chuang si lova a luang riral ngaihsak tlat loh mai hi awm dan dik lo a ni. Mahni mimal tuizem ni se a tihphui dan tur kan ngaihtuah ran dawn tehlul nen, engtiziaa a luang riral ngaihsak lo nge kan nih han ngaihtuah hian a ngaihna hriat a har khawp mai.