Kan hotute hi an fimkhur tur a ni

Kan aiawh zo tur leh kan rawng bawl thei tura inngai ni a inhriain kan aiawh turin an inpe a. Anmahni an inpek mai bakah kan ai an awha an din hram theih nan anmahni thlang ngei turin min ngen a. Chuti a nih a hnu, fimkhur takin an nungin an khawsa tur a ni a, hnathawktu emaw, rawngbawltu emaw angin an inngai thlap ang a, kan tan an thawkin kan rawng an bawl tur a ni.

An mawhphurhna a san avanga lal hmel pu ta chauh an ni a. An pian chhuah tirh aṭanga an lal sa em avang leh an chhungkua an zahawm sa em avanga mawhphur chhunzawm ta ni lovin an mawhphurhna zawk chuan lal hmel a puttir ta zawk a ni. Kan changkan leh changkan lovah mawh an phur a, kan hamthat leh hamthat lohna chu an kuta nghah an huam a, kan sorkar pawisa leh inrelbawlna zawng zawng chungah mawh an phur a, kum nga dan zelah anmahni inhuamna zelin mawhphurhna thar kan bel a, an mawhphurhna hlen chhuak tur chuan chhia an chham loh vek pawhin thu zawng an tiam thlap ngei mai.

Thil dik lo an tihin sawi ngam lo tur kan ni lova, kawng dik lova an kalin kawng dik kawhhmuh ngam lo tur kan ni hek lo. An chhiahhlawh, anmahni thawh chhuah aṭanga hlawh la kan ni lova, keimahni phalna zawkin kan awmdan leh chunga rorel tura nihna hi an chelh a ni. An dinhmun hi keimahni avanga sang a ni a, hna an thawh theih nan a mimal nazawngin an dodal phak lova dahtute hi mipuite kan ni. Chu dinhmuna an din tak avanga anmahni siamtute min zah lo a nih chuan a dik lovang. Kan State pawisa te hi, ‘In nawm in makin pawisa hi in hmang dawn nia,’ kan ti ngai reng reng lo. A ruala mipui zawng zawngin thu neih thup thup a theih loh avangin kan aiawha thunei tura kan dah te an ni. Chung mite’n lal min hrawtkhum a, an veivahna tur motor te a manto to an thlan eu eu a, kan sorkar pawisa te an nawm an maka an hman vak vak rikngawt chuan kan thlan chhan leh kan thlan chhuahdan nen a inpersan a. Chutianga an lo awm hlauh chuan, chutiangin an awm dawn tih kan hriat loh vang maia lo thlang ta kha kan ni chiang bang tihna a ni a, an inlantir angin an awm lo tihna a ni. Meizial min leisak tura thatho tak leh hawihhawm taka tlangval inpe, kan pawisa tlanbopuitu nen engnge an danglamna ni ang?

Damloh nikhuaah manganthlak takin ‘lian tual tual’ kan hmu thin a. A hmutu tan a manganthlak duh a, a thawpikthlak ngawih ngawih thin. Roreltuten rilru dik lo leh hlemhle an put chuan mipuiin lian tual tual kan hmu zur zut thin. A hmaa engmah ni bik lo leh bulbal nei fumfe bik lo an chhungkhat laina leh an duhsak zawng mi te kar lovah an lian thur thur a. A hmuh a ninawmin a thawpikthlak. Kan itsik vang ni lovin chutiang thil a lo thlen tam chuan khawilaiah emaw thil pawi tak a thleng tlangpui thin. Pawisa nei ngai bik lo tuemaw emaw rin phak baka thawkkhat thila a lo chawr luah hian khawilai ‘contract’ hna emaw chu dawrawm taka zawh a ni fo. Thil tul lo man tam taka lei a lo nih hian a phenah man tang a awm fo. Manto uchuaka thil pakhat lei hian thil tul dang leina neih lohna a hring. Toilet Van hman tangkai miah loh cheng nuai tam tak lei a nih laiin nunna chhanna tur damdawi tul ngawih ngawih pawh kawl thei lo khawpin kan Hospital changtlung ber, sorkar enkawl a awm thei. Tul lo lei phenah hian hlemhletna a biru khiau thin. Kawng sial fel sa vek hmai phiha a hna hmutuin pawisa a ruh teuh laiin kan pur phurh kawng hi zawh hleih theih loh khawpin a diak a, kal ngaihna awm lo khawpin a khuarin a pawng thin. Dik lohna leh rinawm lohna nena rorel hnuaiah chuan Saiawna te puan pawp bel ang maiin a pawp lo lai te kan thawm a, a pawp laiin ngaihsak a hlawh lo fo.

Kalphung lianpui fel hlei thei hlek lo phenah hian ‘appointment’ thianghlim lo pahnih khat te hi a lo inzep tawt a. Ngaihmawh awm tak ngaihmawh hlawh lo phena thil awm thei hi sawi sen a ni lo. Chhungkhat laina te, nupuite vua leh vang te, pizawn leh puzawn te, Campaign lai thil leh pawisa sum te, naupan lai thu te leh eng ilo tam tak a awm thei. Mi tling leh tlak ni a hriat te chuan chung chu an do zo tur a ni. Hleih neihna leh dikhlel a thil thleng phenah mihring an awm loh tum ka hre ngai lo.

Mi fel leh ngaihsanawm tak tur, mahse engemaw avanga ngainat theih hauh loh ka hmu ta nual mai. Thuneihna hmang dik lovin thenkhat chuan thu an neih theih laiin thil an ti a, a hre pha chinho chuan kan ngaina thei tawh ngai lo. Anmahni mimal nun chu ka ngaidam thei a, an sakhuana chu ka hrethiam thei a, mahse mipui laka an rinawm lohna chu ngaihdam harsa ka ti fo. An mimal duhdan puitlin tura thil dik lo an tih a len zawh poh leh a tuartu kan tamin kan tawrhna a nasa a, a pawi thui ting mai. Chumi hre phak te tan chuan mi dik chu an ngaihsanawm a, mi dik lo chu ngaihsan peih a har thin. Mahni thuneihna hmanga in hmun lo ram inpe nasa te (nasa chin chauh a nia ka sawi), vua leh vang te vulh uchuak (ang leh angah chuan duhsak rawh se) thin te hian mipui beidawnna a siam.

Mahni hnuaia dik lohna siamtha thei reng reng lo khawpa hawihhawm mihring hi hriatna nei lo leh thil dik ti thei lo tura diklohna vekin a cher beh an ni chawk. A ngaihna hriatna kawl lo, a nghawng pawizia dawn thei lo khawpa rilru chawlawl tan thil dik lo hawisan hi thil awlsam tak a ni.

Thenkhat hi chu ka khawngaih thin. An felna muala an fel a, an thawh chhuah thenkhat pawh Mizo mipuiin kan hnemhnanpui tehlul nen ngaihsan buaithlak zet zet an awm thin. An lal rei loh ngaihtuahin anmahni leh an chhungte an vulh bikna hnuhma rin aia tam hmuh tur a awm a. An mamawh loh ngaihtuah a an duh tetzia te nuihza siam nana hman tham an awm a. An fin ve hmel tehlul nen tih awm tak tih loh langsar zet zet an han nei mauh a (a phenah lian tual tual kha a lo thu kawr thin tih a lang reng si a).

Mi sang tam tak aiawh a, kan hamthatna ngaihtuah tur a thuam famkim (hlawh, allowance, mihring, motor, thuneihna) a kan thuam si, ngaihtuah chhuah fumfe nei ta hauh lo thenkhat hi chu an theih hun a liam hnuah pawh ngaisang zui lovin khawngaih zui lo mah ila kan thiamawm ve tho. Mizoram ngaihtuah tura kan ngaihin anmahni hne hnaitu tlemte leh anmahni nawmsakna mai mai chauh a lo ngaihtuah pek a nih chuan ngaihsan kher kan ba lo.

Kan khawngaihna dilin, hmel awihawm thei ang ber pho chhuakin kan rawngbawl tura an inpek tur thu sawiin hnathawh kawr kan bel a. An hnathawh kawr chu hnathawh nan hmang ta lovin inchei nan an hmang ta tihna mai a ni.